Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Προφορική ιστορία και μουσειακές εκθέσεις. Προσεγγίζοντας τα εκθέματα με πολυφωνία και συμμετοχικότητα

Abstract

dc:description

Η διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη σχέση της προφορικής ιστορίας με τα μουσεία και επιχειρεί την ανάδειξη μεθόδων αξιοποίησης αυτής στην ερμηνευτική προσέγγιση των μουσειακών εκθέσεων, με σκοπό την ενίσχυση της πολυφωνίας, της συμμετοχικότητας και του διαλόγου. Τη δεκαετία του 1970 η προφορική ιστορία ταυτίστηκε με την ιστορία «από τα κάτω» ∙ με αντι-αφηγήσεις οι οποίες προέρχονται από φωνές που αποσιωπώνται στην επίσημη ιστορική αφήγηση και από υποκείμενα, κοινωνικές ομάδες και συλλογικότητες που απουσιάζουν από τη δημόσια μνήμη. Για το λόγο αυτό, η προφορική ιστορία συνδέθηκε με μια προσπάθεια εκδημοκρατισμού της ιστορίας, χωρίς να λείπει ο προβληματισμός και η αμφιβολία για την αξιοπιστία των μαρτυριών αυτών. Με αφετηρία την πρόσληψη της προφορικής ιστορίας κατά τη δεκαετία του 1970, και παρακολουθώντας τις διαφοροποιήσεις και τις εξελίξεις στην πρόσληψη αυτή μέχρι σήμερα, η εργασία φιλοδοξεί να προβάλλει την αξία της υποκειμενικότητας, της διάδρασης, της πολυφωνίας και της συμμετοχικότητας στην προσέγγιση των μουσειακών εκθέσεων. Τα μουσεία σήμερα καλούνται να διαδραματίσουν έναν ρόλο κοινωνικά ενεργό, προωθώντας τον διάλογο εντός των κοινοτήτων. Η αξιοποίηση της προφορικής ιστορίας με τη χρήση των νέων μέσων ψηφιακής τεχνολογίας, δύναται να προσφέρει νέους τρόπους προσέγγισης των συλλογών, οι οποίοι να στοχεύουν στην ενεργό εμπλοκή του επισκέπτη, στη διαμόρφωση νέων νοημάτων και ερωτημάτων σχετικά με τις συλλογές, αλλά και στη συν-δημιουργία νέων εκθεμάτων, βασισμένων στις εμπειρίες των επισκεπτών. Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η συμβολή των προφορικών μαρτυριών στον σχεδιασμό εκθέσεων, δομημένων σε θεματικούς άξονες της σύγχρονης ιστορίας που συνδέονται με τραυματικές μνήμες ( εμφύλιος, εξορία, ολοκαύτωμα, κ.ά). Πιο αναλυτικά, η διπλωματική εργασία διαρθρώνεται σε τέσσερα κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο, η εργασία επικεντρώνεται στη θεωρητική προσέγγιση της προφορικής ιστορίας, ξεκινώντας από τις απαρχές της και φτάνοντας μέχρι την αναγνώρισή της σε διακριτό επιστημονικό πεδίο, με σκοπό να επιτρέψει την κατανόηση των δυνατοτήτων αλλά και των προκλήσεων που συνεπιφέρει η χρήση των προφορικών αφηγήσεων στα μουσεία. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, περιγράφεται η «συμπόρευση» της προφορικής ιστορίας με τα κοινωνικά κινήματα του τελευταίου τετάρτου του 20ού αιώνα, ο διάλογός της με άλλες επιστημονικές πειθαρχίες και η σχέση της με τη μνήμη (ατομική και συλλογική). Στη συνέχεια, στο δεύτερο κεφάλαιο, παρουσιάζονται οι μετασχηματισμοί και οι ιδεολογικές μετατοπίσεις που συντελέστηκαν την τελευταία τριακονταετία σε ό, τι αφορά αφενός τον ρόλο και την αποστολή των μουσείων στη σύγχρονη μετανεωτερική πραγματικότητα και αφετέρου τις μουσειακές πρακτικές σε επίπεδο σχεδιασμού μουσειακών αφηγήσεων κατά τη μετάβαση στην ψηφιακή εποχή. Αυτές οι δύο θεωρητικές αναλύσεις της προφορικής ιστορίας και της νέας μουσειολογίας, σκιαγραφούν δύο ξεχωριστές πορείες που διασταυρώνονται στο σημείο στο οποίο παράγεται και διαχέεται η δημόσια ιστορία. Από την οπτική αυτή, στο τρίτο κεφάλαιο, εξετάζεται η επίδραση της προφορικής αφήγησης στον μουσειακό χώρο σε περιπτώσεις όπου γίνεται επανάχρηση του μουσειακού κελύφους, μέσα από την εξέταση μουσείων, από τον διεθνή χώρο και την Ελλάδα. Ο μουσειακός χώρος παραμένει κεντρική παράμετρος στο τέταρτο κεφάλαιο, όπου παρουσιάζονται προτάσεις αξιοποίησης της προφορικής ιστορίας με τη συμβολή των ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας) και τη χρήση ψηφιακής αφήγησης, σε δύο μελέτες περίπτωσης, το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Στη συνέχεια, η εργασία παρουσιάζει τα συμπεράσματα της έρευνας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ρέντζου Πετρούλα
  • Rentzou Petroula

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3261229

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ρέντζου Πετρούλα; Rentzou Petroula. Προφορική ιστορία και μουσειακές εκθέσεις. Προσεγγίζοντας τα εκθέματα με πολυφωνία και συμμετοχικότητα. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3261229