National and Kapodistrian University of Athens
«Ο έλεγχος και η διαχείριση της σχολικής τάξης και η σχέση τους με την αποτελεσματική μάθηση: μία μελέτη περίπτωσης»
Abstract
dc:descriptionΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συγκεκριμένη εργασία έχει ως σκοπό να διερευνήσει τα μοντέλα διαχείρισης της σχολικής τάξης και τα «στυλ» ηγεσίας που εφαρμόζουν εκπαιδευτικοί της Λεοντείου Σχολής Αθηνών σε τμήματα της Γ΄ Γυμνασίου, Α΄ και Β΄ Λυκείου, καθώς και τις τεχνικές διαχείρισης συγκρούσεων ή προβλημάτων που ανακύπτουν κατά τη διδακτική διαδικασία και με ποιον τρόπο τα παραπάνω επηρεάζουν την μαθησιακή αποτελεσματικότητα. Επιδιώκεται συνδυαστικά η παρακολούθηση διδασκαλιών και η εξέταση των απόψεων εκπαιδευτικών για τα παραπάνω ζητήματα. Για την παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκαν ποιοτικές μέθοδοι μέσω της διαδικασίας της τριγωνοποίησης δεδομένων. Συμμετείχαν τέσσερις εκπαιδευτικοί διαφορετικών ειδικοτήτων, ηλικίας, φύλου, ετών υπηρεσίας και διδακτικής εμπειρίας. Τα ευρήματα από τις παρατηρήσεις των διδασκαλιών καταδεικνύουν ότι τα μοντέλα διαχείρισης της σχολικής τάξης που προτιμώνται από τους εκπαιδευτικούς -λόγω του ότι κρίνονται αποτελεσματικότερα για τη μάθηση των έφηβων μαθητών- είναι τα δημοκρατικά και τα ανεκτικά, το στυλ ηγεσίας που εφαρμόζεται συχνότερα είναι το δημοκρατικό-συμμετοχικό και οι κυρίαρχες τεχνικές διαχείρισης της τάξης που αξιοποιούνται για την εν γένει διατήρηση του ελέγχου, της πειθαρχίας, της συγκέντρωσης και του ενδιαφέροντος είναι η συνεχής επικοινωνία με το σύνολο της τάξης, η έμφαση στη δημιουργία ενός καλού κλίματος στην τάξη και στην καλλιέργεια υγιών διαπροσωπικών σχέσεων, η ελευθερία στην ανταλλαγή απόψεων και προσωπικών εμπειριών σε σύνδεση με το εκάστοτε μαθησιακό αντικείμενο, η υπενθύμιση των κανόνων, το χιούμορ, η μέτρια κινητικότητα και ποικίλα λεκτικά μηνύματα, όπως αναφορά ονόματος ή απλή παρατήρηση για επαναφορά των άτακτων μαθητών στην τάξη. Στις τάξεις της Γ΄ Γυμνασίου και της Α΄ και Β΄ Λυκείου που πραγματοποιήθηκε η έρευνα υπήρξαν μικρές διαφορές όσον αφορά στη σύνδεση των μεταβλητών «διαχείριση της τάξης» και «αποτελεσματική μάθηση», ωστόσο γενικά φάνηκε πως οι εκπαιδευτικοί προτιμούν τα προαναφερθέντα και στις δύο βαθμίδες διότι τα προβλήματα πειθαρχίας είναι μικρά έως αμελητέα και τα μαθησιακά αποτελέσματα πολύ ικανοποιητικά, ενώ δε φάνηκε σε καμία περίπτωση να επηρεάζει ιδιαίτερα τη διατήρηση του ελέγχου στην τάξη, ο παράγοντας της διαρρύθμισης του χώρου, του φύλου τόσο εκπαιδευτικών όσο και μαθητών, ή η διδακτική ώρα με βάση το ωρολόγιο πρόγραμμα (αρχή/μέση ωραρίου) κ.λπ. Αντιθέτως φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο η εμπειρία και κυρίως η προσωπικότητα του εκπαιδευτικού. Όσον αφορά στις απόψεις των καθηγητών σχετικά με τα μελετώμενα ζητήματα, αυτοί φάνηκε πως προτιμούν αδιαμφισβήτητα ένα δημοκρατικό μοντέλο διαχείρισης, με αυταρχικά ή πιο ανεκτικά επιμέρους στοιχεία ανάλογα με την περίπτωση ή άλλους παράγοντες και ένα δημοκρατικό-συμμετοχικό στυλ ηγεσίας και στις τρεις μελετώμενες τάξεις ώστε η μάθηση να καθίσταται αποτελεσματικότερη. Θεωρούν ακόμα καθοριστικούς παράγοντες στη διαχείριση της τάξης το καλό, υγιές και ομαδικό κλίμα, τους σαφείς κανόνες, την ενθάρρυνση, το χιούμορ, την ειλικρινή και άμεση έκφραση και συζήτηση των συναισθημάτων με τους μαθητές, τις γνώσεις για τη δυναμική των ομάδων αλλά και του προφίλ του κάθε μαθητή ξεχωριστά και την κλιμακωτή αντιμετώπιση των προβλημάτων συμπεριφοράς και πειθαρχίας. Λιγότερο σημαντικές αλλά σε καμία περίπτωση αμελητέες από τους ερωτώμενους καθηγητές κρίθηκαν οι μεταβλητές του φύλου του εκπαιδευτικού, της εμπειρίας, των ΤΠΕ και του γραπτού διδακτικού συμβολαίου. Τέλος, οι περισσότεροι καθηγητές φάνηκε να θεωρούν «κλειδί» για την αποτελεσματική διαχείριση της τάξης και της μάθησης των εφήβων, την εστίαση στο ειλικρινές ενδιαφέρον και στην αγάπη για τους μαθητές τους, με καθορισμό των απαραίτητων και λεπτών ορίων, με διάθεση για αυτοαξιολόγηση και απομυθοποίηση των στερεοτύπων, χιούμορ, εμπιστοσύνη και αίσθημα ισότητας προς όλους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αρβανιτάκη Σοφία
- Arvanitaki Sofia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3359709