Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η γνώση και η αποδοχή της θεωρίας της Εξέλιξης ως παράγοντες που επηρεάζουν τις στάσεις των φοιτητών απέναντι στη διαφορετικότητα

Abstract

dc:description

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση του εάν και (εάν ναι) πώς η γνώση και η αποδοχή της Θεωρίας της Εξέλιξης μπορούν να επηρεάσουν τη στάση ενός ατόμου απέναντι στη διαφορετικότητα. Η εξελικτική θεωρία, η κεντρική ενοποιητική θεωρία στη Βιολογία, έχει την ιδιότητα να ερμηνεύει ταυτόχρονα την ποικιλομορφία και την ενότητα των ζωντανών οργανισμών. Πρόκειται για την επιστημονική θεωρία που ερμηνεύει την εμφάνιση των ανθρώπων στη Γη, το πώς διαφορετικές ομάδες ανθρώπων σχετίζονται μεταξύ τους και το πώς αποκτήσαμε πολλά από τα γνωρίσματά μας. Αντίστοιχα, η έννοια της διαφορετικότητας αναφέρεται στη συνύπαρξη ανθρώπων με διαφορετικά γενετικά ή επίκτητα χαρακτηριστικά όπως είναι: το φύλο, η ηλικία, η φυλή/χρώμα, η αναπηρία/πάθηση, η εθνική/εθνοτική καταγωγή και ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Παρά το ότι δεν εντοπίσαμε στη βιβλιογραφία έρευνες σχετικά με την άμεση συσχέτιση των δύο εννοιών, ορμώμενοι από τη φράση «η σωστή κατανόηση της εξέλιξης, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης της δυνητικής αξίας κάθε είδους στο περιβάλλον, θα έπρεπε να ενισχύει τους ηθικούς σκοπούς» (Blackwell et al., 2003), θεωρήσαμε μία ενδιαφέρουσα προσέγγιση για τη διπλωματική αυτή εργασία τη διερεύνηση των εξελικτικών παραμέτρων (Γνώση και Αποδοχή) που τυχόν επηρεάζουν τις στάσεις κάποιου απέναντι στη διαφορετικότητα. Η εξελικτική γνώση συνιστά τον βαθμό κατανόησης των εξελικτικών εννοιών, καθώς και την ύπαρξη τυχόν παρανοήσεων που παρεμποδίζουν την αντίληψη των εξελικτικών φαινομένων και της ιστορίας της ζωής στον πλανήτη. Πολλές εξελικτικές διαδικασίες είναι δύσκολο να κατανοηθούν λόγω των χρονικών και χωρικών διαστάσεων που εμπλέκονται, ενώ τα γνωστικά εμπόδια για την κατανόηση της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής περιλαμβάνουν εννοιολογικές δυσκολίες, μεθοδολογικά ζητήματα και προβλήματα συνοχής που απορρέουν από τη διαισθητικότητα των εναλλακτικών ιδεών των μαθητών. Από την άλλη, η θεωρία της εξέλιξης (ΘτΕ) αποτελεί ένα θέμα που συχνά απαιτεί τη διείσδυση στο σύστημα πεποιθήσεων ενός ατόμου προτού έλθει η αποδοχή της, με πλήθος θρησκευτικών, επιστημονικών, κοινωνικών, συναισθηματικών και επιστημολογικών παραγόντων να εμπλέκονται και να επηρεάζουν την εξελικτική αποδοχή. Παρομοίως, οι προσωπικές πεποιθήσεις που επηρεάζονται από το κοινωνικό περιβάλλον και οι προθέσεις ανοιχτής διάθεσης συνιστούν τις πιο καθοριστικές παραμέτρους για τη θέση που θα λάβει κανείς απέναντι στη διαφορετικότητα. Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε ήταν ποσοτική με ερωτηματολόγιο σε πρωτοετείς ως επί το πλείστον φοιτητές του Τμήματος Βιολογίας και του ΠΤΔΕ από το ΕΚΠΑ (n=136), προκειμένου να αξιολογηθεί η στάση τους απέναντι στη ΘτΕ, όπως αυτή διαμορφώθηκε κατά κύριο λόγο μετά την ολοκλήρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το ερωτηματολόγιο διαμορφώθηκε από προϋπάρχουσες σταθμισμένες διεθνείς κλίμακες για την εξέταση κάθε παράγοντα, οι οποίες συνδυάστηκαν με ορισμένα δημογραφικά στοιχεία και διαμοιράστηκε σε αίθουσες διδασκαλίας και εργαστηρίων μέσω προσωπικών επισκέψεων της ερευνήτριας. Οι κλίμακες τις οποίες χρησιμοποιήσαμε ήταν: Η υπο-κλίμακα των 21 ερωτήσεων των Rutlege και Warden (2000) με στοιχεία που εξετάζουν τη γνώση σε ένα σύνολο εξελικτικών εννοιών, η κλίμακα ΜΑΤΕ (Measurement of Acceptance of Theory of Evolution) για την αξιολόγηση των επιπέδων αποδοχής της ΘτΕ και η κλίμακα της Εθνοπολιτισμικής Ενσυναίσθησης -Scale of Ethnocultural Empathy (SEE) για τη μέτρηση των στάσεων απέναντι στη διαφορετικότητα. Τα αποτελέσματα της έρευνας υποδηλώνουν μία χαμηλή γνώση και μία μέτρια προς υψηλή αποδοχή της εξελικτικής θεωρίας από τους φοιτητές του δείγματός μας, οι οποίες είναι στατιστικά υψηλότερες για τους φοιτητές του Τμήματος Βιολογίας και όσους φοιτητές δήλωσαν να έχουν προηγουμένως διδαχθεί σε ακαδημαϊκό μάθημα την εξελικτική θεωρία. Το μέσο σκορ Εθνοπολιτισμικής Ενσυναίσθησης των συμμετεχόντων βρέθηκε μέτριο προς υψηλό, όντας ένα από τα υψηλότερα σκορ που έχουν καταγραφεί με την κλίμακα SEE και χωρίς να διαφοροποιείται μεταξύ των επιμέρους φοιτητικών ομάδων. Ταυτόχρονα, οι τρεις εξεταζόμενες μεταβλητές συσχετίζονται θετικά ανά δύο μεταξύ τους, σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο, για το σύνολο του δείγματος, ενώ οι επιμέρους συσχετίσεις διαμορφώνονται ως εξής: α) θετική συσχέτιση μεταξύ Γνώσης και Αποδοχής της ΘτΕ που διατηρείται και όταν το δείγμα μελετάται κατά ομάδες, β) θετική συσχέτιση μεταξύ Γνώσης της ΘτΕ και Εθνοπολιτισμικής Ενσυναίσθησης για τους φοιτητές που δήλωσαν να έχουν προηγουμένως κάποια επαφή με την Εξελικτική Θεωρία, γ) θετική συσχέτιση μεταξύ Εθνοπολιτισμικής Ενσυναίσθησης και Αποδοχής της ΘτΕ για τους φοιτητές του ΠΤΔΕ καθώς και δ) όσους φοιτητές δήλωσαν ότι δεν είχαν προηγούμενη επαφή με την ΘτΕ. Βασικά συμπεράσματα της εργασίας είναι η σχετικά χαμηλή εξελικτική γνώση που επιτυγχάνεται από την ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και η ανάγκη ενίσχυσης της εξελικτικής διδασκαλίας προς αύξηση, όχι μόνο των επιπέδων κατανόησης και αποδοχής της ΘτΕ από τους μελλοντικούς Έλληνες πολίτες, αλλά και των όποιων θετικών επιπτώσεων της εξελικτικής μόρφωσης στη στάση απέναντι στη διαφορετικότητα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπάζου Ολυμπία
  • Bazou Olympia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2958532

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπάζου Ολυμπία; Bazou Olympia. Η γνώση και η αποδοχή της θεωρίας της Εξέλιξης ως παράγοντες που επηρεάζουν τις στάσεις των φοιτητών απέναντι στη διαφορετικότητα. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2958532