National and Kapodistrian University of Athens
Ισχυρισμοί σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων στo πλαίσιο αντιδικίας διαζευγμένων ή σε διάσταση γονέων
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Δεδομένης της έλλειψης ερευνητικών δεδομένων στην Ελλάδα που αφορούν καταγγελλόμενη σεξουαλική κακοποίηση (ΣΚ) παιδιών στο πλαίσιο διαζυγίου ή διάστασης γονέων, η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο: (α) να εξετάσει το ποσοστό των βάσιμων (αληθών) και των αβάσιμων (ψευδών) ισχυρισμών με βάση την έκθεση του εξεταστή (ή της ομάδας των εξεταστών) και (β) να διερευνήσει το προφίλ των παιδιών (φύλο, ηλικία) και των οικογενειών τους που αξιολογήθηκαν σε δημόσιες υπηρεσίες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων (ΥΨΥΠΕ), κατόπιν παραγγελίας του Εισαγγελέα Ανηλίκων για παιδοψυχιατρική εκτίμηση ή των ανακριτικών – δικαστικών αρχών για διεξαγωγή παιδοψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης. Μέθοδος: Το δείγμα αφορούσε 914 περιπτώσεις που εξετάστηκαν κατά το χρονικό διάστημα 2008-2018, σε έξι ΥΨΥΠΕ στην περιφέρεια Αττικής, κατόπιν δικαστικής εντολής. Μελετήθηκαν τα ιατρικά αρχεία 129 (14,1%) περιπτώσεων στις οποίες υπήρχε ισχυρισμός σεξουαλικής κακοποίησης στο πλαίσιο διαζυγίου/διάστασης γονέων. Για τη συλλογή των δεδομένων συντάχθηκε ένα έντυπο καταγραφής πληροφοριών που αφορούσαν: το φύλο και την ηλικία του παιδιού, ποιος προέβη σε καταγγελία (ο έχων ή ο μη έχων την επιμέλεια του ανηλίκου), ο χρόνος που αναδύθηκε ο ισχυρισμός (πριν ή μετά το διαζύγιο/διάσταση), το είδος του διαζυγίου (συγκρουσιακό, συναινετικό, αρχικά συναινετικό αλλά στη συνέχεια συγκρουσιακό), η βάση του ισχυρισμού (αποκάλυψη παιδιού, η αφήγηση/αναφορά του παιδιού, συμπεριφορά και συναισθηματική κατάσταση του παιδιού, ιατροδικαστικά στοιχεία, αυτόπτης μάρτυρας, κ.λπ.), η επικοινωνία μεταξύ παιδιού και του καταγγελλόμενου γονέα (χωρίς εποπτεία, με εποπτεία κ.λπ.), η ψυχική υγεία του παιδιού, τα προβλήματα ψυχικής υγείας του καταγγέλλοντος και του καταγγελλόμενου γονέα, ο αριθμός προηγούμενων αξιολογήσεων του παιδιού σχετικά με το καταγγελλόμενο γεγονός και η διάγνωση του ειδικού ψυχικής υγείας ή της διεπιστημονικής ομάδας (βάσιμος ή αβάσιμος ή μη εφικτή η τεκμηρίωση της βασιμότητας ή αβασιμότητας του ισχυρισμού) που εξήχθη από την τελική παιδοψυχιατρική έκθεση. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του στατιστικού λογισμικού πακέτου SPSS 26. Αποτελέσματα: Τα ευρήματα, με βάση την διάγνωση του ειδικού ψυχικής υγείας (ή της διεπιστημονικής ομάδας), έδειξαν ότι στο 16,3% (n=21) του δείγματος οι ισχυρισμοί διαγνώστηκαν ως βάσιμοι (αληθείς), στο 38,8% (n= 50) ως αβάσιμοι (ψευδείς) και στο 45% (n= 58) ως ούτε βάσιμοι ούτε αβάσιμοι. Το 25% των καταγγελιών κατά της μητέρας κρίθηκαν βάσιμες, έναντι του 14% που αφορούσαν καταγγελίες κατά του πατέρα και του 19,4% κατά τρίτων προσώπων. Η αδυναμία τεκμηρίωσης της διάγνωσης βρέθηκε στο 25% των καταγγελιών που έγιναν κατά της μητέρας, στο 40,7% κατά του πατέρα και στο 64,5% κατά τρίτων προσώπων. Όσον αφορά στις ηλικιακές ομάδες των φερόμενων παιδιών θυμάτων, το υψηλότερο ποσοστό βάσιμων ισχυρισμών διαγνώστηκε στην ηλικιακή ομάδα 12-15 ετών (31,6%), ενώ το χαμηλότερο στην ηλικιακή ομάδα 2-5 ετών (4,2%). Το υψηλότερο ποσοστό αβάσιμων ισχυρισμών σημειώθηκε στην ηλικιακή ομάδα 6-11 ετών (43,5%) και το χαμηλότερο στις ηλικίες 12-15 ετών (21,1%). Η αδυναμία τεκμηρίωσης της βασιμότητας ή αβασιμότητας των ισχυρισμών ΣΚ σημειώθηκε στην ηλικιακή ομάδα 2-5 ετών (56,3%), ακολουθούμενη από τις ηλικιακές ομάδες 12-15 ετών (47,5%) και 7-11 ετών (35,5%). Όσον αφορά τη χρονική στιγμή της καταγγελίας, στη συντριπτική πλειοψηφία (97%) ο ισχυρισμός ΣΚ του παιδιού έγινε μετά το διαζύγιο/διάσταση των γονέων. Η επικοινωνία του παιδιού με τον φερόμενο ως δράστη γονέα διακόπηκε στο 68,5% των περιπτώσεων, ενώ σε ποσοστό 27,9% η επικοινωνία ήταν εποπτευόμενη. Δεν βρέθηκε η διάγνωση της βασιμότητας ή αβασιμότητας των ισχυρισμών ΣΚ να συσχετίζεται με την ψυχική ή σωματική υγεία του παιδιού, τα προβλήματα ψυχικής υγείας του καταγγέλλοντος, τα στοιχεία στα οποία στηρίχτηκε ο ισχυρισμός του καταγγέλλοντος ή το είδος του διαζυγίου. Ωστόσο, βρέθηκε συσχέτιση με τη διάρκεια του έγγαμου βίου/συμβίωσης μέχρι τον χωρισμό. Συμπεράσματα: Το ποσοστό των αβάσιμων ισχυρισμών ΣΚ στην παρούσα μελέτη είναι υψηλότερο συγκριτικά με το αναφερόμενο στη διεθνή βιβλιογραφία. Το υψηλό ποσοστό των περιπτώσεων όπου δεν τεκμηριώνεται από τους ειδικούς ψυχικής υγείας η βασιμότητα ή αβασιμότητα των ισχυρισμών εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς σχετικά με την εγκυρότητα της διάγνωσης. Αναδεικνύει δε, την αναγκαιότητα κατάρτισης των ειδικών ψυχικής υγείας σε δικανικές συνεντεύξεις και χρήση δομημένων πρωτοκόλλων εξέτασης των παιδιών με πιθανή ΣΚ και τη λειτουργία εξειδικευμένων δομών αξιολόγησης, όπως για παράδειγμα «Το Σπίτι του Παιδιού». Αναμένεται ότι οι παραπάνω ενέργειες θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των περιστατικών όπου δεν είναι εφικτή η τεκμηρίωση της βασιμότητας ή της αβασιμότητας των ισχυρισμών, προστατεύοντας έτσι τα παιδιά όχι μόνο από τον φερόμενο ως δράστη σεξουαλικής κακοποίησης, αλλά και από τη δευτερογενή θυματοποίηση μέσω της υποβολής τους σε επαναλαμβανόμενες συνεντεύξεις με στόχο τον προσδιορισμό της βασιμότητας του αρχικά διατυπωθέντος ισχυρισμού.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μαργαρώνη Αριάδνη
- Margaroni Ariadni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2969591