Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Φυτοχημική μελέτη– Βιολογικές δράσεις του φυτού Heliotropium procumbens Mill (Boraginaceae)

Abstract

dc:description

Η Boraginaceae είναι μια οικογένεια που επεκτείνεται παγκοσμίως με κέντρο την Ευρώπη, την Ασία και την Β. Αμερική και αποτελείται κυρίως από πόες, θάμνους και δέντρα. Περιέχει περίπου 2700 είδη και 156 γένη (Silva et al., 2010), τα οποία είναι ευρέως γνωστά για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες κυρίως λόγω του πλούσιου φαινολικού φορτίου τους (Dresler et al., 2017). Σχεδόν όλα τα γένη της οικογένειας αποτελούν φυσική πηγή αλκαλοειδών πυρρολιζιδίνης (PAs), μία μεγάλη ομάδα αλκαλοειδών, τα οποία υπολογίζεται ότι παράγονται από το 3% των ανθοφόρων ειδών. (Smith and Culvenor, 1981; Orfanou et al., 2016; Wiedenfeld and Roeder, 2011). Ταυτόχρονα, και τα Ν-οξείδια των αλκαλοειδών πυρρολιζιδίνης (PANOs) αποτελούν φυσικούς μεταβολίτες (Damianakos et al., 2016). Τα Ν-οξείδια αυτά είναι γνωστά ως τοξικά συστατικά, που μπορούν να αλκυλιώσουν το DNA και κατ’ επέκταση να προκαλέσουν σοβαρές μεταλλάξεις με σημαντικό ηπατοτοξικό κίνδυνο, που μπορεί να οδηγήσει σε οξεία φλεβική αποφρακτική νόσο, ακόμα και σε καρκίνο στα φυτοφάγα ζώα και στους ανθρώπους. (Damianakos et al., 2016; El-Shazly and Wink, 2014; Fu et al., 2004; Mandic et al., 2009; Roeder and Bourauel, 1992; Smith and Culvenor, 1981). Λόγω αυτής της χρόνιας τοξικότητας που μπορούν να προκαλέσουν, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και η Ευρωπαϊκη Αρχή της Ασφάλειας των Τροφίμων (EFSA), έχουν ορίσει κανονισμούς με μέγιστα όρια ημερήσιας κατανάλωσης/πρόσληψης τα 1.0 μg PA. (“EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM), 2017) Το Heliotropium (Boraginaceae) είναι ένα φυτικό γένος που χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή ιατρική για τις θεραπευτικές του ιδιότητες (έναντι ρευματισμού, δερματικών ανωμαλιών, φλεγμονών κ.α). Ταυτόχρονα, αποτελεί και ένα γένος γνωστό για τα αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης (PAs) και τα Ν-οξείδιά (PANOs) τους και του φαινολικούς μεταβολίτες που περιέχει (Ghori et al., 2016). Στο πλαίσιο των φυτοχημικών μελετών της επιστημονικής μας ομάδας αναφορικά με τα είδη της οικογένειας Boraginaceae, στην παρούσα μελέτη ασχοληθήκαμε με τα υπέργεια τμήματα του είδους H.procumbens. Μέσω της ανάλυσης LC-MS βρέθηκαν 16 PAs, εκ των οποίων 8 PANOs και 8 PΑs. Σε αυτά τα helifoline Ν-oxide, 9-angleloylheliotridine-N-oxide and hydroxy-platynecine-Ν-oxide αποτελούν νέα φυσικά προϊόντα και μαζί βρέθηκαν τα ήδη γνωστά 7-angeloylheliotridine, senecionine, europine, lycopsamine and intermedine Ν-oxides. Ταυτόχρονα βρέθηκαν τα PAs, lycopsamine, riddelin, europine, hydroxyplatynecine, 3'-Acetyltessellatine, 7-acetyl-lycopsamine, helifolinecine, 7-angelylheliotridine και οι αζωτούχες ενώσεις heliotropamide, N,Ν’- diferuylospermidine (ή ισομερές) και παράγωγο pyrrolidine. Επιπροσθέτως, ανιχνεύθηκαν 7 φλαβονοειδή (luteolin-7-o-glucoside, luteolin, kaempherol, syringic acid, digydroxyflavone hexoside, trihydroxyflavone hexoside, pentahydroxy flavone hexoside), 1 παράγωγο κουμαρικού οξέος (isobergapten), 10 παράγωγα βενζοϊκού και κινναμωμικού οξέος (rosmarinic acid, caffeic acid, παράγωγο cinnamic acid, caffeoyl hexoside, rosmarinic acid methyl ester, dimethoxy-hydroxybenzoic acid, salvianolic acid Β, lithospermic acid Α, coumarate glucoside και coumaric acid derivative) και 4 λιπαρά οξέα (stearic acid, linoleic acid, palmitic acid methyl ester, trihydroxy-octadec-9-enoic-acid). Επίσης, ανιχνεύθηκαν ακόμα κάποιοι όπως malic acid, Dihydroxybenzoic acid. Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες του μεθανολικού (ME) και του υδατικού (WE) εκχυλίσματος αξιολογήθηκαν μέσω 8 διαφορετικών μεθόδων (TPC, TFC, DPPH, ABTS, CUPRAC, FRAP, Metal chelating and Phospholybdenum). Τα εκχυλίσματα έδειξαν αξιοσημείωτη DPPH και ABTS δράση και σημαντική δράση σε CUPRAC και FRAP. Η ανασταλτική δράση των εκχυλισμάτων προσδιορίστηκε έναντι παραγόντων χολινεστερασών (AChE, BChE), που κατέχουν σημαντικό ρόλο στην λειτουργία του νευρικού συστήματος, έναντι α- αμυλάσης και α-γλυκοσιδάσης (α-amylase και α-glucosidase), χρήσιμοι παράγοντες στην ρύθμιση της παχυσαρκίας και του διαβήτη και τέλος, έναντι τυροσινάσης (tyrosinase), λευκαντικού παράγοντα του δέρματος, όπου και φάνηκε η σημαντική ανασταλτική δράση που παρουσίασε το μεθανολικό εκχύλισμα του φυτού. Εν κατακλείδι, το H. procuμbens μπορεί να θεωρηθεί μία πιθανή πηγή βιοδραστικών μεταβολιτών που έχει πρόσφορο έδαφος σε περεταίρω έρευνα και πιθανές χρήσεις

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Οζνταμάρ-Πουλόγλου Καλλιόπη-Μαρία
  • Ozntamar-Pouloglou Kalliopi-Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3227119

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Οζνταμάρ-Πουλόγλου Καλλιόπη-Μαρία; Ozntamar-Pouloglou Kalliopi-Maria. Φυτοχημική μελέτη– Βιολογικές δράσεις του φυτού Heliotropium procumbens Mill (Boraginaceae). 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3227119