Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Στρατηγική επιχειρήσεων αεροπυρόσβεσης. Διαχείριση εναέριων μέσων σε εθνική και ευρωπαϊκή κλίμακα. Μέσα, δυνατότητες, ελληνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης. Μελλοντικές απαιτήσεις και προκλήσεις.

Abstract

dc:description

Η παρούσα Μεταπτυχιακή Διατριβής Ειδίκευσης φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα μικρό εγχειρίδιο για την μελέτη της στρατηγικής διαχείρισης εναέριων μέσων στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει δύο βασικούς αντικειμενικούς σκοπούς. Ο ένας είναι να καταλήξει, μέσω της ανάλυσης, επεξεργασίας και εκτίμησης των δεδομένων από τις διαθέσιμες πηγές, στον υπολογισμό του αναγκαίου αριθμού εναέριων μέσων που θα επιτρέψουν στην ΕΕ να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα περιστατικά πυρκαγιών στην επικράτεια της και στις όμορες χώρες της υπόλοιπης Ευρώπης, της Βορείου Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Ο δεύτερος είναι να εντοπίσει τις σημερινές και μελλοντικές προκλήσεις και να προβεί σε προτάσεις βελτίωσης των πολιτικών και της ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Σε ότι αφορά τον υπολογισμό των αναγκαίων εναερίων μέσων, αρχικά τίθενται όροι, προϋποθέσεις και παραδοχές που λαμβάνονται ως αξιώματα και θέτουν το πλαίσιο για την εξαγωγή του τελικού αποτελέσματος. Καταγράφονται τα διαθέσιμα ανά τον κόσμο εναέρια μέσα, οι επιδόσεις τους, συγκρίνονται οι δυνατότητες τους, περιγράφονται οι κανόνες διαχείρισης του διαθέσιμου στόλου με βάση την Ελληνική και Ευρωπαϊκή εμπειρία, παρατίθενται τα στοιχεία και οι παράμετροι που επηρεάζουν την έναρξη και εξάπλωση των δασικών πυρκαγιών, μελετάται το πεδίο διεξαγωγής των επιχειρήσεων αεροπυρόσβεσης σε σχέση με το κλίμα, το ανάγλυφο και την επικρατούσα βλάστηση και αναλύεται το σκεπτικό και η μέθοδος υπολογισμού των αναγκών σε εναέρια μέσα με βάση τις δυνατότητες δύο εξ αυτών. Κατόπιν, βάσει κριτιρίων, ταξινομούνται οι απαιτήσεις στην ευρωπαϊκή επικράτεια και απεικονίζονται επί χαρτών η κατανομή και οι ακτίνες δράσης των επιλεγμένων εναέριων μέσων κάτω από συγκριμένα σενάρια επιχειρήσεων. Σε ότι αφορά τον εντοπισμό των προκλήσεων, αυτές καταγράφονται, ταξινομούνται και αναλύονται με σκοπό την κατάθεση ρεαλιστικών προτάσεων για την υιοθέτηση πολιτικών που θα βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών πρόληψης και καταστολής των δασικών πυρκαγιών. Πιο αναλυτικά στα επιμέρους κεφάλαια της παρούσας Διατριβής αναφέρονται τα παρακάτω: Στο πρώτο κεφάλαιο καταγράφεται η ιστορική διαδρομή και τα ορόσημα στην εξέλιξη της πυρόσβεσης και της αεροπυρόσβεσης. Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται τα φυσικά και ανθρωπογενή αίτια πρόκλησης των πυρκαγιών. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά τα πιο σημαντικά παγκοσμίως διαθέσιμα εναέρια πυροσβεστικά αεροσκάφη και ελικόπτερα, με συνοπτική ανάλυση των επιδόσεων και των δυνατοτήτων τους. Συγκρίνονται και καταγράφονται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τόσο των αεροσκαφών όσο και των ελικοπτέρων στο πεδίο της πυρόσβεσης, όπως επίσης και τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της χρήσης διαφορετικών συστημάτων υδροληψίας επί ελικοπτέρων. Περιγράφεται ακόμη συνοπτικά η λειτουργία και η χρησιμότητα των ΣμηΕΑ και των δορυφορικών συστημάτων. Στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται μια σύντομη ανάλυση των φυσικών και περιβαλλοντολογικών παραγόντων που συνθέτουν το τοπίο στην Ευρώπη και στις όμορες περιοχές. Καταγράφονται οι τρέχουσες συνθήκες και οι εκτιμώμενες κλιματικές αλλαγές σε γεωγραφικά κρίσιμες περιοχές καθώς και η προβολή της μεταβολής των καιρικών συνθηκών στο προσεχές μέλλον. Αναλύεται επίσης το ανάγλυφο του ευρωπαϊκού χώρου, τα είδη της βλάστησης που το καλύπτουν και η αλληλεπίδραση του δασικού περιβάλλοντος με τις πυρκαγιές. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρέχονται δεδομένα για τις δασικές πυρκαγιές στην ευρωπαϊκή ήπειρο και τις γειτονικές χώρες. Επίσης παρουσιάζονται στοιχεία που αφορούν την μεταβολή βασικών δεικτών που είναι χρήσιμοι στην εξαγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με την μελλοντική εξέλιξη του κινδύνου εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών, δίνοντας έμφαση στην περιοχή της Νότιας Ευρώπης. Στο έκτο κεφάλαιο περιγράφεται το θεσμικό πλαίσιο που καλύπτει την Πολιτική Προστασία στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αναλύεται συνοπτικά ο μηχανισμός λειτουργίας του. Επίσης περιγράφονται και προβάλλονται οι τάσεις και οι μελλοντικές προκλήσεις σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον δυσμενώς μεταβαλλόμενων κλιματολογικών συνθηκών. Στο έβδομο κεφάλαιο καθορίζονται οι προϋποθέσεις και οι παραδοχές για τον υπολογισμό των ευρωπαϊκών αναγκών σε εναέρια μέσα πυρόσβεσης. Χρησιμοποιώντας στατιστικά στοιχεία από Ευρωπαϊκές και άλλες βάσεις δεδομένων, που αφορούν τις πυρκαγιές και τις συνέπειες τους, γίνεται υπολογισμός του αριθμού των μέσων με βάση επιλεγμένο αεροσκάφος και ελικόπτερο. Κατόπιν, βάσει κριτηρίων, προτείνεται η στρατηγική διαχείριση αυτών, μέσω της διασποράς τους σε κατάλληλα αεροδρόμια ανά την Ευρώπη, ενώ η κατανομή τους και οι ακτίνες δράσης επί διαφορετικών σεναρίων επιχειρήσεων απεικονίζονται σε χάρτες. Στο όγδοο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στις τάσεις των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη και στις προκλήσεις της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής πρόληψης των πυρκαγιών υπό το πρίσμα της σχεδιαζόμενης στρατηγικής. Περιγράφονται οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η ΕΕ και αφορούν κυρίως την μετατόπιση του κέντρου βάρους της πολιτικής της, από την καταστολή στην πρόληψη με ταυτόχρονη διατήρηση ισορροπίας μεταξύ αυτών των δύο, και την λήψη μέτρων για συμμετοχή στην προστασία των δασών, πέραν των παραδοσιακών αρχών (πυροσβεστικές δυνάμεις και ιπτάμενα μέσα) και λοιπών φορέων της κοινωνίας στα πλαίσια μιας ολιστικής προσέγγισης του ζητήματος. Στο ένατο κεφάλαιο κατατίθενται προτάσεις σχετικά με τη γενική πολιτική και στρατηγική της Ε.Ε. που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων του, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της καταστολής και της γενικής διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών και των συνεπειών τους. Τέλος σε αυτό το κεφάλαιο κατατίθενται προτάσεις που αφορούν ειδικά την αεροπυρόσβεση και τη δημιουργία νέων, ομοσπονδιακών δυνατοτήτων στην ΕΕ, μέσω της συνεργασίας και συναντίληψης των κρατών-μελών και της χάραξης μιας μακροχρόνιας στρατηγικής με ορίζοντα το 2050.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Οικονόμου Χρήστος
  • Oikonomou Christos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3339241

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Οικονόμου Χρήστος; Oikonomou Christos. Στρατηγική επιχειρήσεων αεροπυρόσβεσης. Διαχείριση εναέριων μέσων σε εθνική και ευρωπαϊκή κλίμακα. Μέσα, δυνατότητες, ελληνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης. Μελλοντικές απαιτήσεις και προκλήσεις.. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3339241