Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εμπράγματα δικαιώματα επί αυθαίρετων κατασκευών και ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου

Abstract

dc:description

Το φαινόμενο της αυθαίρετης δόμησης στην Ελλάδα είναι γνωστό ότι συναντάται διαχρονικά και αφορά σε μεγάλο αριθμό ακινήτων της χώρας. Η χρόνια παθογένεια της αυθαίρετης δόμησης έχει δημιουργήσει και εξακολουθεί να δημιουργεί τεράστια περιβαλλοντική επιβάρυνση αλλά και άλυτα προβλήματα στην έγγεια ιδιοκτησία και επακολούθως στις συναλλαγές που αφορούν σε ακίνητα. Παρά τις αλλεπάλληλες νομοθετικές προσπάθειες επίλυσης του προβλήματος της αυθαίρετης δόμησης, τα «αυθαίρετα» συνεχίζουν να παράγουν ένα σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα, καθώς πολλά είναι τα αμφισβητούμενα περιουσιακά δικαιώματα, με αποτέλεσμα να διακυβεύονται με τον τρόπο αυτό οι κοινωνικές σχέσεις των πολιτών αλλά και οι βασικές αρχές της καλής πίστης και της ασφάλειας των συναλλαγών. Επισημαίνεται δε ότι δυνάμει του άρθρου 24 του Συντάγματος υποχρέωση του κράτους αποτελεί η ρύθμιση της χωροταξικής ανάπτυξης και της πολεοδομικής διαμόρφωσης της χώρας με βάση τον ορθολογικό σχεδιασμό υπαγορευόμενο τόσο από τα πολεοδομικά κριτήρια όσο και από τη φυσιογνωμία και τις ανάγκες κάθε πειροχής. Απόρροια των ως άνω είναι ότι τα αυθαίρετα συνιστούν εμπόδιο στην εκ του Συντάγματος απορρέουσα υποχρέωση περί ορθολογικής οικιστικής ανάπτυξης και συνεπώς αποτελούν τροχοπέδη στη βιώσιμη ανάπτυξη. Υπό το πρίσμα αυτό η πολύχρονη ανοχή στην αυθαιρεσία και η σε συχνά χρονικά διαστήματα θέσπιση αποσπασματικών νομοθετημάτων για τη νομιμοποίηση και τακτοποίηση των αυθαιρέτων δίνει περιορισμένη διέξοδο στο πρόβλημα της μη εφαρμογής του νόμου. Φαίνεται λοιπόν αναγκαία η δημιουργία μιας ενιαίας βάσης δεδομένων, μέσω της οποίας θα πραγματοποιείται ηλεκτρονική καταγραφή και κατηγοριοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών, στοιχεία τεχνικής και επιστημονικής ανάλυσης απαραίτητα για την ορθή χωροταξική και πολεοδομική οργάνωση της χώρας. Σε μία τέτοια περίπτωση, η Πολιτεία θα είναι σε θέση να παρακολουθεί διαρκώς τα στατιστικά στοιχεία αλλά και το είδος των αυθαιρέτων, ώστε να ρυθμίζει αντίστοιχα τη χωροταξική και πολεοδομική της πολιτική και να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα υπηρετώντας τη συνταγματική επιταγή για ορθολογικό χωροταξικό σχεδιασμό και βιώσιμη ανάπτυξη. Ειδικότερα, προς το σκοπό ελέγχου του δομημένου περιβάλλοντος το κράτος με το ν. 4495/2017 προβλέπει τον θεσμό της ηλεκτρονικής ταυτότητας του κτιρίου. Η ταυτότητα του κτιρίου είναι μια ηλεκτρονική εφαρμογή, ένας δηλαδή ηλεκτρονικός φάκελος, που έχει αρχίσει να εφαρμόζεται δειλά δειλά από 1/1/2021 και η οποία έχει σαν σκοπό την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του κτιρίου ή της διηρημένης ιδιοκτησίας και των αδειών τους, με σκοπό την παρακολούθηση και τον έλεγχο των μεταβολών τους κατά την διάρκεια του χρόνου ζωής τους. Με τον τρόπο αυτό κάθε κτίριο ή διηρημένη ιδιοκτησία θα αποκτά τη δική του ταυτότητα ακινήτου με τον ασφαλέστερο και επωφελέστερο για κάθε ιδιοκτήτη τρόπο. Πρόκειται για ένα μέτρο που έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζεται σε κάποιες περιπτώσεις και η λειτουργικότητα του και αποτελεσματικότητα του θα γίνει φανερή τα επόμενα χρόνια. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανάδειξη του ζητήματος της αυθαίρετης δόμησης και πώς αυτή επηρεάζει τα εμπράγματα δικαιώματα των πολιτών επί των ιδιοκτησιών τους, η ανάδειξη ιδιαίτερων ζητημάτων εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί αυθαιρέτων και η νομική τους αντιμετώπιση, όπως αυθαιρέτων επί οριζόντιας και κάθετης ιδιοκτησίας, αυθαίρετων επί αιγιαλού/παραλίας, το ζήτημα της συναίνεσης στην τακτοποίηση αυθαιρέτων, καθώς και η καταγραφή και ανάδειξη του νέου μέτρου της ηλεκτρονικής ταυτότητας του κτιρίου, μέτρο το οποίο αποσκοπεί στον έλεγχο της αυθαίρετης δόμησης με συνέπεια τη μελλοντική μείωση αυτής και την ταυτόχρονη προστασία της ιδιοκτησίας. Από την ανάλυση προκύπτει ότι δεδομένου ότι το πρόβλημα των αυθαιρέτων είναι διαχρονικό και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί κάποια ριζική αλλαγή πριν τη δόμηση, κρίνεται αναγκαία πλέον η νομοθετική ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στους κανόνες του πολεοδομικού δικαίου. Η καταγραφή του πραγματικού δομημένου περιβάλλοντος, η οποία θα επιτευχθεί με την ηλεκτρονική ταυτότητα του κτιρίου, στοχεύει και υπηρετεί τον ορθολογικό σχεδιασμό, καθώς με αυτή θα καταγράφονται κάθε ακίνητο και δικαίωμα επί αυτού αλλά και κάθε αυθαίρετο κτίσμα ή κατασκευή επί αυτού. Ενισχύεται με τον τρόπο αυτό τόσο το δικαίωμα στο περιβάλλον όσο και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία. Στόχος της Πολιτείας πρέπει να καταστεί, λοιπόν, η πλήρης καταγραφή του οικιστικού αποθέματος της χώρας και η περαιτέρω πολεοδομική και περιβαλλοντική διαχείρισή του, προκειμένου αφενός όλα τα κτίσματα να αποκτούν τις προϋποθέσεις και επιταγές της αρχής της νομιμότητας, αφετέρου δε να επιτευχθεί το περιβαλλοντικό ισοζύγιο και η αποκατάσταση της επιβάρυνσης στο περιβάλλον από τη μακρόχρονη δημιουργία και συντήρηση αυθαίρετων κατασκευών. Επιπλέον δε όπως έχει επισημανθεί στην παρούσα εργασία για να επιτύχει η Πολιτεία τον εκ του Συντάγματος θεσπιζόμενο σκοπό του ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού πρέπει να λάβει υπόψη της τόσο τα πολεοδομικά κριτήρια όσο και την ιδιομορφία, τη φυσιογνωμία και τις ανάγκες κάθε περιοχής, προκειμένου να εξασφαλίσει τους καλύτερους δυνατούς όρους διαβίωσης των κατοίκων της. Άλλωστε σύμφωνα με την Πλάτωνος Πολιτεία η «βέλτιστη ιδανική πολιτεία, είναι αυτή που θα ικανοποιούσε τα ηθικά και κοινωνικά ιδεώδη σε μια πολεοδομικώς άρτια πόλη».

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Βολάκη Ελευθερία
  • Volaki Eleftheria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2972680

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Βολάκη Ελευθερία; Volaki Eleftheria. Εμπράγματα δικαιώματα επί αυθαίρετων κατασκευών και ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2972680