Abstract
dc:descriptionΜε την έλευσή της, η πανδημία της Covid-19 έθεσε υπό ριζική αμφισβήτηση την ζωή όπως την γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Μας ανάγκασε να επαναπροσδιορίσουμε μια σειρά από φυσικές, κοινωνικές και νομικές βεβαιότατες. Έθεσε σε δοκιμασία την αντοχή των Συνταγμάτων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων ανά τον κόσμο. Ανέδειξε τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις του ατόμου ως μέλους μιας πολιτικής κοινότητας, και κλόνισε την δικαιωματοκρατία, φέρνοντας το σύνολο σχεδόν των θεμελιωδών δικαιωμάτων αντιμέτωπα με το - κατά πολλούς - θεμελιωδέστερο από αυτά, το δικαίωμα στη ζωή. Παράλληλα, επανέφερε στο προσκήνιο του συνταγματικού διαλόγου το δικαίωμα του συνέρχεσθαι, λόγω των βαρέων περιορισμών που αυτό υπέστη. Η πανδημία επέβαλε την απομάκρυνση από τον φυσικό, τον δημόσιο χώρο και την αποστασιοποίηση από τους άλλους ανθρώπους. Έπληξε με αυτόν τον τρόπο καίρια τα δύο συστατικά στοιχεία της ελευθερίας της συνάθροισης και την κατέστησε εν δυνάμει επικίνδυνη για την ζωή και την υγεία, τόσο ατομική όσο και συλλογική. Στο ως άνω πλαίσιο, η παρούσα εργασία εξετάζει την αλληλεπίδραση μεταξύ της ελευθερίας της συνάθροισης αφενός και της πανδημίας της Covid-19 αφετέρου, και ειδικότερα τα ζητήματα που η αλληλεπίδραση αυτή εγείρει στο πλαίσιο του συνταγματικού δικαίου και της γενικής θεωρίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Σκοπός της παρούσας εργασίας δεν είναι απλώς και μόνον η εξέταση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της ελευθερίας της συνάθροισης και της πανδημίας της Covid-19, όπως αυτή εκφράστηκε στο πλαίσιο του ελληνικού συνταγματικού δικαίου με τις ιδιαιτερότητες και τις τεχνικές λεπτομέρειες που το χαρακτηρίζουν. Αντιθέτως, η παρούσα εργασία φιλοδοξεί να υπερβεί τα στενά συνταγματικά όρια της Ελλάδας και να προβεί σε μια συγκριτική και συνθετική επισκόπηση του ζητήματος, αντλώντας συγκριτικά επιχειρήματα από τη νομολογία αλλοδαπών δικαιοδοτικών οργάνων. Σε έναν ακόμα μεγαλύτερο βαθμό αφαίρεσης, η συγκριτική ανάλυση του ζητήματος εξυπηρετεί την υπέρβαση των στενών ορίων του γράμματος του εκάστοτε εθνικού Συντάγματος και την συνολική εξέταση των θεμελιωδών προβλημάτων που θέτει για το συνταγματικό δίκαιο και την γενική θεωρία των θεμελιωδών δικαιωμάτων η σύγκρουση μεταξύ της ελευθερίας της συνάθροισης και των δικαιωμάτων και συλλογικών αγαθών που θέτει σε κίνδυνο η πανδημία της Covid-19. Η παρούσα εργασία εκκινεί την εξέταση του ζητήματος από την ελευθερία της συνάθροισης. Στο πρώτο κεφάλαιο οριοθετείται η έννοια της συνάθροισης, το πεδίο εφαρμογής, το περιεχόμενο και η φύση του αντίστοιχου δικαιώματος. Το μεγαλύτερο όμως μέρος του πρώτου κεφαλαίου καταλαμβάνει η ανάλυση της ιδιαίτερης σημασίας που έχει η ελευθερία της συνάθροισης για την φιλελεύθερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία, καθώς και η ανάλυση της λειτουργίας και του σκοπού που η ελευθερία αυτή εξυπηρετεί στο πλαίσιο ενός τέτοιου πολιτεύματος. Εξετάζεται η ιδιαίτερη σχέση της ελευθερίας της συνάθροισης με την ελευθερία της έκφρασης, τονίζεται η σημασία του δημοσίου χώρου ως forum άσκησης της ελευθερίας της συνάθροισης και αναδεικνύεται εν τέλει η άρρηκτη σύνδεση της εν λόγω ελευθερίας με την δημοκρατική αρχή και την ανόθευτη άσκηση της λαϊκής κυριαρχίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο, παρουσιάζεται το πραγματολογικό υπόβαθρο που έχει δημιουργήσει η εξάπλωση της πανδημίας της Covid-19 και οι νομικές συνέπειες αυτού. Αναλύονται τα δικαιώματα και τα συλλογικά αγαθά, τα οποία θέτει σε κίνδυνο η πανδημία της Covid-19, όπως είναι η ζωή, η υγεία, η δημόσια υγεία ως συλλογικό αγαθό, ή ακόμη και η αξία του ανθρώπου, καθώς επίσης και οι αντίστοιχες κρατικές υποχρεώσεις που δημιουργούνται λόγω της ως άνω διακινδύνευσης. Τέλος, γίνεται αναφορά και στο ζήτημα της επίδρασης της πανδημίας της Covid-19 στην λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών: η ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας εις βάρος της νομοθετικής, η έκτακτη νομοθέτηση και ο (ελλιπής) δικαστικός έλεγχος των εκτάκτων μέτρων. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο, αναλύονται τα ζητήματα τα οποία θέτει η αλληλεπίδραση μεταξύ της ελευθερίας της συνάθροισης και της πανδημίας της Covid-19 για την γενική θεωρία των θεμελιωδών δικαιωμάτων: η σύγκρουση μεταξύ θεμελιωδών δικαιωμάτων, και πιο συγκεκριμένα μεταξύ της ελευθερίας της συνάθροισης και των δικαιωμάτων και συλλογικών αγαθών που θέτει σε κίνδυνο η πανδημία της Covid-19, οι αρχές της αναλογικότητας, της δίκαιης ισορροπίας και της πρακτικής εναρμόνισης ως μέθοδοι επίλυσης της σύγκρουσης αυτής, η αναστολή συνταγματικού δικαιώματος και η παραβίαση του πυρήνα αυτού, η αιτιολόγηση των περιορισμών των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ο ρόλος της αρχής της ισότητας στο πλαίσιο της αξιολόγησης των περιοριστικών μέτρων, καθώς και η αποτελεσματική δικαστική προστασία σε περίπτωση παραβίασης του δικαιώματος του συνέρχεσθαι. Η εξέταση όλων των ανωτέρω ζητημάτων, γίνεται τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και με πλείστες αναφορές σε συγκεκριμένες περιπτώσεις περιορισμών και συγκρούσεων (case studies), οι οποίες εμφανίστηκαν στην πράξη και επιλύθηκαν από την εθνική και αλλοδαπή νομολογία. Τέλος, παρ’ όλο που το αντικείμενο της παρούσας εργασίας μπορεί να φαίνεται εκ πρώτης όψεως να εξαντλείται στα στενά όρια ενός φαινομένου, όπως αυτού της πανδημίας της Covid-19, εξαιρετικού και σπάνια εμφανιζόμενου, το οποίο μάλιστα φαίνεται να βρίσκεται σε ύφεση ειδικά μετά την ανακάλυψη αποτελεσματικών εμβολίων, κατά την άποψη του γράφοντος η αλληλεπίδραση της ελευθερίας της συνάθροισης με την πανδημία της Covid-19 εξακολουθεί να έχει σημασία υπερβαίνουσα τα ως άνω στενά όρια. Η κλιματική αλλαγή και εν γένει η ανθρωπογενής καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος αλλάζουν ριζικά την ανθρώπινη συνθήκη, προκαλώντας ανεπανόρθωτες μεταβολές στη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον του. Πανδημίες όπως αυτή της Covid-19 προβλέπεται ότι θα εμφανίζονται όλο και πιο συχνά στο μέλλον, με αποτέλεσμα την δημιουργία νέων «κανονικοτήτων», οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν αναπόφευκτα και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και επαναφέρουν στο προσκήνιο ζητήματα όπως αυτά που πραγματεύεται η παρούσα εργασία. Η συχνότητα εμφάνισης στο μέλλον πανδημιών, όπως αυτή της Covid-19, θα αλλάξει εν τέλει ριζικά και τον τρόπο προσέγγισης του εδώ πραγματευομένου ζητήματος, ιδιαίτερα ενόψει του γεγονότος ότι πανδημίες όπως αυτή της Covid-19 αναγκάζουν τον άνθρωπο να απομακρυνθεί από και να εγκαταλείψει την εμπειρία ως βίωμα στον φυσικό, στον δημόσιο χώρο, το φυσικό δηλαδή forum άσκησης της ελευθερίας της συνάθροισης.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κυριακόπουλος Κωνσταντίνος
- Kyriakopoulos Konstantinos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2974067