Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εύρεση φαρμακευτικών στόχων μέσω της ανάλυσης δικτύων για την στερεοδιαταξική ασθένεια ALS

Abstract

dc:description

Τα βιολογικά συστήματα αναπαρίστανται συχνά ως πολύπλοκα δίκτυα δυαδικών αλληλεπιδράσεων ή σχέσεων μεταξύ διαφορετικών οντοτήτων. Συγκεκριμένα κάθε βιολογική οντότητα αλληλεπιδρά ιεραρχικά με μια άλλη βιολογική οντότητα, ξεκινώντας από το μοριακό έως και το επίπεδο της κοινωνίας, σχηματίζοντας ένα «Δίκτυο-Δικτύων». Η Βιολογία Συστημάτων έχει ως σκοπό τη μελέτη και μοντελοποίηση αυτών των βιολογικών συστημάτων ως ένα ενιαίο σύστημα, χρησιμοποιώντας διαφορετικούς τύπους δικτύων. Λόγω της μεγάλης αύξησης των βιολογικών δεδομένων που ξεκίνησε στην εποχή των omics, οι συστημικές προσεγγίσεις για την ανάλυση δεδομένων έγιναν πιο αναγκαίες από ποτέ, βοηθώντας στην καλύτερη κατανόηση των βιολογικών οντοτήτων. Μια τέτοια συστημική προσέγγιση βασίζεται στη βιολογία δικτύων και στην ανάλυσή τους, χρησιμοποιώντας εργαλεία από τη θεωρία των γράφων. Με βάση αυτή την προσέγγιση, στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου αλληλεπιδράσεων πρωτεϊνών-φαρμάκων για την ασθένεια ALS, καθώς και η εύρεση πιθανών φαρμακευτικών στόχων μέσω της ανάλυσης του. Η Αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS – Amyotrophic Lateral Sclerosis), είναι μια προοδευτική νευροεκφυλιστική ασθένεια που οδηγεί στην απώλεια της σύνδεσης του νευρικού συστήματος με τους μύες, με αποτέλεσμα την καταστροφή των κινητικών νευρώνων του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Είναι μια πολυπαραγοντική ασθένεια που φαίνεται να προκαλείται από μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικών και μοριακών οδών. Πιο συγκεκριμένα, τα γονίδια και οι πρωτεΐνες που σχετίζονται με την ασθένεια ALS, συλλέχθηκαν από διάφορες βάσεις βιολογικών δεδομένων. Για τη συλλογή των πρωτεϊνών χρησιμοποιήθηκαν τέσσερις βάσεις, η ALsoD, η UniProt, η DISEASES και η DisGeNET. Ακολούθως, αφού συγκροτήθηκε ένα σύνολο δεδομένων με 112 σχετιζόμενες πρωτεΐνες, κατασκευάστηκε το δίκτυο πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων με τη βοήθεια της βάσης πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων STRING. Στην συνέχεια, ακολούθησε ο εμπλουτισμός των δεδομένων από τη βάση δεδομένων DrugBank. Συγκεκριμένα, προστέθηκαν τα εγκεκριμένα (approved), υπο-διερεύνηση φάρμακα (investigational) ή πειραματικά (experimental) τα οποία χορηγούνται σε άλλες ασθένειες και στοχεύουν τις πρωτεΐνες του δικτύου, που σχετίζονται με την παθολογία της νόσου. Εν τέλει, η δημιουργία και η ανάλυση του συνολικού δικτύου έγινε με τη βοήθεια του εργαλείου Cytoscape. Μετά την δημιουργία του δικτύου, η ανάλυση που ακολούθησε βασίστηκε σε κάποια κριτήρια οπτικοποίησης, τα οποία αφορούσαν τόσο τις πρωτεΐνες όσο και τα φάρμακα που τις στοχεύουν. Εν κατακλείδι, ανακαλύφθηκαν σημαντικές πρωτεΐνες που εμπλέκονται στα κυριότερα μονοπάτια παθολογίας της ALS, οι οποίες είναι απαραίτητες για την σταθερότητα του δικτύου και μπορούν να αποτελέσουν στόχους φαρμάκων . Μελλοντικά θα ήταν εξαιρετικό να γίνουν πειραματικές μελέτες σε ζωικά μοντέλα για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων που τις στοχεύουν, με σκοπό την θεραπεία της ALS.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κτωρίδης Σταύρος
  • Ktorides Stavros

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3360550

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κτωρίδης Σταύρος; Ktorides Stavros. Εύρεση φαρμακευτικών στόχων μέσω της ανάλυσης δικτύων για την στερεοδιαταξική ασθένεια ALS. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3360550