National and Kapodistrian University of Athens
Ψευδομνήμες και ατομικά χαρακτηριστικά
Abstract
dc:descriptionΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ψευδαισθήσεις της μνήμης, οι οποίες ονομάζονται και ψευδομνήμες ή ψευδείς μνήμες, αποτελούν συλλογή γεγονότων που δεν συνέβησαν ποτέ ή ανακαλούνται με εντελώς διαφορετικό τρόπο από ότι συνέβησαν πραγματικά (Barclay & Wellman, 1986). Το κοινό σημείο μεταξύ των ψευδομνημών και των πραγματικών αναμνήσεων είναι ότι περιέχουν ζωντανές πληροφορίες και έχουν ανακατασκευαστεί, ενώ και στις δύο περιπτώσεις, το άτομο είναι πεπεισμένο ότι έχει ανακαλέσει την αλήθεια (Brainerd & Reyna & Poole, 2000). ΣΚΟΠΟΣ Σύμφωνα με την υπάρχουσα μέχρι τώρα έρευνα, έχει αποδειχτεί ότι οι άνθρωποι πολύ συχνά κάνουν λάθη κατά την περιγραφή γεγονότων στα οποία είτε ήταν μάρτυρες είτε γνωρίζουν εξ ακοής, ιδίως σε περιπτώσεις γεγονότων ιδιαίτερα συναισθηματικά φορτισμένων (Gudjonsson, 1992; Loftus, 1993; Anastasi et al. 2000; Jou & Flores, 2013). Κατά την ποινική διαδικασία, οι μάρτυρες συχνά καλούνται να περιγράψουν γεγονότα τα οποία έχουν ζήσει ιδίοις όμμασι, και αν κανείς αποκλείσει το γεγονός του να ψεύδεται ένας μάρτυρας για ίδιον όφελος ,έχει βρεθεί ότι αντικρουόμενες και μη λογικοφανείς πληροφορίες εμφανίζονται κατά κόρον ενώπιων των δικαστικών αρχών κατά τη διάρκεια δικαστικών υποθέσεων .Το ερευνητικό ερώτημα είναι αν μπορούν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του ατόμου να λειτουργήσουν επιβαρυντικά στην ανάπτυξη ψευδομνημών και αν είναι δυνατόν να εκμαιευθούν οι ψευδομνήμες κατά την διάρκεια της ανακριτικής διαδικασίας. ΜΕΘΟΔΟΣ Για να αξιολογηθεί κατά πόσο αναπτύσσονται ψευδομνήμες και υπό ποιες προϋποθέσεις, διενεργήθηκε μία πειραματική συνθήκη. Στην συγκεκριμένη πειραματική συνθήκη συμμετείχαν 20 άτομα. Δόθηκαν στους συμμετέχοντες τρεις φωτογραφίες. Οι δύο αφορούν ένα πραγματικό γεγονός της παιδικής ηλικίας του ατόμου και η τρίτη παρουσιάζει τον συμμετέχοντα στην εκδήλωση των Red Arrows, όπου κόκκινα αεροπλάνα πετούν σε μία επίδειξη που είναι ανοιχτή στο κοινό, και θα αποτελεί προϊόν μοντάζ. Οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν σε δύο φάσεις, ανάλογα με τη διαθεσιμότητά τους. Στην πρώτη φάση οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να συμπληρώσουν τα ερωτηματολόγια το Raven’s Progressive Matrices, το Eysenck Personality Questionnaire και το Temperament and Character Inventory. Στη δεύτερη φάση των φωτογραφιών πέρασαν εκείνοι οι οποίοι είχαν τα υψηλότερα και τα χαμηλότερα ποσοστά στα διαγνωστικά ερωτηματολόγια, ώστε τα αποτελέσματα να έχουν μεγαλύτερη ακρίβεια και αξιοπιστία ως προς το εάν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ατόμου μπορούν αν οδηγήσουν στη γέννηση των ψευδομνημών. Ερευνητικό ερώτημα: Είναι δυνατόν να εκμαιευθούν οι ψευδομνήμες; Μπορούν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του ατόμου να λειτουργήσουν επιβαρυντικά στην ανάπτυξη ψευδομνημών; Στατιστική Ανάλυση: Η μηδενική υπόθεση υποστηρίζει πως τα ατομικά δεν σχετίζονται και δεν επηρεάζουν την γέννηση των ψευδών μνημών, ενώ η εναλλακτική υπόθεση υποστηρίζει πως υπάρχουν συγκεκριμένα ατομικά χαρακτηριστικά τα οποία κάνουν το άτομο πιο ευάλωτο στο να περιγράψει γεγονότα τα οποία δεν έχουν συμβεί ποτέ. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS (Statistical Package for Social Sciences). Αποτελέσματα: Αν και αναμενόταν να αναπτύξουν κάποιοι συμμετέχοντες ψευδείς μνήμες, αυτό δεν συνέβη. Αντιθέτως, όλοι σχεδόν οι συμμετέχοντες υπήρξαν ιδιαίτερα καχύποπτοι και αναρωτήθηκαν σχεδόν εξαρχής αν επρόκειτο για προϊόν μοντάζ. Αυτό οδήγησε σε μία νέα κατεύθυνση την ερευνητική διαδικασία, καθώς κατέστη σαφές ότι η τεχνολογία έχει επηρεάσει ιδιαίτερα τον τρόπο λειτουργίας της μνήμης, συμπέρασμα που ενισχύθηκε έτι περισσότερο από το γεγονός ότι οι πιο πολλοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι δεν θυμούνται το γεγονός ως αυτούσια ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά από σχετικά βίντεο που υπάρχουν από εκείνη την στιγμή. Περαιτέρω, από την στατιστική ανάλυση αποδείχτηκε, ότι η ηλικία, ανεξαρτήτως φύλου, σχετίζεται ανάστροφα με την αναζήτηση νέων εμπειριών και την εξωστρέφεια, αποδεικνύοντας ότι όσο το άτομο μεγαλώνει γίνεται λιγότερο καινοτόμο και περισσότερο εξωστρεφές, ενώ παράλληλα παρουσιάζει μεγαλύτερη αντίσταση και ανάγκη να γίνει αποδεκτό. Σε επίπεδο ανάλυσης ανά φύλο, για τις γυναίκες αποδείχτηκε ότι όσο αυξάνει η ηλικία τους τόσο περισσότερο εσωστρεφείς γίνονται και παράλληλα παρουσιάζουν μία τάση αυτοϋπέρβασης, ενώ οι άντρες επιβεβαιώνουν τον κανόνα που ορίζει ότι όσο αυξάνει η ηλικία τους παρουσιάζουν περισσότερη αντίσταση και γίνονται παράλληλα αισθητά λιγότερο ρηξικέλευθοι. Τέλος, σχετικά με τις συνιστώσες των ερωτηματολογίων, αποδείχτηκε ότι όσο αυξάνει η κλίμακα ψεύδους, τόσο μειώνεται η διάθεση για καινοτομία και όσο αυξάνει η εξωστρέφεια τόσο αυξάνει η ανάγκη για αναζήτηση νέων εμπειριών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μακρή Νικολέτα
- Makri Nikoleta
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3351367