Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Σχεδιασμός του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου : νομοθετικές και νομολογιακές εξελίξεις

Abstract

dc:description

Ο χωροταξικός σχεδιασμός υπάγεται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα και τον έλεγχο του Κράτους και είναι απαραίτητος για την εξυπηρέτηση της λειτουργικότητας και της ανάπτυξης των οικισμών αλλά και για την εξασφάλιση των καλύτερων όρων διαβίωσης των κατοίκων. Πρόκειται για μια διαδικασία με την οποία κατανέμονται σε μια διευρυμένη γεωγραφική ενότητα και με μακροπρόθεσμο τρόπο οι διάφορες ανθρωπογενείς δραστηριότητες που υπόκεινται σε κάποιας μορφής κοινωνικοοικονομικούς περιορισμούς, έχει δυναμικό περιεχόμενο προσανατολισμένο στο μέλλον και είναι, επίσης συνολικός και υπερτοπικός. Στην Ελλάδα, ο χωροταξικός σχεδιασμός είναι μέχρι στιγμής περισσότερο συνυφασμένος με τον χερσαίο χώρο, αφ’ ενός γιατί είναι λογικό να αποτελεί την αφετηρία για την διαμόρφωση του σχεδιασμού, αφ’ ετέρου γιατί ο θαλάσσιος χώρος δεν έχει παγιωμένα και σαφώς οριοθετημένα χαρακτηριστικά έτσι ώστε ο σχεδιασμός του να αποτελεί εύκολο εγχείρημα. Ωστόσο, ο θαλάσσιος και ο παράκτιος χώρος αποτελούν -μεταξύ άλλων- στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος, εξίσου προστατευτέα με το έδαφος και τον χερσαίο χώρο. Πολλές από τις παραδοσιακές ανθρώπινες δραστηριότητες όπως η ναυτιλία και οι μεταφορές, αλλά και νεότερες όπως ο τουρισμός και η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, λαμβάνουν χώρα στο θαλάσσιο και τον παράκτιο χώρο με μεγάλο κίνδυνο την υποβάθμιση του υπό κρίση περιβάλλοντος, αντιμετωπίζοντας και άλλα ζητήματα όπως τη σύγκρουση των χρήσεων. Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, συμπεριλαμβανομένης μιας ολοκληρωμένης διαχείρισης των παράκτιων ζωνών, συνιστούν πλέον μια νέα πρόκληση, δεδομένων και των τελευταίων εξελίξεων που σημειώνονται διεθνώς και οι οποίες σχετίζονται με την ανάγκη εύρεσης χώρου για την ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων αλλά και στην παραγωγή ενέργειας εν όψει της παρούσας ενεργειακής κρίσης και της κλιματικής αλλαγής. Ο οργανωμένος και ολιστικός σχεδιασμός του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου συνιστά ένα ισχυρό εργαλείο για τη διαχείριση και την βιώσιμη και αειφόρο ανάπτυξη των περιοχών αυτών και συγχρόνως για την συνακόλουθη προστασία των οικοσυστημάτων που βρίσκονται εκεί. Αυτοί είναι οι βασικοί στόχοι του σχεδιασμού, οι οποίοι αποτελούν πλέον βασικά συστατικά για την χάραξη μιας ενιαίας κυβερνητικής πολιτικής και μιας ολοκληρωμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας της διεθνούς κοινότητας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μη εξαιρουμένης και της Ελλάδας. Στη χώρα μας δημιουργείται μια αντίφαση: Αναπόσπαστο στοιχείο της Ελλάδας είναι το έντονο θαλάσσιο στοιχείο, λόγω του μεγάλου αριθμού νησιών και νησίδων που διαθέτει και των πολλών χιλιομέτρων της ακτογραμμής της, στοιχεία που έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο και από πολιτιστικής απόψεως αλλά και οικονομικής. Εντούτοις, και ενώ κατά λογική ακολουθία θα έπρεπε να σημειώνεται μεγάλη πρόοδος στην θαλάσσια χωροταξία, ελάχιστα έχουν συντελεστεί, με εξαίρεση αποσπασματικά νομοθετήματα, λίγα από τα οποία έχουν εδραιωθεί. Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζοντας ότι η θάλασσα αποτελεί πολύτιμο φυσικό και οικονομικό πόρο έχει νομοθετικά προβεί στην ώθηση των κρατών-μελών της προς την υλοποίηση στρατηγικών και προγραμμάτων για μια ολοκληρωμένη θαλάσσια και παράκτια πολιτική. Στην παρούσα εργασία θα γίνει μια προσπάθεια κατάδειξης της σημασίας της αναγκαιότητας της άμεσης και συνδυαστικής ρύθμισης και οργάνωσης του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου, ιδίως σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα, μέσα από τη μελέτη των βασικότερων νομοθετικών κειμένων σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο, τα οποία είτε αφορούν αποκλειστικά στο θαλάσσιο και παράκτιο χώρο είτε περιέχουν ρυθμίσεις για αυτούς. Δεδομένης της έλλειψης θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων από πλευράς της Ελλάδας, θα αναφερθούμε στο εθνικό συνταγματικό πλαίσιο που διέπει αυτόν τον τομέα και σε κάποια «υποκατάστατα» των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων που εφαρμόζονται ως τώρα στον θαλάσσιο και παράκτιο ελλαδικό χώρο. Τέλος, για την επίτευξη αυτής της προσπάθειας, σημαντικό είναι να αναφερθούμε σε ορισμένα νομολογιακά παραδείγματα αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας προκειμένου να διαπιστώσουμε ποια προσέγγιση υιοθετεί έως τώρα το Ανώτατο Δικαστήριο στα ζητήματα αναφορικά με το σχεδιασμό και τη διαχείριση του θαλάσσιου και παράκτιου χωρικού σχεδιασμού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ξαφουγιάννη Μαριάννα
  • Xafougianni Marianna

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3260656

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ξαφουγιάννη Μαριάννα; Xafougianni Marianna. Σχεδιασμός του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου : νομοθετικές και νομολογιακές εξελίξεις. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3260656