National and Kapodistrian University of Athens
Υιοθεσία και αναδοχή από ομόφυλα ζευγάρια: Στάσεις των ειδικών ψυχικής υγείας και των νομικών στην Ελλάδα
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Το ζήτημα της αναδοχής και υιοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια είναι ένα θέμα που παγκοσμίως έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις γύρω από τη διευθέτησή του σε ότι αφορά το νομοθετικό του πλαίσιο. Η γονεϊκότητα των ομόφυλων ζευγαριών σχετικά πρόσφατα έχει έρθει στο προσκήνιο και στην Ελλάδα, μετά τον νόμο 4358/2018, βάσει του οποίου δόθηκε η δυνατότητα στα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, συμπεριλαμβανομένων και των ομόφυλων ζευγαριών, να μπορούν ακολουθώντας την προβλεπόμενη από το νόμο διαδικασία να αποκτήσουν την ιδιότητα του «γονέα». Από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση έχει φανεί πως οι αντιλήψεις και οι στάσεις των επαγγελματιών ψυχικής υγείας και των νομικών απέναντι στην υιοθεσία και αναδοχή παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια δεν έχει μελετηθεί μέχρι σήμερα στην Ελλάδα. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη εστίασε στη διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των ειδικών ψυχικής υγείας και των νομικών καθώς και των φοιτητών των αντίστοιχων επιστημονικών πεδίων απέναντι στην υιοθεσία και αναδοχή από ετερόφυλα ή ομόφυλα ζευγάρια. Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος υποθετικών σεναρίων (6 βινιέτες). Η κάθε βινιέτα περιέγραφε ένα 5χρονο παιδί και ένα ζευγάρι που ενδιαφερόταν να το υιοθετήσει. Οι βινιέτες διέφεραν ως προς το φύλο του παιδιού (κορίτσι, αγόρι) και το γονεϊκό ζεύγος (ετερόφυλο, ομόφυλο ανδρών, ομόφυλο γυναικών). Κάθε συμμετέχων έλαβε, με τυχαιοποιημένο τρόπο, μία βινιέτα. Αφού οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν τα κοινωνικο-δημογραφικά στοιχεία τους, τους ζητήθηκε να απαντήσουν στο Ερωτηματολόγιο εκτίμησης του βαθμού ανησυχίας για το γονεϊκό ζεύγος, 11 λημμάτων, που κατασκευάστηκε για το σκοπό της μελέτης. Το δείγμα αποτελούνταν από 183 επαγγελματίες ψυχικής υγείας (ψυχίατροι και παιδοψυχίατροι, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί), 183 νομικούς (δικαστικοί λειτουργοί, δικηγόροι, νομικοί) και 259 φοιτητές ιατρικής, ψυχολογίας, κοινωνικής εργασίας, νομικής. Αποτελέσματα: Με βάση τα αποτελέσματα της διερευνητικής παραγοντικής ανάλυσης του ερωτηματολογίου, δημιουργήθηκαν δύο υποκλίμακες: (α) ανησυχία για τη φροντίδα του παιδιού, και β) ανησυχία για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνικό-συναισθηματική προσαρμογή του παιδιού, με Cronbach’s alpha 0,92 και 0,82 αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα της δίπλευρης πολυμεταβλητής (3 x 2) ανάλυσης διακύμανσης (two-way MANOVA) έδειξαν σημαντική πολυμεταβλητή επίδραση του σεξουαλικού προσανατολισμού του γονεϊκού ζεύγους και μη σημαντική επίδραση του φύλου του παιδιού. Από τις μονομεταβλητές αναλύσεις βρέθηκε ότι οι συμμετέχοντες ανησυχούσαν περισσότερο για τη φροντίδα (σταθερότητα, κάλυψη αναγκών, κίνδυνος για κακοποίηση, ποιότητα) που θα παρέχει στο παιδί το ετερόφυλο γονεϊκό ζεύγος από ότι είτε το ομόφυλο ζεύγος γυναικών (p<,001) είτε το ομόφυλο ζεύγος ανδρών (p<,001). Αναφορικά με την επαγγελματική ομάδα, βρέθηκε στατιστικά σημαντική επίδραση πάνω στη βαθμολογία της υποκλίμακας σεξουαλικής ανάπτυξης και κοινωνικό-συναισθηματικής προσαρμογής (p<,05) καθώς και στην υποκλίμακα φροντίδας (p<,05) του παιδιού. Οι συγκρίσεις των μέσων όρων ανά ζεύγη (post-hoc tests) έδειξαν ότι οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας ανησυχούσαν λιγότερο από τους νομικούς για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνικό-συναισθηματική προσαρμογή του παιδιού (p<,01), ενώ δεν διέφεραν σημαντικά στη βαθμολογία τους συγκριτικά με αυτή των φοιτητών. Επίσης, τόσο οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας (p<,01) όσο και οι φοιτητές (p<,05) ανησυχούσαν λιγότερο από τους νομικούς για τη φροντίδα του παιδιού. Οι αναλύσεις πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης ανέδειξαν τους παράγοντες που σχετίζονται ανεξάρτητα με τον βαθμό επιφύλαξης των συμμετεχόντων στην έρευνα να συστήσουν την υιοθεσία ή αναδοχή για το παιδί του υποθετικού σεναρίου (βινιέτας). Συγκεκριμένα, όσον αφορά στην υιοθεσία του παιδιού από ετερόφυλα ζευγάρια, οι παράγοντες που βρέθηκαν να σχετίζονται σημαντικά με τον μεγαλύτερο βαθμό επιφύλαξης ήταν ο μεγαλύτερος βαθμός ανησυχίας για την παροχή φροντίδας στο παιδί, η μεγαλύτερη ηλικία των συμμετεχόντων και το να μην έχουν παιδιά. Για την περίπτωση αναδοχής από ετερόφυλα ζευγάρια μόνο ο βαθμός ανησυχίας για την παροχή φροντίδας στο παιδί βρέθηκε να σχετίζεται σημαντικά με τον βαθμό επιφύλαξης. Αναφορικά με την υιοθεσία από ομόφυλο γονεϊκό ζεύγος ανδρών, οι παράγοντες που βρέθηκαν να σχετίζονται σημαντικά με τον βαθμό επιφύλαξης ήταν ο βαθμός ανησυχίας για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνικό-συναισθηματική προσαρμογή του παιδιού και το Χ.Ο. θρήσκευμα. Όσον αφορά την αναδοχή από ομόφυλο γονεϊκό ζεύγος ανδρών, οι παράγοντες που βρέθηκαν να σχετίζονται σημαντικά με τον βαθμό επιφύλαξης ήταν ο βαθμός ανησυχίας για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνικό-συναισθηματική προσαρμογή και για τη φροντίδα του παιδιού. Στην περίπτωση υιοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια γυναικών, οι παράγοντες που βρέθηκαν να σχετίζονται σημαντικά με τον βαθμό επιφύλαξης ήταν ο βαθμός ανησυχίας για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνικό-συναισθηματική προσαρμογή, το Χ.Ο. θρήσκευμα και η μεγαλύτερη ηλικία των συμμετεχόντων. Τέλος, για την αναδοχή από ομόφυλα ζευγάρια γυναικών, οι παράγοντες που βρέθηκαν να σχετίζονται σημαντικά με τον βαθμό επιφύλαξης ήταν ο βαθμός ανησυχίας για την σεξουαλική και κοινωνικό-συναισθηματική προσαρμογή και τη φροντίδα, το Χ.Ο. θρήσκευμα και ο ομοφυλόφιλος σεξουαλικός προσανατολισμός των συμμετεχόντων. Συμπεράσματα: Οι συμμετέχοντες ανησυχούσαν περισσότερο για τη φροντίδα που παρέχεται στο παιδί από ένα ετερόφυλο από ότι από ένα ομόφυλο γονεϊκό ζεύγος ανδρών ή γυναικών. Συγκρίνοντας τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, τους νομικούς και τους φοιτητές βρέθηκε ότι οι νομικοί ανησυχούσαν περισσότερο για τη φροντίδα καθώς και για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνική προσαρμογή των παιδιών που υιοθετούνται από ομόφυλα ζευγάρια. Τα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης τη συσχέτιση του θρησκεύματος, της ηλικίας, του βαθμού ανησυχίας για τη σεξουαλική ανάπτυξη και κοινωνικο-συναισθηματική προσαρμογή του παιδιού με τον βαθμό επιφύλαξης απέναντι στην υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ιακωβάκη Ειρήνη
- Iakovaki Eirini
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3338957