National and Kapodistrian University of Athens
Διαφυγή σχετικιστικών ηλεκτρονίων από τις μαγνητόσφαιρες του Δία και του Κρόνου
Abstract
dc:descriptionΣτη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, έχουν γίνει πολυάριθμες παρατηρήσεις οι οποίες αποδεικνύουν ότι ο Δίας είναι μία ισχυρή πηγή σχετικιστικών ηλεκτρονίων στην ηλιόσφαιρα. Το Pioneer 10 ήταν η πρώτη αποστολή που ανίχνευσε ηλεκτρόνια με ενέργειες της τάξης των MeV σε μεγάλες αποστάσεις από τον πλανήτη, οι οποίες στη συνέχεια επιβεβαιώθηκαν από όλες τις υπόλοιπες αποστολές που πέρασαν από τον πλανήτη. Οι εντάσεις αυτών των ηλεκτρονίων είναι τόσο υψηλές, ώστε κυριαρχούν των ροών των κοσμικών ακτίνων μέχρι περίπου και τα 30 MeV, σε αποστάσεις έως και 10 A.U. από τον Ήλιο, παρόλο που ο Δίας είναι σημειακή πηγή για την ηλιόσφαιρα. Τα διαφυγόντα σχετικιστικά ηλεκτρόνια από το Δία έχουν ανιχνευτεί σε χρονικές κλίμακες που είναι χαρακτηριστικές για το μαγνητοσφαιρικό του σύστημα, οι κυριότερες εκ των οποίων είναι τα 40 λεπτά, οι 5 ώρες και οι 10 ώρες. Οι τελευταίες δύο περιοδικότητες συνδέονται με εγχύσεις ηλεκτρονίων στην εξωτερική μαγνητόσφαιρα του Δία, οι οποίες σχετίζονται με τη μισή και την πλήρη περιστροφή του πλανήτη, αντίστοιχα. Ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά με τον πλανήτη, και μεταφέρει με τη σειρά του την δική του περιοδικότητα μερικών εβδομάδων στη διαφυγή ηλεκτρονίων, χαρακτηριστική για την περιστροφή του Ήλιου και την επαναληπτικότητα των Συμπεριστρεφόμενων Περιοχών Αλληλεπίδρασης (Corotating Interaction Regions-CIRs). Ο κύριος στόχος αυτής της μελέτης, είναι να διαπιστώσουμε αν και ο Κρόνος αποτελεί πηγή σχετικιστικών ηλεκτρονίων για την ηλιόσφαιρα, και μέσω των αποτελεσμάτων μας να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τις πηγές δημιουργίας υψηλοενεργειακών ηλεκτρονίων στις εξωτερικές μαγνητόσφαιρες των δύο γιγάντιων πλανητών, αλλά και τους μηχανισμούς διαφυγής τους στην ηλιόσφαιρα. Η συγκριτική μελέτη των δύο πλανητών μοιάζει λογική, εφόσον αυτοί μοιράζονται παρόμοια χαρακτηριστικά σχετικά με τη γρήγορη περιστροφή τους και τη δυναμική των μαγνητοσφαιρών τους. Για το σκοπό αυτό, αναλύθηκαν μετρήσεις ηλεκτρονίων από το όργανο LEMMS του Cassini, το οποίο μετράει ηλεκτρόνια σε ενέργειες 18 keV-1 MeV και 0.1–20 MeV, τόσο για το fly-by του διαστημοπλοίου από το Δία, όσο και για όλη την παραμονή του στον Κρόνο. Επιβεβαιώνουμε προηγούμενες μετρήσεις που δείχνουν ότι ο Δίας είναι σημαντική πηγή σχετικιστικών ηλεκτρονίων για την ηλιόσφαιρα. Τα ηλεκτρόνια που διαφεύγουν από τον πλανήτη εμφανίζουν στο σήμα τους τις γνωστές χαρακτηριστικές περιοδικότητες των 40 λεπτών, των 5 ωρών και των 10 ωρών. Ωστόσο, η μελέτη μας ανέδειξε ακόμα μία περιοδικότητα διαφυγόντων ηλεκτρονίων, ίση με 2-3 ημέρες, η οποία φαίνεται να σχετίζεται με την συχνότητα με την οποία η μαγνητόσφαιρα του Δία γεμίζει και στη συνέχεια αποσυμπιέζεται-μέσω της μαγνητικής επανασύνδεσης-από το πλάσμα που παρέχει η Ιώ, ένα ηφαιστειακό φεγγάρι του Δία. Όσον αφορά τον Κρόνο, ανιχνεύσαμε ελάχιστες περιπτώσεις διαφυγής σχετικιστικών ηλεκτρονίων, οι οποίες επιπλέον χαρακτηρίζονται από πολύ χαμηλές ροές. Το αποτέλεσμα αυτό υποδεικνύει ότι ο Κρόνος πιθανότατα δεν αποτελεί σημαντική πηγή σχετικιστικών ηλεκτρονίων στην ηλιόσφαιρα. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει, ότι ο μηχανισμός που συνδέεται με τις οιονεί περιοδικές εγχύσεις υψηλοενεργειακών ηλεκτρονίων στην εξωτερική μαγνητόσφαιρα του Κρόνου με μία περίοδο περίπου 60-70 λεπτών, δεν μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική διαφυγή αυτών των ηλεκτρονίων στην ηλιόσφαιρα. Έχοντας υπόψην τη σύγκριση Δία/Κρόνου, αυτό το εύρημα μπορεί επίσης να σημαίνει ότι οι οιονεί περιοδικές εγχύσεις παρόμοιας φύσης που εκδηλώνονται στο Δία, με περίοδο περίπου 40 λεπτών, δεν μπορεί να είναι υπεύθυνες για την έντονη διαφυγή υψηλοενεργειακών ηλεκτρονίων που ανιχνεύεται σε προηγούμενες μελέτες, αλλά και στη δική μας ανάλυση. Αντίθετα, η μαγνητική επανασύνδεση που οδηγεί στην αποσυμφόρηση της μαγνητόσφαιρας από το πλάσμα της Ιούς, ίσως είναι ένας βασικός μηχανισμός που απελευθερώνει στην ηλιόσφαιρα σχετικιστικά ηλεκτρόνια κάθε λίγες ημέρες, με την διαδικασία αυτή να διαμορφώνεται και από παράγοντες που σχετίζονται με την περιστροφή του πλανήτη, αλλά και με την δυναμική του ηλιακού ανέμου. Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα που προέκυψε από τη μελέτη μας, είναι η πιθανή επιτάχυνση ηλεκτρονίων σε σχετικιστικές ενέργειες στο κρουστικό κύμα του Δία, το οποίο πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω με ανεξάρτητες μετρήσεις, καθώς η παραγωγή υπερσχετικιστικών ηλεκτρονίων σε πλανητικά κρουστικά κύματα δεν έχει προβλεφθεί θεωρητικά από μεγάλο πλήθος μελετών. Με βάση τα συμπεράσματά μας, φαίνεται ότι η μεγάλη διαφοροποίηση στη διαφυγή σχετικιστικών ηλεκτρονίων στους δύο πλανήτες, οφείλεται μάλλον στην πηγή δημιουργίας αυτών των ηλεκτρονίων και όχι στο μηχανισμό διαφυγής τους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αγγελοπούλου Πηνελόπη
- Angelopoulou Pinelopi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2958925