National and Kapodistrian University of Athens
Κοινοπραξία, υπεργολαβία και στήριξη στην ικανότητα τρίτων, στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων
Abstract
dc:descriptionΤο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων είναι ένα περίπλοκο σταυροδρόμι όπου συναντώνται και συνδιαλέγονται το πρωτογενές και παράγωγο ενωσιακό δίκαιο, η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το εθνικό δημόσιο και ιδιωτικό δίκαιο. Πέρα, όμως, από το ιδιαίτερο θεωρητικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει μέσω της αλληλεπίδρασης όλων αυτών των στοιχείων, το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων έχει και εξαιρετικά σημαντικό πρακτικό χαρακτήρα. Προς τον σκοπό της ανάδειξης της σημασίας του, θα αναφερθούν ορισμένα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία. Ειδικότερα, κατά το 18μηνο μεταξύ του Ιανουαρίου 2020 και Ιουνίου 2021, το Ελληνικό Δημόσιο κατέβαλε το ποσό των 13,5 δισ. ευρώ μέσω των δημόσιων συμβάσεων που σύναψε για την αγορά υπηρεσιών, προμηθειών, την κατασκευή έργων και την εκπόνηση μελετών, ποσό που αντιστοιχεί σε 305.656 συμβάσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ) . Επομένως, δε χωρεί αμφισβήτηση ότι το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων παραμένει πάντα επίκαιρο κι ότι οι κανόνες που διέπουν τις διαδικασίες ανάθεσης αυτών χαίρουν σπουδαιότητας. Πόσω μάλλον εάν ληφθεί υπόψη ότι οι αναθέτουσες αρχές βαρύνονται καθ’ όλη τη διαδικασία με την τήρηση ενωσιακών και εθνικών θεμελιωδών αρχών, όπως της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού, της ίσης μεταχείρισης, της απαγόρευσης δυσμενών διακρίσεων, της νομιμότητας, της διαφάνειας, της αναλογικότητας κλπ. Ας δοθεί, όμως, ήδη από την εισαγωγή, απάντηση στο εξής ερώτημα: γιατί κοινοπραξία, υπεργολαβία και στήριξη στην ικανότητα τρίτων ως κοινό θέμα μίας εργασίας; Διότι και στις τρεις περιπτώσεις, ο προσφέρων οικονομικός φορέας ή ο ανάδοχος μίας σύμβασης θα στηριχθεί, με την ευρεία έννοια της λέξης, σε έναν τρίτο οικονομικό φορέα, προκειμένου είτε να πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής σε μία διαδικασία ανάθεσης, είτε να εκτελέσει επιτυχώς τη σύμβαση. Ειδικότερα, μία κοινοπραξία που υποβάλει προσφορά σε έναν διαγωνισμό στηρίζεται στις δυνατότητες των μετεχόντων στην κοινοπραξία. Στη δε υπεργολαβία, ο προσφέρων οικονομικός φορέας αναθέτει σε έναν τρίτο την εκτέλεση μέρους της σύμβασης που θα του ανατεθεί. Τέλος, στη στήριξη στην ικανότητα τρίτων, ο προσφέρων οικονομικός φορέας στηρίζεται σε τρίτο προκειμένου να πληροί τα κριτήρια επιλογής της διακήρυξης. Συνεπώς, υπάρχει ένας κοινός άξονας που διαπερνά και τις τρεις έννοιες. Πέρα, λοιπόν, από την γενικότερη σημασία του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων θα πρέπει να εξεταστεί και η ειδικότερη σημασία του θέματος της παρούσας εργασίας. Όπως θα αναλυθεί πληρέστερα στο κυρίως κείμενο, οι κανόνες που διέπουν την κοινοπραξία, την υπεργολαβία και τη στήριξη στην ικανότητα τρίτων χτυπούν στην καρδιά των δημοσίων συμβάσεων. Κι αυτό διότι στοχεύουν αφενός στην προστασία και στην αύξηση του ανταγωνισμού, μέσω της ενθάρρυνσης της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις διαδικασίες ανάθεσης, και αφετέρου στην επίτευξη της κατά δυνατόν μεγαλύτερης διαφάνειας ως προς το ποιόν των εκτελούντων τη σύμβαση. Με άλλα λόγια, οι διατάξεις αυτές δεν έχουν τεθεί ως αποτέλεσμα γραφειοκρατικών αγκυλώσεων και δεν πλαισιώνουν μία απλώς τυπική διαδικασία ελέγχου εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής. Τουναντίον, αποτελούν θεμέλιους λίθους στην προσπάθεια επίτευξης των κυριότερων στόχων του πρωτογενούς δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο ανωτέρω πλαίσιο, επιλέχθηκε η εστίαση στα θέματα της παρούσας διπλωματικής. Η επιλογή βασίστηκε στο εμπειρικό συμπέρασμα ότι οι τρεις αυτές έννοιες αποτελούν συχνά πηγή πρόκλησης σύγχυσης τόσο από την πλευρά των αναθετουσών αρχών, όσο και από την πλευρά των οικονομικών φορέων. Η σύγχυση αυτή όχι μόνο οδηγεί αναπόφευκτα σε πλήθος από δικαστικές διαμάχες, αλλά και αποτρέπει την ανάδειξη και κατανόηση των προβλημάτων που η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων δημιουργεί. Τα προβλήματα αυτά συνυφαίνονται άμεσα με την προσπάθεια ανεύρεσης μίας ισορροπίας ανάμεσα στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και στον σεβασμό των αρχών του ενωσιακού δικαίου. Επί τη βάση των στόχων που έχουν τεθεί, η μεθοδολογία που θα ακολουθηθεί στην παρούσα εργασία είναι η εξής: αποσύνθεση των τριών εννοιών, ούτως ώστε να καταστεί σαφές το περιεχόμενο της κάθε μίας, και ύστερα επανασύνθεσή τους, προκειμένου να αναδειχθεί πού συγκλίνουν και πού διαφοροποιούνται. Όλα τα ανωτέρω θα ακολουθήσουν μία πορεία παρακολούθησης της εξέλιξης της κάθε έννοιας και των επιμέρους ζητημάτων που συνδέονται άρρηκτα με αυτή μέσα από το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο και την αντίστοιχη νομολογία, με στόχο να εντοπιστεί η ratio της κάθε ρύθμισης. Τέλος, επισημαίνεται ότι, παρ’ όλο που το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων περιλαμβάνει ως ευρύτερη έννοια και τις συμβάσεις παραχώρησης, τις συμβάσεις βέβαιου διασυνοριακού ενδιαφέροντος και άλλες ειδικότερες μορφές, η παρούσα εργασία παραμένει στις Οδηγίες 2014/24/ ΕΕ και 2014/25/ΕΕ και στον νόμο που τις ενσωμάτωσε στην ελληνική έννομη τάξη, ήτοι τον ν. 4412/2016 (Α’ 147), με έμφαση και στις πρόσφατες αλλαγές που επήλθαν με τον ν. 4782/2021 (Α’ 36). Κι αυτό διότι κρίνεται ότι οι μορφές αυτές χαρακτηρίζονται από ιδιαιτερότητες που καθιστούν προσφορότερη και αποτελεσματικότερη την αντιμετώπισή τους επί τω συνόλω.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σουσούνη Ελισσάβετ
- Sousouni Elissavet
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek, English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2972624