National and Kapodistrian University of Athens
Καντιανάλυση: Μία εξέταση της Κατηγορικής Προσταγής και της φιλοσοφίας του Καντ υπό το πρίσμα της ψυχαναλυτικής θεωρίας και του φροϋδικού Υπερεγώ.
Abstract
dc:descriptionΗ εργασία αυτή δεν έχει ως πρωταρχικό στόχο να συγκρίνει την φιλοσοφία του Καντ και του Φρόυντ. Έχει όμως ως απώτερο σκοπό να εξετάσει το αν μέσα από τις ομοιότητες και διαφορές που παρουσιάζει η σκέψη αυτών των δύο διανοητών, μπορούν εν τέλει να συναχθούν ορισμένα κριτήρια που μπορούν να ορίσουν τα θεμέλια και τις αρχές της ηθικής δράσης του ανθρώπου. Ορισμένα κριτήρια που αποσκοπούν περισσότερο στο να κατατάξουν τις ανθρώπινες ως αντικειμενικές, και όχι στο να τις κατακρίνουν ως ηθικά απορριπτέες κατά έναν δογματικό τρόπο. Στο πλαίσιο αυτό, στην εργασία εξετάζεται το κατά πόσον τα κίνητρα των ανθρώπινων πράξεων οφείλονται στην συνειδητή ή όχι βούληση του κάθε ατόμου. Δηλαδή το αν οι άνθρωποι έχουν την πλήρη συνείδηση των επιθυμιών και των επιλογών τους, ή αν οδηγούνται στις πράξεις τους όντας επηρεασμένοι κυρίως από τις αισθήσεις τους και το αποτέλεσμα στο οποίο αναμένουν ότι θα οδηγήσει η εκάστοτε πράξη τους. Επίσης στην εργασία αναπτύσσεται ο ρόλος του Υπερεγώ στην ψυχική συνείδηση του ανθρώπου. Το Υπερεγώ οδηγώντας στην αυτοενοχοποίηση ενός ατόμου δημιουργεί μία ασυνείδητη αντίληψη σχετικά με το τι επιτρέπεται και απαγορεύεται κάποιος να κάνει, καταδεικνύοντας μ΄αυτόν τον τρόπο ότι διαδραματίζει έναν καταλυτικό ρόλο στην διαμόρφωση της ηθικής συνείδησης. Ακόμη παρουσιάζεται η αρχή της Κατηγορικής Προσταγής που ως η κορωνίδα του ηθικού φιλοσοφικού συστήματος του Καντ με τον καθολικό και επιτακτικό χαρακτήρα που αυτή επιτάσσει, απορρίπτει τις ανθρώπινες επιθυμίες ως το κατεξοχήν κριτήριο της ανθρώπινης δράσης. Και τα δύο αυτά συμπεριφοριστικά μοντέλα φαίνεται ότι διέπονται από μία κανονιστικότητα, όμως πέραν τούτου εξετάζεται και το πως αυτές οι δύο αρχές ερμηνείας της ανθρώπινες συμπεριφοράς και ψυχολογίας, συνδέονται μ' αυτό που ονόμασε ο Φρόυντ ως Ασυνείδητο. Γενικότερα στην εργασία παρουσιάζεται το πως η ισχύουσα ηθική όπως αντικατοπτρίζεται μέσα από τους νόμους και τους κανόνες που επιβάλλει ο πολιτισμός αποτελεί στην ουσία μία φενάκη της ηθικής αφού παραβλέπεται το γεγονός ότι η τήρηση των "ηθικών" κανόνων δεν αποτελεί μία συνειδητή επιλογή του υποκειμένου, αφού η βούληση του ετεροκαθορίζεται από τις αισθήσεις του και την συνεπειοκρατική θεώρηση του. Από την πλευρά του Φρόυντ αναδεικνύεται το γεγονός οι ανθρώπινες πράξεις κατευθύνονται από ασυνείδητες πεποιθήσεις ενώ όσον αφορά τον Καντ αναπτύσσεται η θέση του για τις ηθικές πράξεις που πρέπει να συντελούνται από καθήκον προς χάριν του καθήκοντος καθώς και η σημασία της ελευθερίας της ανθρώπινης βούλησης που για να είναι πραγματικά ελεύθερη και "καθαρή" πρέπει να έχει υπερβατολογικό περιεγχόμενο και χαρακτήρα. Σε κάθε περίπτωση παρουσιάζεται και η επιρροή που μπορεί να είχε η φιλοσοφία του Καντ στο έργο του Φρόυντ. Μπορεί αυτή η επιρροή να μην ήταν τεράστια όμως σίγουρα ήταν ξεκάθαρη, όπως φαίνεται μέσα και από τις αυτούσιες αναφορές που κάνει ο Φρόυντ στα έργα του στον Καντ. Όπως φαίνεται και μέσα στην εργασία διάφορες θέσεις του Φρόυντ όπως η τριμελής δομή του ανθρώπινου ψυχικού οργάνου, η έννοια του Ασυνειδήτου και η αντίληψη του Φρόυντ για την φιλοσοφία του ανθρώπινου νου έχουν επηρεαστεί από τις απόψεις του Καντ. Συνοψίζοντας θα μπορούσαμε να πούμε ότι μέσα από αυτά δύο κανονιστικά μοντέλα που παρουσιάζονται ο Φρόυντ και η Ψυχανάλυση επικεντρώνονται περισσότερο στο τι συμβαίνει ,σε σχέση με τον Καντ και την δεοντολογική ηθική φιλοσοφία που ασχολούνται περισσότερο με το τι πρέπει να συμβαίνει. Γι΄αυτό και θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό που κρίνεται ως ηθικά σωστό κατά την φιλοσοφία του Καντ και δεν λαμβάνει υπ' όψιν τις προσωπικές επιθυμίες του κάθε ατόμου δεν συμπίπτει μ΄αυτό που ορίζεται ως ορθό κατά την ψυχολογία. Γιατί αν επικεντρωνόταν κανείς στο Υπερεγώ, το κομμάτι εκείνο της ανθρώπινης ψυχολογίας που συνιστά την ηθική συνείδηση, τότε θα βρισκόταν σε ψυχολογική ανισορροπία εφόσον τα τρία μέρη του ψυχισμού του δηλαδή το Εκείνο, το Εγώ και το Υπερεγώ δεν θα μπορούσαν να του χαρίσουν μία ισορροπημένη ψυχική ζωή.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καλλίνικος Παναγιώτης
- Kallinikos Panagiotis
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2963265