Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μεθοδολογικά εργαλεία για την επίλυση του προβλήματος της εννοιολογικής αλλαγής στη θεωρία της εξέλιξης σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: ο ρόλος των ανατρεπτικών κειμένων και της πληροφορίας κατηγοριοποίησης

Abstract

dc:description

Η εισαγωγή της διαδικασίας της εννοιολογικής αλλαγής στη διδακτική των φυσικών επιστημών, προκάλεσε το έντονο ενδιαφέρον των ερευνητών για τη μεθοδολογία και το είδος των εργαλείων που μπορούν να διευκολύνουν την αντικατάσταση των αφελών, αρχικών θεωρήσεων των μαθητών από τις επιστημονικές προσεγγίσεις. Μεταξύ των εργαλείων που έχουν συγκεντρώσει το ενδιαφέρον των ερευνών, είναι τα ανατρεπτικά κείμενα και η πληροφορία κατηγοριοποίησης. Ως τώρα ενώ έχει επισημανθεί η σημασία των συγκεκριμένων μεθόδων στη βιβλιογραφία, δεν έχουν χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό συνδυαστικά. Παράλληλα ενώ έχουν δοκιμαστεί σε διάφορα πεδία κατανόησης εννοιών φυσικών επιστημών, δεν έχει γίνει εκτεταμένη προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν στην εννοιολογική αλλαγή στην εξέλιξη των ειδών. Η παρούσα έρευνα επιχείρησε να εξετάσει την επίδραση των ανατρεπτικών κειμένων έναντι των απλών επεξηγηματικών κειμένων καθώς και την επίδραση της πληροφορίας κατηγοριοποίησης, έναντι της πληροφορίας για την ερμηνεία των εξελικτικών φαινομένων, στις απαντήσεις που δίνουν μαθητές της Β΄ Λυκείου σε βιολογικά προβλήματα. Για το σκοπό αυτό σχεδιάστηκε μία πειραματική παρέμβαση με τη χρήση κειμένων που συνδυάζουν τη δομή του κειμένου με την κατάλληλη πληροφορία. Ο έλεγχος της εννοιολογικής αλλαγής μετρήθηκε με τρία ερωτηματολόγια που περιελάμβαναν ανοιχτές ερωτήσεις, κλειστές ερωτήσεις και ερωτήσεις κατηγοριοποίησης. Τα συμπεράσματα της παρούσας έρευνας έδειξαν ότι η δομή του κειμένου από μόνη της δεν επαρκεί για την επίτευξη σημαντικής βελτίωσης στις απαντήσεις των μαθητών. Όταν όμως συνδυαστεί με την πληροφορία κατηγοριοποίησης, επιτυγχάνεται μετρήσιμη μετακίνηση προς όφελος των επιστημονικών προσεγγίσεων. Επιπρόσθετα η πληροφορία κατηγοριοποίησης, καταφέρνει να επιδράσει ευεργετικά σε ευρύτερα έργα, πέρα από την ορθή ταξινόμηση των εξελικτικών φαινομένων στις αναδυόμενες διαδικασίες. Φαίνεται ότι επιτυγχάνεται σημαντική βελτίωση και στην ερμηνεία των εξελικτικών φαινομένων με βάση τη θεωρία της δαρβινικής φυσικής επιλογής, πιθανόν επειδή εφοδιάζει τους μαθητές με βαθύτερες οντολογικές πληροφορίες. Eνδεχομένως βοηθά στην ανατροπή θεωριών πλαισίου των μαθητών, για παράδειγμα ουσιοκρατικών αντιλήψεων άρνησης της εξέλιξης, τελεολογικών ερμηνειών κλπ. Η παρούσα έρευνα ανέδειξε σημαντικά μεθοδολογικά ερωτήματα που σχετίζονται με τη διάρκεια της εκπαιδευτικής παρέμβασης, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων, τις δυνατότητες κατασκευής πιο ειδικών εργαλείων όπως τα ερωτηματολόγια και τα κείμενα, ανάλογα με το είδος των πρότερων αντιλήψεων που πιθανόν διαπιστώνονται κατά την εφαρμογή της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Προέκυψαν ενδιαφέροντα συμπεράσματα σχετικά με την ευαισθησία των ανοιχτών ερωτηματολογίων σε αντίθεση με τα κλειστά, που εμφανίστηκαν λιγότερο ευαίσθητα στο να αναδείξουν τη διαδικασία της εννοιολογικής αλλαγής. Διαφαίνονται σημαντικές προεκτάσεις της συγκεκριμένης έρευνας που δίνουν τη δυνατότητα σχεδιασμού πολύ πιο αποτελεσματικών εκπαιδευτικών παρεμβάσεων στη σχολική τάξη για την επίτευξη της επιθυμητής εννοιολογικής αλλαγής.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ιωαννίδης Αναστάσιος
  • Ioannidis Anastasios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2964317

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ιωαννίδης Αναστάσιος; Ioannidis Anastasios. Μεθοδολογικά εργαλεία για την επίλυση του προβλήματος της εννοιολογικής αλλαγής στη θεωρία της εξέλιξης σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: ο ρόλος των ανατρεπτικών κειμένων και της πληροφορίας κατηγοριοποίησης. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2964317