Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Συναίνεση του ασθενούς και ιατρική ευθύνη

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία, αποτελεί μια προσπάθεια προσέγγισης των βασικών ζητημάτων της συναίνεσης του ενημερωμένου ασθενούς, που βρίσκει νομοθετικό έρεισμα στα άρθρα 11 (υποχρέωση ενημέρωσης) και 12 (συναίνεση του ενημερωμένου ασθενή) του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005) καθώς και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την βιοϊατρική (Σύμβαση Οβιέδο). Η υποχρέωση αυτή, δεν έχει απλώς ηθικοκοινωνικό ή δεοντολογικό περιεχόμενο, αλλά πολύ περισσότερο αποτελεί νομική υποχρέωση, η παράβαση της οποίας επισύρει έννομες συνέπειες. Στο πρώτο κεφάλαιο, επιχειρούμε να κάνουμε μια ιστορική αναδρομή στη σχέση ιατρού - ασθενή, εκκινώντας από την ιπποκρατική εποχή όπου ίσχυε το πατερναλιστικό πρότυπο της ιατρικής, με βάση το οποίο ο ιατρός αποτελούσε το πλέον αρμόδιο πρόσωπο να αποφαίνεται για τα ζητήματα υγείας του ασθενούς, ενώ ο τελευταίος είχε μονάχα την ελευθερία επιλογής του ιατρού, καταλήγοντας μέσω της σταδιακής νομοθετικής ρύθμισης της σχέσης αυτής στην ψήφιση του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Περαιτέρω, αναπτύσσονται οι εισαγωγικές παρατηρήσεις μας αναφορικά με την έννοια της ιατρικής ευθύνης, η οποία διακρίνεται σε αστική, ποινική και πειθαρχική, ενώ παράλληλα αναλύονται οι τρεις βασικές πηγές θεμελίωσης της αστικής ευθύνης του ιατρού, ήτοι η σύμβαση ιατρικής αγωγής, η αυθαίρετη ιατρική πράξη και το ιατρικό σφάλμα. Στο δεύτερο κεφάλαιο, αναλύεται η θεσπισμένη στο άρθρο 11 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας, υποχρέωση που υπέχει ο ιατρός να ενημερώσει τον ασθενή, πριν από τη διενέργεια της ιατρικής πράξης, για την κατάσταση της υγείας του, για τις επιπλοκές που μπορεί να έχει η επέμβαση, τους κινδύνους που ελλοχεύει, τις συνέπειες για την υγεία του, τις εναλλακτικές θεραπευτικές μεθόδους. Η υποχρέωση της ενημέρωσης του ασθενούς αποτελεί προϋπόθεση του κύρους της συναίνεσής του. Γι’ αυτό άλλωστε γίνεται λόγος για «ενημερωμένη συναίνεση του ασθενή». Στο τρίτο κεφάλαιο, εξετάζουμε την συναίνεση του ενημερωμένου ασθενούς, ως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 12 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Αναφερόμαστε συγκεκριμένα στις προϋποθέσεις του κύρους της συναίνεσης του ασθενούς στις ιατρικές πράξεις καθώς και τα ειδικότερα προβλήματα που ανακύπτουν στην περίπτωση της συναίνεσης των δικαιοπρακτικά ανίκανων ασθενών, όπως η περίπτωση των ανηλίκων και η περίπτωση των δικαιοπρακτικά ανίκανων ενηλίκων ασθενών (είτε αυτοί τελούν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, είτε όχι, είτε βρίσκονται σε παροδική ανικανότητα να συναινέσουν, όπως οι ασθενείς που είναι αναίσθητοι ή βρίσκονται σε κατάσταση μέθης). Περαιτέρω, γίνεται αναφορά στις περιπτώσεις της θεμιτής και νόμιμης αυτόγνωμης (χωρίς τη συναίνεση του ασθενούς) ιατρικής επέμβασης, ήτοι στις εξαιρέσεις του κανόνα της ενημερωμένης συναίνεσης, που προβλέπονται ρητώς στην παράγραφο 3 του άρθρου 12 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Στη συνέχεια της εργασίας, αναφερόμαστε στην προβληματική της εικαζόμενης συναίνεσης του ασθενούς, καθώς και τις έννομες συνέπειες που έχει σε αστικό επίπεδο η αυθαίρετη – παράνομη ιατρική πράξη, ήτοι αυτή που διενεργήθηκε χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του ασθενούς ή χωρίς επαρκή ενημέρωσή του ή χωρίς τη συναίνεσή του. Αναλύονται επομένως τα ζητήματα της αστικής ιατρικής ευθύνης σε περίπτωση παραβίασης από τον ιατρό των υποχρεώσεων πλήρους, σαφούς και κατανοητής ενημέρωσης του ασθενούς και λήψης της έγκυρης συναίνεσής του πριν από την ιατρική επέμβαση στα έννομα αγαθά της υγείας και της σωματικής του ακεραιότητας, η οποία διακρίνεται σε ενδοσυμβατική ευθύνη, αδικοπρακτική ευθύνη και στην ειδική περίπτωση της ευθύνης του παρέχοντος υπηρεσίες ως προβλέπεται στο άρθρο 8 του Ν. 2251/1994 (περί προστασίας του καταναλωτή – εν προκειμένω του αποδέκτη των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών).

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Λεβεντοπούλου Χριστιάνα
  • Leventopoulou Christiana

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3271203

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Λεβεντοπούλου Χριστιάνα; Leventopoulou Christiana. Συναίνεση του ασθενούς και ιατρική ευθύνη. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3271203