National and Kapodistrian University of Athens
Η κλινική χρησιμότητα του διευρυμένου ελέγχου φορείας στα πλαίσια του προγεννητικού ελέγχου μονογονιδιακών νοσημάτων: Προοπτικές και Περιορισμοί
Abstract
dc:descriptionH παρούσα εργασία αποτελεί μία μελέτη ανάλυσης βιβλιογραφικών δεδομένων που αφορά τον διευρυμένο έλεγχο φορείας στα πλαίσια μονογονιδιακών νοσημάτων με στόχο να αναδείξει τις προοπτικές και τους περιορισμούς. Αρχικά ορίζεται συνοπτικά ο διευρυμένος έλεγχος φορείας (ΔΕΦ) για τα μονογονιδιακά νοσήματα και τα πρότυπα κληρονομικότητας που ακολουθούν, και γίνεται μία σύντομη ιστορική αναφορά στον έλεγχο φορείας μέχρι την εφαρμογή του ΔΕΦ. Για την αξιολόγηση του ΔΕΦ ως επιλογή προγεννητικής εξέτασης εφαρμόζεται το πρότυπο αξιολόγησης της αξιοπιστίας και της κλινικής χρησιμότητα της ESHG (European Society of Human Genetics) σύμφωνα με το μοντέλο ACCE, όπου χρησιμοποιούνται οι παράγοντες: κλινική αξιοπιστία, αξιοπιστία ανάλυσης και κλινική χρησιμότητα ενός γενετικού τεστ . Στον σχεδιασμό ενός πάνελ ΔΕΦ από εμπορικούς παρόχους συναντώνται σημαντικές δυσκολίες. Η σημαντικότερη πρόκληση είναι ο αριθμός και το είδος των παραλλαγών που είθισται να εξετάζονται στον ΔΕΦ και μεταβάλλεται ανάλογα την καταγωγή των εξεταζόμενων, το οικογενειακό ιστορικό, τον πληθυσμό και τα εμπορικά διαθέσιμα κιτ. Οι κύριες κατευθυντήριες γραμμές για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του ΔΕΦ είναι προτάσεις κριτηρίων της ACHG ( American Community of Human Genetics) και της ACOG (Αmerican Community of Obstetricians and Gynecologists) . Η γενετική και ιατρική κοινότητα στοχεύει πλέον στην δημιουργία ενός πανεθνικού πάνελ ΔΕΦ. Τα επιμέρους κριτήρια που θέτουν οι φορείς αξιολογούνται με βάση την αξιοπιστία και την χρησιμότητα κάθε κριτηρίου για την ανάπτυξη ενός πάνελ πολλών γονιδίων, στην δυσκολία κοινής αξιολόγησης της παθογένειας των διαταραχών από την επιστημονική κοινότητα και στους συνεχείς προβληματισμούς που θέτει αυτή η ασυμφωνία στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του ΔΕΦ και στην γενετική συμβουλευτική των ζευγαριών, καθιστώντας δύσκολη την δημιουργία ενός πανεθνικού πάνελ. Ο ΔΕΦ βασίζεται στην αλληλούχηση γονιδιώματος. Οι διαθέσιμες τεχνικές είναι οι μικροσυστοιχίες (Microarrays) και η στοχευμένη αλληλούχηση επόμενης γενιάς (Next-Generation Sequencing-NGS). Οι μικροσυστοιχίες γονιδίων ελέγχουν για μικρότερο αριθμό γονιδίων και γνωστών παραλλαγών τους με μεγαλύτερη ωστόσο ακρίβεια, ενώ η NGS εφαρμόζεται σε ολόκληρο το γονιδίωμα (Whole Genome Sequencing-WGS) ή στα εξώνια ολόκληρου του γονιδιώματος (Whole Exome Sequencing-WES), με μικρότερη ωστόσο αξιοπιστία και δυσκολία στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. O ΔΕΦ απευθύνεται σε ζεύγη που ενδιαφέρονται να γίνουν γονείς και θέλουν να ενημερωθούν για την πιθανότητα απόκτησης τέκνου που πάσχει από κάποιο μονογονιδιακό υπολειπόμενο νόσημα και να λάβουν αναπαραγωγική συμβουλευτική από επαγγελματίες γενετικής αξιοποιώντας τα αποτελέσματα του ελέγχου. Η κατάλληλη γενετική συμβουλευτική πριν και μετά την διεξαγωγή ενός ελέγχου ΔΕΦ πρέπει να διεξάγεται από επαγγελματίες με εκπαίδευση και εξειδίκευση στον ΔΕΦ και σε συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας γενετιστών και γυναικολόγων. Εκτός από τις προκλήσεις στον σωστό σχεδιασμό πάνελ ΔΕΦ, στην εφαρμογή του και στην γενετική συμβουλευτική, προκύπτουν και σημαντικά ηθικά, κοινωνικά και νομικά ερωτήματα που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα σχετικά με τον ΔΕΦ. Ο προγεννητικός έλεγχος και συγκεκριμένα ο ΔΕΦ, δίνει την δυνατότητα ένα ζεύγος υποψήφιων γονέων να μεταβάλλει τις αναπαραγωγικές αποφάσεις του ανάλογα τα αποτελέσματα του ΔΕΦ, και θα πρέπει να εφαρμόζεται με την κατάλληλη ενημέρωση των υποψήφιων γονέων και της εκάστοτε κοινωνίας, από εξειδικευμένους φορείς, προς αποφυγή χαρακτηρισμού του ΔΕΦ ως ευγονική πρακτική. Αν και συναντώνται πολλές προκλήσεις στον σχεδιασμό του ΔΕΦ, στην κλινική εφαρμογή του, στην γενετική συμβουλευτική και στην αξιοποίηση από τα ζεύγη στα πλαίσια προγεννητικής εξέτασης μονογονιδιακών νοσημάτων, ο ΔΕΦ παρέχει σημαντικές πληροφορίες στους υποψήφιους γονείς για τις αναπαραγωγικές αποφάσεις, δίνοντας την δυνατότητα αυτονομίας επιλογών και κατάλληλης προετοιμασίας ανάλογα τα αποτελέσματα του ελέγχου και αποτελεί σημαντικό εργαλείο των επαγγελματιών αναπαραγωγικής υγείας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λουκά Στυλιανή
- Louka Styliani
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2958045