Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Contribution of geomorphological, anthropogenic and land use factors in the water quality of ‘Pineios’ river

Abstract

dc:description

H Οδηγία πλαίσιο για τα νερά (ΟΠΥ), (EC 2000/60), εισήγαγε νέες έννοιες περιβαλλοντικής προσέγγισης μέσω στόχων περιβαλλοντικής κατάστασης και περιοδικής μέτρησης σε διαμορφωμένο δίκτυο παρακολούθησης, δηλαδή «Καλή οικολογική κατάσταση» (συντομογραφία GES) και «Καλή χημική κατάσταση». Επίσης, εισάγεται η χωρική έννοια «Λεκάνης Ποταμού» στην παρακολούθηση. Η (ΟΠΥ) ενσωματώνει μηχανισμούς για την ιεράρχηση των προτύπων ως ελάχιστου επιπέδου χημικής ποιότητας, όσον αφορά την ανίχνευση επικίνδυνων χημικών παραγόντων. Δεδομένου ότι υπάρχει πληθώρα δεικτών που ορίζουν την ποιότητα των υδάτων από βιολογική άποψη και επομένως παρουσιάζονται πολλές δυσκολίες για την επίτευξη τυποποίησης λόγω της τεράστιας οικολογικής μεταβλητότητας, ορίστηκαν ορισμένα ανθρωπογενή/περιβαλλοντικά κριτήρια μαζί με διαδικασίες εντός χημικών και υδρομορφολογικών προτύπων προκειμένου να εντοπιστούν τα υδατικά συστήματα και να τεθούν κρίσιμα σημεία καμπής και κατηγοριοποίησης οικολογικών κριτηρίων, Έπρεπε να χαραχθούν ποιοτικές κόκκινες γραμμές με προφανή αρχικό στόχο να μην ξεπεραστούν και σε περίπτωση υπέρβασης να αναληφθούν συγκεκριμένες ενέργειες αποκατάστασης. Ο Πηνειός ποταμός και οι παραπόταμοί του διασχίζουν σε μεγάλο βαθμό καλλιεργήσιμες και αρδευόμενες εκτάσεις σε χαμηλό υψόμετρο στη Θεσσαλία, με κυρίως κοκκώδεις, προσχωσιγενείς αποθέσεις ποικίλης υδραυλικής διαπερατότητας. Διαχωρίζονται για διαχειριστικούς κυρίως λόγους σε επιμέρους κατηγοριοποιήσεις ,με βάση την Ευρωπαϊκή ταξινόμηση, με κριτήρια την επιφάνεια των λεκανών απορροής αλλά και φυσικοχημικά και ρεολογικά χαρακτηριστικά στοιχεία. Oι λεκάνες απορροής ποταμών και παραποτάμων της Θεσσαλίας κατηγοριοποιημένες ως τύπου ‘RM 5’, επιδεικνύουν υψηλή διακύμανση στην παρουσία θρεπτικών παραμέτρων στην υδατική στήλη των ποταμών. Μετρήθηκαν οι υψηλότερες τιμές διαμέσου στις παραμέτρους των ορθοφωσφορικών (P-PO4), αμμωνιακών (N-NH4) και ολικού φωσφόρου (TP) σε αντίθεση με άλλους μεσόγειους διαβαθμονομημένους τύπους ποταμών όπως RM 1, RM 2, RM 3, RM 4, ‘very large’, γεγονός που τεκμηριώνεται από τις υψηλές καταγεγραμμένες τιμές του pH. Οι επιμέρους λεκάνες απορροής των ποταμών της Θεσσαλίας κατηγοριοποιημένες ως πολύ μεγάλες ‘very large’, παρουσιάζουν τις χαμηλότερες τιμές διαμέσων των πειραματικών αποτελεσμάτων κατά τις δειγματοληψίες σε φυσικοχημικές παραμέτρους ήτοι ολικό φωσφόρο (TP), ορθοφωσφορικά (P-PO4) και αμμωνιακά (N-NH4) ιόντα ενώ κατατάσσονται δεύτερες καλύτερες ως προς το ολικό άζωτο (TN) και τρίτες σε νιτρώδη (N-NO2) και νιτρικά (N-NO3) ιόντα. Οι μικροί ποταμοί εποχικής ροής τύπου ‘RM 1’, εξ αιτίας των εγγενών προβλημάτων ανανέωσης φρέσκων υδάτων και χαμηλής συνεχούς ροής, παρουσιάζουν προβλήματα νιτρορρύπανσης, εκδηλούμενης μέσω των υψηλότερων τιμών διαμέσων στις παραμέτρους (ΤΝ) και (N-NO3). Οι λεκάνες απορροής των ποταμών εποχικής ροής, τύπου ‘RM 5’, επιδεικνύουν τον υψηλότερο διάμεσο σε (P-PO4), (N-NH4) και (TP) καθώς και υψηλές διακυμάνσεις τιμών. Πειραματικές μετρήσεις καταδεικνύουν αξιοσημείωτη διακύμανση στις τιμές του διαλυμένου οξυγόνου όλο το χρόνο, ανεξαρτήτως θερμοκρασίας. Στη Θεσσαλία, υψηλές συγκεντρώσεις χλωρίου μετρούνται στα νερά των ποταμών εξ αιτίας των απορρίψεων των επεξεργασμένων λυμάτων από δημοτικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων αστικού τύπου που εντοπίζονται ανάντη των δειγματοληψιών. Η πλειονότητα των δειγμάτων που αναλύθηκαν στο εργαστήριο (εκατόν τρία), ταξινομήθηκαν ως «Καλή Κατάσταση» από φυσικοχημικής απόψεως, ακολουθούμενα από πενήντα επτά ως «Μέτρια» και είκοσι εννέα ως «Υψηλή Κατάσταση». Συλλέχθηκαν δείγματα από είκοσι εννέα προκαθορισμένες τοποθεσίες παρακολούθησης. Η αξιολόγηση βασίστηκε στο Ελληνικό Σύστημα Ταξινόμησης όπως εισήχθη επίσημα και τροποποιήθηκε στο κοντινό παρελθόν. Οι περιορισμοί του lockdown στις μεταφορές το 2020 αναμενόταν να βελτιώσουν τα χαρακτηριστικά ποιότητας του αέρα και κατά συνέπεια μέσω της ξηρής κατακρήμνισης καλύτερες τιμές μέτρησης των νιτρικών αλάτων. Ωστόσο, δεν εντοπίστηκε τέτοια βελτίωση.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γιακουμάτος Στέφανος
  • Giakoumatos Stefanos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3360212

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γιακουμάτος Στέφανος; Giakoumatos Stefanos. Contribution of geomorphological, anthropogenic and land use factors in the water quality of ‘Pineios’ river. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3360212