National and Kapodistrian University of Athens
«Η συμμετοχή και η αλληλεπίδραση στην προσχολική εκπαίδευση: μία ψυχοπαιδαγωγική μελέτη περίπτωσης ενός νηπίου με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος»
Abstract
dc:descriptionΟι σύγχρονες κοινωνίες χαρακτηρίζονται από τη συνύπαρξη πολλών ατόμων με πολλά διαφορετικά χαρακτηριστικά. Στοιχεία όπως η φυλή, το έθνος, ο θρησκευτικός προσανατολισμός, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η οικονομική κατάσταση, η ύπαρξη αναπηρίας ή μη διαμορφώνουν μια ολοένα και περισσότερο σύνθετη εικόνα. Υπό αυτό το πρίσμα μια ανάγκη που προκύπτει είναι αυτή της ουσιαστικής αποδοχής όλων των ανθρώπων. Τα στοιχεία προς αυτήν την κατεύθυνση, της ουσιαστικής αποδοχής όλων, ποικίλουν, με ορισμένα, μάλιστα, να είναι αντικρουόμενα ως προς τα βήματα που έχουν γίνει και το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε. Η παρούσα έρευνα αποτελεί μία ποιοτική ερμηνευτική έρευνα η οποία μελετά τη συμμετοχή και τις αλληλεπιδράσεις του Αλέξανδρου, ενός παιδιού με ΔΑΦ, σε μία τάξη προσχολικής αγωγής. Τόσο η συμμετοχή όσο και η αλληλεπίδραση με τα άλλα παιδιά θεωρήθηκε ότι αποτελούν στοιχεία που δείχνουν αν και σε ποιο βαθμό ο Αλέξανδρος είναι ενταγμένος στο πρόγραμμα του νηπιαγωγείου και στην ομάδα των συνομηλίκων. Πρόκειται για μία μελέτη περίπτωσης, στην οποία συμμετείχαν το παιδί που έχει λάβει διάγνωση ΔΑΦ και η εκπαιδευτικός της τάξης, οι οποίοι επελέγησαν μέσω συμπτωματικής δειγματοληψίας. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 15 παρατηρήσεις, 5 στην αρχική φάση προκειμένου να επιλεχθούν οι δραστηριότητες που παρατηρήθηκαν συστηματικά στην δεύτερη φάση, για ένα διάστημα 10 ημερών. Αντικείμενο παρατήρησης αποτέλεσαν οι συμπεριφορές και οι αλληλεπιδράσεις τόσο του Αλέξανδρου όσο και των υπόλοιπων παιδιών στα διαφορετικά πλαίσια, αλλά και της εκπαιδευτικού της τάξης. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν δύο συνεντεύξεις, μία με το ίδιο το παιδί και μία με την νηπιαγωγό, ώστε να εξασφαλιστεί η εγκυρότητα και η αξιοπιστία των δεδομένων της παρατήρησης. Σκοπός της έρευνας είναι να εντοπίσει τους παράγοντες και τα στοιχεία εκείνα που επηρεάζουν τόσο τη συμμετοχή παιδιών με αναπηρία όσο και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών και των μη ανάπηρων συμμαθητών/συμμαθητριών τους. Τα στοιχεία αυτά θεωρείται πως δεν οφείλονται στην ίδια την αναπηρία, αλλά στον τρόπο με τον οποίο είναι δομημένο το εκπαιδευτικό σύστημα. Μέσω του εντοπισμού τους, μπορούν να αρχίσουν να τροποποιούνται, ώστε οι συνθήκες εντός των σχολικών τάξεων να βελτιωθούν για τα παιδιά με αναπηρία. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως ο Αλέξανδρος ήταν σε έναν σημαντικό βαθμό ενταγμένος στο πρόγραμμα του σχολείου και στην ομάδα. Ωστόσο, φάνηκε πως η συμμετοχή του και η αλληλεπίδραση μεταξύ του ίδιου και των συμμαθητών/συμμαθητριών του διαφοροποιούνταν σε αρκετά σημεία συγκριτικά με τη συμμετοχή των άλλων παιδιών και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις. Με βάση τα ευρήματα αναδεικνύεται η σημασία που διαδραματίζουν στοιχεία του περιβάλλοντος, όπως είναι το είδος της δραστηριότητας ή η σύσταση της ομάδας, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν διευκολυντικά, προάγοντας τη συμμετοχή και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών ή που αντίστροφα μπορούν να λειτουργήσουν ανασταλτικά, εμποδίζοντας τόσο την εμπλοκή όσο και την επικοινωνία. Παράλληλα, εντοπίστηκαν στοιχεία που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται το ημερήσιο πρόγραμμα, τις δραστηριότητες που επιλέγονται καθώς και τον τρόπο που υλοποιούνται. Η ύπαρξη παιδιών με αναπηρία δεν φάνηκε να συγκαταλέγεται μεταξύ αυτών των παραγόντων. Συμπερασματικά, κρίνεται αναγκαίο η προσοχή να μετατοπιστεί από τα παιδιά και την αναπηρία που αυτά φέρουν, στον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένο το εκπαιδευτικό σύστημα γενικότερα και το περιβάλλον στο οποίο κινούνται τα παιδιά με αναπηρία ειδικότερα. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας έδειξαν πως όταν εντοπίζονται οι παράγοντες που ασκούν επίδραση και τροποποιηθούν ή αξιοποιηθούν κατάλληλα, αφενός η συμμετοχή αυξάνεται, αφετέρου η αλληλεπίδραση μεταξύ όλων των παιδιών βελτιώνεται. Αυτό σημαίνει πως η ύπαρξη αναπηρίας από μόνη της δεν συνεπάγεται δυσκολίες ή περιορισμούς στις δυνατότητες που υπάρχουν.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τζίμα Ευαγγελία
- Tzima Evangelia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek, English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3176575