National and Kapodistrian University of Athens
Οστεονέκρωση των γνάθων συσχετιζόμενη με φάρμακα: Γνωσιολογικό επίπεδο των ογκολόγων στην Ελλάδα
Abstract
dc:descriptionΗ οστεονέκρωση των γνάθων σχετιζόμενη με φαρμακευτική αγωγή (MRONJ) αποτελεί μια σπάνια, αλλά δυνητικά σοβαρή επιπλοκή. Οι παράγοντες στόχευσης των οστών (bone targeting agents-BTAs), όπως διφωσφονικών, δενοσουμάμπης ή ροζοσουμάμπης καθώς επίσης και άλλων παραγόντων, όπως οι αναστολείς αγγειογένννεσης και άλλοι βιολογικόι παραγόντες, θωρούνται παράγοντες κινδύνου για την MRONJ. Λαμβάνοντας υπόψη την τάση αύξησης των θεραπειών με τα ως άνω φάρμακα, τα περιστατικά αναμένεται να αυξάνονται. Ωστόσο, έχει καταδειχθεί ότι η ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας και των οδοντιάτρων δεν βρίσκεται σε ικανοποιητικά επίπεδα. Σκοπός: Η διερεύνηση του επιπέδου γνώσεων των ογκολόγων σε σχέση με την οστεονέκρωση των γνάθων, σχετιζόμενη με φάρμακα (MRONJ). Επίσης εκτιμήθηκαν τα επίπεδα συνεργασίας των ογκολόγων και των οδοντιάτρων με στόχο την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Υλικό και Μέθοδος: Το δείγμα αποτελείται από 65 ειδικευόμενους και ειδικευμένους ογκολόγους. Η έρευνα ήταν ποσοτική, συγχρονική περιγραφικού και συναφειακού χαρακτήρα. Η επιλεχθείσα μέθοδος δειγματοληψίας ήταν η τυχαία δειγματοληψία και το εργαλείο συλλογής δεδομένων ήταν το ερωτηματολόγιο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το διάστημα από το Μάρτιο του 2022 έως και το Ιούλιο του 2022. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τα στατιστικά πακέτα SPSS v. 28.0 (IBM SPSS Statistics 28.0, Chicago, IL, USA, 2021. Η περιγραφή των δεδομένων γίνεται με τη μέση τιμή και την τυπική απόκλιση προκειμένου για ποσοτικές μεταβλητές και με τη συχνότητα Ν και την ποσοστιαία (%) αναλογία για τις ποιοτικές μεταβλητές. Για τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ο έλεγχος χ2 , κατάλληλος για τις ποιοτικές μεταβλητές του δείγματος. Το όριο στατιστικής σημαντικότητας τέθηκε στο p<0.05. Αποτελέσματα: Από τους 65 συμμετέχοντες της μελέτης, με μέσο όρο ηλικίας τα 38 έτη (SD=7.79), το 58.6% ήταν γυναίκες. Ιατροί ογκολόγοι ήταν 40 (60.3%), ενώ 25 (39.7%) ειδικευόμενοι, με μέσο όρο εμπειρίας εργασίας τα 4.6. έτη (SD=3.83). Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (89,7%) δηλώνει ότι είναι εξοικειωμένοι με τις παρενέργειες της θεραπείας με ΔΦ ή/και αντιαπορροφητικά-αντιαγγειογενετικά. Το 89,7% είναι εξοικειωμένοι με τις παρενέργειες. Το ήμισυ (50%) των συμμετεχόντων θεωρεί ότι ο τρόπος χορήγησης τους σχετίζεται με την αύξηση κινδύνου επιπλοκών, ενώ το 9.8% δηλώνει ότι δεν είναι σίγουρο. Η πλειοψηφία των ογκολόγων (90.87%) έχουν αντιμετωπίσει ασθενείς με επιπλοκές μετά από θεραπεία με ΔΦ ή/και αντιαπορροφητικά αντιαγγειογενετικά φάρμακα. Την εξέταση από οδοντίατρο πριν την έναρξη της θεραπείας θεωρούν απαραίτητη το σύνολο των ογκολόγων. Επίσης, όλοι οι συμμετέχοντες γνωρίζουν τον κίνδυνο που σχετίζεται με την οδοντιατρική θεραπεία σ’ αυτούς τους ασθενείς, με την εξαγωγή των δοντιών (81.5%), τοποθέτηση εμφυτευμάτων (84.6%), άλλους χειρουργικούς χειρισμούς (69.2%) και ενδοδοντική θεραπεία (47.7%). Ως προς την ηλικία και το φύλο, δεν αποδείχτηκε κάποια συσχέτιση ως προς τις γνώσεις για τη MRONJ. Βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στους συμμετέχοντες με ειδικότητα ογκολογίας και την εξοικείωση με τις παρενέργειες της θεραπείας (p=0.001), αλλά και τις απαντήσεις τους αναφορικά με το χρονικό διάστημα που εμφανίζονται οι παρενέργειες της θεραπείας με ΔΦ ή/και αντιαπορροφητικά-αντιαγγειογενετικά φάρμακα και συγκεκριμένα στην κατηγορία περισσότερα από 2 χρόνια και των ιατρών ογκολόγων (p=0.036). Βρέθηκε να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στην ειδικότητα και τις απαντήσεις για το εάν ο τρόπος χορήγησης των φαρμάκων αυτών είναι σχετικός με την αύξηση κινδύνου επιπλοκών (p=0.001) και την ανάγκη παραπομπής των ασθενών σε οδοντίατρο για προληπτικές εξετάσεις (p=0.001). Βρέθηκε να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στα έτη εργασίας και την εξοικείωση με τις παρενέργειες της θεραπείας (p=0.025) και τις γνώσεις για το εάν ο τρόπος χορήγησης είναι σχετικός με την αύξηση κινδύνου επιπλοκών (p=0.030). Επίσης, βρέθηκε να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στην εργασιακή εμπειρία και τις γνώσεις για ανάγκη παραπομπής των ασθενών σε οδοντίατρο για προληπτικές εξετάσεις (p = 0.003), καθώς και τις γνώσεις αναφορικά με τα έτη μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, που οι ασθενείς μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κλινικά υγιείς όσον αφορά την οδοντιατρική θεραπεία (p=0.002). Συμπεράσματα: Τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν, υψηλό γνωσιολογικό επίπεδο και ευαισθητοποίηση των ογκολόγων (εξειδικευμένων και μη) αναφορικά με την MRONJ, με εξαίρεση την περίπτωση της συσχέτισης της οδού χορήγησης ΔΦ και αντιαπορροφητικών και αντιαγγειογενετικών παραγόντων και του κινδύνου ανάπτυξης της επιπλοκής, αλλά και το διάστημα που θα πρέπει να μεσολαβήσει, προκειμένου οι ασθενείς να αντιμετωπίζονται ως κλινικά υγιείς όσον αφορά την οδοντιατρική θεραπεία. Θετικά είναι και τα ευρήματα αναφορικά με την πραγματοποίηση προληπτικού οδοντιατρικού ελέγχου, συνεργασίας και παραπομπής των ασθενών σε κίνδυνο MRONJ σε εξειδικευμένους οδοντιάτρους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χατζηαρσένη Λυδία
- Chatziarseni Lydia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3331790