National and Kapodistrian University of Athens
Βιολογικές θεραπείες στην άσηπτη νέκρωση της μηριαίας κεφαλής
Abstract
dc:descriptionΕναλλακτικές στις παραδοσιακές χειρουργικές θεραπείες για την Άσηπτη Νέκρωση της Μηριαίας Κεφαλής (ΑΝΜΚ) έχουν ξεκινήσει να διερευνόνται από δεκαετίες. Η πρόοδος των τελευταίων ετών στην αναγνώριση αιτιολογικών παραγόντων και της παθοφυσιολογίας της νόσου έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη πιθανών βιολογικών θεραπειών που παρεμβαίνουν στην αλυσίδα του παθογενετικού μηχανισμού της οστεονέκρωσης. Οι θεραπευτικές επιλογές που μελετώνται αφορούν σε φαρμακευτικούς παράγοντες, βιοενεργά μόρια και κύτταρα καθώς και βιοφυσικές μέθόδους. Όλες οι αναφερθείσες κατηγορίες για να είναι αποτελεσματικές θα πρέπει να εφάρμόζονται σε πρώιμο στάδιο της ΑΝ προ της καθίζησης της ΜΚ. Τα διφωσφονικά φάρμακα αποτελούν κατηγορία φαρμάκων που μπορούν να εμποδίσουν την οστεοκλαστική δραστηριότητα, εμποδίζοντας την οστική απορρόφηση. Έχουν θεωρηθεί υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση για τα πρώιμα στάδια της ΑΝ καθώς θεωρητικά εξομαλύνουν την αποσυνδεδεμένη οστική ανακατασκευή, εμποδίζοντας ή επιβραδύνοντας την καθίζηση της ΜΚ. Οι θεωρίες παθοφυσιολογίας της νόσου που έχουν αναπτυχθεί βασίζονται στην ανάπτυξη ισχαιμίας λόγω ενδο- ή εξωαγγειακής παρεμπόδισης της αιματικής ροής προς τα οστεοκύτταρα. Στο μηχανισμό αυτό βασίζεται η μελέτη για χρήση των υπόλοιπων κατηγοριών φαρμάκων που περιλαμβάνουν, αντιπηκτικά, στατίνες και αγγειοδιασταλτικά φάρμακα. Ωστόσο, ο ακριβής παθοφυσιολογικός μηχανισμός δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί και φαίνεται να είναι πολυπαραγοντικός. Σ’αυτό αποδίδεται και η ύπαρξη συνεργικότητας ορισμένων φαρμακευτικών παραγόντων, όπως για παράδειγμα η χρήση αντιπηκτικού με στατίνη. Η χρήση των στατινών συγκεκριμένα, έχει βασιστεί στην υπόθεση διαταραχής μεταβολισμού των λιπιδίων. Η λήψη κορτικοστεροειδών αποτελεί την κύρια αιτία μη τραυματικής αιτιολογίας ΑΝΜΚ και τα γλυκοκορτικοειδή όχι μόνο διεγείρουν αλλά και ρυθμίζουν τη διαδικασία λιπογένεσης που πραγματοποιείται στα στρωματικά κύτταρα του μυελού των οστών. Η επίδραση στη λιπογένεση αφορά την υπερτροφία και υπερπλασία των λιποκυττάρων και εκεί στοχεύουν οι στατίνες. Στην κλινική πράξη, οι βιολογικές θεραπείες εισήχθησαν το 1990 στοχεύοντας στη βελτίωση των αποτελεσμάτων από τη μυελική αποσυμπίεση (ΜΑ). Σύμφωνα με μελέτες, τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα που είναι παρόντα στη ΜΚ ασθενών με ΑΝ , τα ίδια δηλαδή κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την επιδιόρθωση, μπορεί να ανεπαρκού τόσο στην ποιότητα όσο και την ποσότητα, οδηγώντας έτσι σε ανεπαρκή αγγειογένεση και οστική ανακατασκευή μετά από ΜΑ. Στο εύρημα αυτό βασίστηκε η χρήση των βλαστοκυττάρων ως πιθανή θεραπεία στην ΑΝΜΚ, με τα βλαστοκύτταρα του μυελού των οστών (BMCs) να αποτελούν τα συχνότερα μελετημένα και χρησιμοποιούμενα κύτταρα. Επιπλέον, η χρήση οστεογενετικών αυξητικών παραγόντων ή διαφοροποιητικών παραγόντων αποτελεί πιθανώς υποσχόμενη προσέγγιση για τη θεραπεία πρώιμων σταδίων οστεονέκρωσης. Οι παράγοντες αυτοί θα μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν σε οστεογενετιικούς, με κύριο εκπρόσωπο τις οστεομορφογενετικές πρωτεϊνες (BMPs), και σε αγγειογενετικούς, με χαρακτηριστικότερο τον αγγειακό ενδοθηλιακό αυξητικό παράγοντα (VEGF). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χρήση πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP), ως πιθανή θεραπευτική προσέγγιση. Τα αιμοπετάλια παίζουν καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική απάντηση ιστικής επούλωσης μέσω της τοπικής έκκρισης αυξητικών παραγόντων και της συσσώρευσης επιδιορθωτικών κυττάρων. Το PRP περιέχει διάφορους αυξητικούς παράγοντες με αποτέλεσμα να εγείρει το σχηματισμό νέου ιστού που ακολουθεί την ιστική κατασκευή και να εμποδίζει τη βακτηριακή φλεγμονή. Όσον αφορά τις βιοφυσικές μεθόδους που μελετώνται ως πιθανές θεραπευτικές επιλογές, η πρώτη περιλαμβάνει τα εξωσωματικά κρουστικά κύματα (ESWT). Αρχικά, τα κρουστικά κύματα χρησιμοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση νεφρικών λίθωνκαι η παρατήρηση ότι η θεραπεία σε λίθους του κατώτερου ουροποιητικού μπορούσε να επηρεάσει τα ισχία ήταν η αφορμή για να ξεκινήσουν το 1985 μελέτες για την επίδραση των κρουστικών κυμάτων στα οστά. Τα κρουστικά κύματα αυξάνουν την έκφραση αγγειογενετικών παραγόντων προωθώντας τη νεοαγγείωση και βελτιώνοντας την αιματική ροή. Επιπλέον βελτιώνουν την οστεογένεση, καθώς προωθούν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και διαφοροποίηση προς την ιστική ανακατασκευή. Τα αναφερθέντα χαρακτηριστικά καθιστούν την ΕSWT πιθανή αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης της ΑΝΜΚ. Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για τη βιωσιμότητα, την επούλωση και την αναγέννηση του οστού, ενώ η υποξία μπορεί να οδηγήσει σε ασθένεια. Γι’αυτό και η παροχή περισσότερου οξυγόνου θα μπορούσε να ανακουφίσει από την έλλειψη αυτόύ. Έτσι η θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο (ΗΒΟ) έχει πολλές εφαρμογές στην ορθοπαιδική, όπως στις συνθλιπτικές κακώσεις, το σύνδρομο διαμερίσματος ή άλλες περιπτώσεις οξείας τραυματικής περιφερικής ισχαιμίας και στην καθυστερημένη πώρωση. Το ΗΒΟ μειώνει το οίδημα στο οποίο μπορεί να οδηγήσει η ιστική υποξία, χάρη στην αγγεισύσπαση που δημιουργείται δευτερογενώς. Επιπλέον η επαρκής πίεση Ο2 επιτρέπει στους ινοβλάστες να λειτουργούν σχηματίζοντας κολλαγόνο και ενισχύοντας την αγγειογένεση. Τέλος, η μείωση του οιδήματος μειώνει την εξωαγγειακή πίεση στη μικροκυκλοφορία, βελτιώνοντας έτσι την αιματική ροή, και εν τέλει μειώνει τη μυική νέκρωση. Με βάση αυτά τα δεδομένα πολλές μελέτες πραγματοποιούνται για τη χρήση του ΗΒΟ ως πιθανή θεραπευτική αντιμετώπιση στα προ της καθίζησης στάδια της ΑΝΜΚ. Τέλος, η ηλεκτρική διέγερση αποτελεί μη επεμβατική, μη φαρμακευτική φυσική διέγερση με πιθανή εφαρμογή ως θεραπεία στην ΑΝΜΚ. Η χρήση εξωγενών ηλεκτρικών ρευμάτωνκατάλληλης συχνότητας και ύψιστης τιμής ρεύματος έχει φανεί να έχει θετική επίδραση στον οστικό σχηματισμό, την ενσωμάτωση οστικού μοσχεύματος και την οστική επιδιόρθωση σε invivoκαι in vitro μελέτες.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κανάτα Στεφανία
- Kanata Stefania
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2960980