Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το τραύμα της πανώλης στο ύστερο Βυζάντιο

Abstract

dc:description

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, ως τραύμα ορίζεται ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά κανείς συναισθηματικά απέναντι σε μία υπερβολικά δυσάρεστη ε-μπειρία. Το φαινόμενο αυτό όμως, μπορεί να λάβει και συλλογικές διαστάσεις, καθώς και μία ομάδα μπορεί να βιώσει ένα κοινό τραύμα. Με την έλευση του Μαύρου Θανά-του το 1347, οι κοινότητες της Ευρώπης που υπέστησαν τα απανωτά πλήγματά της, ανταποκρίθηκαν με ποικίλους τρόπους στην τραυματική εμπειρία της καταστροφής που προκάλεσε. Οι πηγές περιγράφουν μία ανείπωτη και πολύνεκρη καταστροφή, που κατέστησε την ζωή πιο εύθραυστη και αβέβαιη από ποτέ. Παράλληλα, το βίωμα της πανώλης και οι συνέπειές της αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για νέες ταφικές πρακτικές, καλλιτεχνικές θεματικές και νέες θεωρήσεις για την ζωή και τον θάνατο. Η πανώλη ωστόσο, είχε ήδη πλήξει αιώνες νωρίτερα το Βυζάντιο και πιο συγκεκριμένα, το 541. Ο Προκόπιος και ο Ιωάννης Εφέσου, μας παρέχουν τις πιο δραματικές περιγραφές της πανωλεθρίας που έφερε η πανώλη στην Βασιλεία των Ρωμαίων. Η Κωνσταντινούπο-λη είχε γεμίσει με τόσους νεκρούς που δεν έφταναν οι τάφοι, ενώ παράλληλα η ύπαι-θρος ήταν γεμάτη με άδεια χωριά, οι κάτοικοι των οποίων κείτονταν νεκροί, πρησμέ-νοι από την αποσύνθεση. Επιπλέον, ο Ιωάννης Εφέσου περιγράφει πως κάθε βράδυ φοβόταν ότι το επόμενο πρωί δεν θα ξυπνούσε, διότι η πανώλη θα του είχε πάρει τη ζωή. Όταν όμως ο Μαύρος Θάνατος έπληξε το Βυζάντιο το 1347, οι Ρωμαίοι δεν α-ντέδρασαν με τρόπο όμοιο με αυτόν των συγχρόνων τους, αλλά ούτε και με αυτόν των προγόνων τους. Αντίθετα, το στίγμα της πανώλης φαίνεται να απουσιάζει παντελώς και οι πηγές επιδεικνύουν πλήρη αδιαφορία στην εξιστόρηση των επιδημικών ξεσπα-σμάτων. Η αδιαφορία αυτή μάλιστα, φτάνει σε τέτοια επίπεδα, που η παράλειψη των επιδημικών ξεσπασμάτων από τις πηγές αποτελεί συχνό φαινόμενο. Συνεπώς, σχημα-τίζεται μία εντύπωση που θέλει την δράση της πανώλης να ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, είναι η απόδειξη της ύ-παρξης του τραύματος της πανώλης στο ύστερο Βυζάντιο. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω του εντοπισμού όσο το δυνατόν περισσότερων στοιχείων στις πηγές της εποχής, που θα μαρτυρούν το στίγμα της πανώλης στον ψυχισμό της βυζαντινής κοινωνίας. Πέραν του εντοπισμού των ενδείξεων αυτών, κύριος στόχος της εργασίας αποτελεί η σύγκρι-ση των διαφόρων εκδηλώσεων του φαινομένου, με αντίστοιχα παραδείγματα από την δυτική Ευρώπη του 14ου και 15ου αιώνα, αλλά και από το πρώιμο Βυζάντιο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γιανναδάκης Μεσρόπ
  • Giannadakis Mesrop

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3259748

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γιανναδάκης Μεσρόπ; Giannadakis Mesrop. Το τραύμα της πανώλης στο ύστερο Βυζάντιο. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3259748