National and Kapodistrian University of Athens
Φιλοσοφικές προϋποθέσεις της αρετής στην Πολιτεία του Πλάτωνος
Abstract
dc:descriptionΣτην Πολιτεία, το έργο που θα μας απασχολήσει στην παρούσα μελέτη, ο Πλάτων οραματίζεται μία νέα, διαφορετική πολιτεία, στην οποία αναδεικνύεται η δική του οπτική σχετικά με τον ιδανικό τρόπο διακυβέρνησης και οργάνωσής της. Το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα δομείται με οργανωτική ακρίβεια και θεμελιώνεται στην ηθική διαπαιδαγώγηση πολιτών και κυβερνώντων. Το σημαντικότερο όλων είναι ότι η ηθική διαπαιδαγώγηση της κοινότητας στηρίζεται στην πρακτική εφαρμογή των αρχών της και όχι στους θεωρητικούς της τύπους. Ως εκ τούτου, η Πολιτεία αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πολιτικό εγχειρίδιο διαμόρφωσης, οργάνωσης και πραγμάτωσης της κοινότητας ή της πόλης – κράτους της εποχής του. Στο έργο αυτό ο Πλάτων δομεί τις τάξεις ανάλογα με τα «προσόντα» των πολιτών και τις συνδέει με την ψυχοσύνθεση του ανθρώπου προκειμένου η ταξινόμηση αυτή να είναι δίκαιη και να αποβαίνει προς όφελος της κοινότητας. Αναγνωρίζει τέσσερις κυρίαρχες αρετές που αποτελούν το θεμέλιο της ανθρώπινης ψυχής και κατ’ επέκταση της πόλης. Η σοφία, η ανδρεία, η σωφροσύνη και η δεσπόζουσα εξ αυτών η δικαιοσύνη, διαπλέκονται μεταξύ τους με σκοπό τη σύνθεση ενός αρμονικού συνόλου. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που επιτυγχάνει τις παραπάνω αρετές; ποιο είναι το όφελος για τον ίδιο και για το σύνολο; είναι μόνο προσωπικό ή επιδρά θετικά και στην κοινότητα; Οι αρετές αυτές βοηθούν έναν άνθρωπο να ευτυχήσει; αν ναι, με ποιον τρόπο; και τι εν τέλει είναι η δικαιοσύνη την οποία ο Πλάτων εκθέτει σε δέκα βιβλία; Ωφελεί τον άνθρωπο και την κοινωνία; Ποια είναι η θεσμική θέση της παιδείας σε αυτή την «ιδανική» πόλη; Ο φιλόσοφος δίνει τις απαντήσεις του στα ερωτήματα αυτά και είτε ίσως απογοητεύει με ορισμένες προτάσεις του είτε κάνει ακόμη πιο αξιοζήλευτο το πνεύμα του με τις προοδευτικές του απόψεις. Η δική μας προσπάθεια εστιάζεται στη μελέτη της Πολιτείας ώστε να αναζητηθούν οι απαντήσεις του Πλάτωνα στα παραπάνω ερωτήματα και με τη συνδρομή ορισμένων από τους πολυάριθμους μελετητές του να σχολιάσουμε τις απόψεις του κάνοντας συνειρμούς για τη δική μας εποχή. Ως εκ τούτου, η εργασία εκτείνεται σε έξι κεφάλαια που επιχειρούν να προσεγγίσουν την πλατωνική φιλοσοφική σκέψη σχετικά με τα ανωτέρω ζητήματα. Το κύριο θέμα των τεσσάρων βασικών αρετών αναλύεται στο τρίτο κεφάλαιο ενώ οι δύο βασικές της προϋποθέσεις, δηλαδή η δικαιοσύνη και η παιδεία στα κεφάλαια πέντε και έξι αντίστοιχα. Από την άλλη, στα δύο πρώτα κεφάλαια επιχειρείται συνοπτικά να κατανοηθεί ο Πλάτων μέσα από τον βίο και τις επιρροές που καθόρισαν το έργο και την επιστημονική του μέθοδο και ακολούθως η πολιτική και ηθική λειτουργία της πόλης του. Οι πλατωνικές ιδέες εξετάζονται στο τέταρτο κεφάλαιο καθώς αυτές αποτελούν τα θεμέλια της ηθικής και πολιτικής του φιλοσοφίας και δεν μπορούν να λείπουν από την εργασία αυτή. Στο τέλος, παρατίθενται ορισμένες από τις θετικές αλλά και τις αρνητικές ερμηνείες των απόψεων της Πολιτείας που σχετίζονται με τα ανωτέρω ζητήματα και διατυπώνονται προσωπικές σκέψεις πάνω σε αυτές ελπίζοντας - μάλλον ανώφελα - κάποτε η δικαιοσύνη και η παιδεία να αποτελέσουν πράγματι τα θεμέλια των μελλοντικών κοινωνιών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μάγγου Ναυσικά
- Mangou Nafsika
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3218322