National and Kapodistrian University of Athens
Ψυχική υγεία και ανθρώπινα δικαιώματα στην εποχή του COVID-19 - απόψεις ψυχικά ασθενών για την άσκηση των νομίμων δικαιωμάτων τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας
Abstract
dc:descriptionΗ έκρηξη της παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης του COVID-19 που κηρύχθηκε σε πανδημία, γέννησε σημαντικά ερωτήματα και ανησυχίες για τη δημόσια υγεία και ειδικά για την ψυχική υγεία. Η ραγδαία εξέλιξη και η ταχύτατη μετάδοση του ιού επέβαλαν την ανάληψη δραστικών και άκρως περιοριστικών μέτρων για την όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της έκτακτης αυτής κατάστασης, τα οποία, σε διαφορετική περίπτωση, θα θεωρούνταν ως καταφανής καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην παρούσα έρευνα έγινε προσπάθεια να διερευνηθούν οι απόψεις των ψυχικά πασχόντων, ως προς την επίδραση της πανδημίας στα δικαιώματα τους, όπως αυτά κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα και την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ανθρώπων με Αναπηρίες, σε συσχέτιση με τις αντίστοιχες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, καθότι αποτελούν μια πληθυσμιακή ομάδα η οποία έχει μελετηθεί ελάχιστα. Σκοπός της παρούσας είναι να διερευνήσει την πιθανή επίδραση της πανδημίας στις συνθήκες νοσηλείας των ατόμων που εισήχθησαν στην Ψυχιατρική Κλινική του Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟ», όπως οι ίδιοι το βίωσαν, καθώς και να αναδείξει αδυναμίες του συστήματος. Επιπλέον, διερευνήθηκαν οι συνθήκες νοσηλείας και η καταλληλότητά τους κατά τις πρώτες φάσεις της πανδημίας (Μάρτιος 2020 – Μάιος 2021) σε σχέση με τον τελευταίο χρόνο (Ιούνιος 2021 – Σεπτέμβριος 2022) ότε και τα μέτρα είχαν «χαλαρώσει», δίχως όμως να έχουν αρθεί απολύτως. Οι υποθέσεις της παρούσας συνοψίζονται στα εξής: Τα άτομα που νοσηλεύτηκαν κατά τις κρίσιμες φάσεις της πανδημίας, όταν λήφθηκαν τα αυστηρότερα περιοριστικά μέτρα (Μάρτιος 2020 – Ιούνιος 2020 και Οκτώβριος 2020 – Μάιος 2021) θα υποδείξουν περισσότερες παραβάσεις της υφιστάμενης νομοθεσίας, σχετικά με την προβλεπόμενη διαδικασία και τις προϋποθέσεις για την ακούσια νοσηλεία, παρατυπίες κατά τη διαδικασία εισαγωγής στο νοσηλευτικό ίδρυμα, καθώς και αδυναμία ή δυσκολία άσκησης των βασικών τους δικαιωμάτων, εάν συγκριθούν με τις απόψεις των ατόμων που νοσηλεύτηκαν μετά το τέλος της πανδημίας (Ιούνιος 2021 – Σεπτέμβριος 2022) ή κατά την περίοδο που τα περιοριστικά μέτρα ήταν λιγότερα αυστηρά (Ιούλιος 2020 – Σεπτέμβριος 2020) (Υπόθεση 1). Λόγω της ταχείας εξάπλωσης του ιού, δεν υπήρξε άμεσα η απαραίτητη και εμπεριστατωμένη ενημέρωση των ασθενών ως προς την ιό, ούτε υπήρχαν τα αναγκαία μέτρα αυτοπροστασίας εντός των δομών (Υπόθεση 2). Η έκτακτη ανάγκη και η πίεση που υπέστη το σύστημα υγείας λόγω της κρίσης αυτής ανάγκασε να ληφθούν έκτακτα μέτρα με το ελάχιστο δυνατό κόστος, δίχως να έχει προηγηθεί εκτίμηση του αντικτύπου τους (Υπόθεση 3). Το δείγμα της έρευνας είναι τυχαίο και προέρχεται από άτομα που εισήχθησαν για αναγκαστική ή εκούσια νοσηλεία κατά το διάστημα Μαρτίου 2020 έως τον Σεπτέμβριο 2022, και συνολικά 25 άτομα, των οποίων τα δεδομένα εξήχθησαν από τα αρχεία του ΠΓΝ «Αττικόν». Η έρευνα εκτείνεται σε όλα το φάσμα των ηλικιών, ανεξαρτήτως φύλου, επαγγέλματος ή ψυχικής διαταραχής. Από την στατιστική ανάλυση των δεδομένων, μέσω του προγράμματος SPSS, με τη χρήση μη παραμετρικών ελέγχων, δεδομένου του μικρού δείγματος και της μη κανονικής κατανομής αυτού, δεν βρέθηκαν στατιστικές σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών περιόδων νοσηλείας. Συμπεραίνεται πως οι ερευνητικές μας υποθέσεις δεν επαληθεύτηκαν στο σύνολό τους. Δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η πανδημία αυτή καθαυτή επέδρασε αρνητικά στην άσκηση των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές ασθένειες, ενώ δεν εντοπίστηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων φάσεων της πανδημίας. Στο γεγονός αυτό συνέβαλε και η δυσκολία συλλογής μεγαλύτερου δείγματος. Αυτό που διαπιστώθηκε τόσο από τη βιβλιογραφία όσο και από την παρούσα έρευνα, ήταν αφενός η έλλειψη μέτρων αυτοπροστασίας και αφετέρου η καταστρατήγηση και παραβίαση των διατάξεων περί ακούσιας νοσηλείας, κυρίως όσον αφορά στην ενημερωμένη συγκατάθεση του ασθενή, την παράσταση και προηγούμενη ακρόασή του στο Δικαστήριο και εν γένει το στάδιο της προδικασίας της ακούσιας νοσηλείας και της μεταφοράς του ασθενή προς την Κλινική, ζητήματα, όμως, που εντοπίζονται διαχρονικά στη χώρα μας και αποτελούν σημαντικές αδυναμίες του συστήματος. Η πανδημία του COVID-19 σίγουρα ανέδειξε τα προβλήματα που ήδη ταλάνιζαν τα άτομα που πάσχουν από κάποια ψυχική διαταραχή ήδη από το παρελθόν, όπως το στίγμα, το αίσθημα ντροπής, η αδυναμία ενσωμάτωσης και συμπερίληψης στην κοινότητα, μέσω της εργασίας και των διαπροσωπικών σχέσεων, δεν μπορούμε όμως με βεβαιότητα να πούμε ότι προκάλεσε τα ανωτέρω προβλήματα. Συνιστάται η περαιτέρω διερεύνηση του θέματος.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γιοβάνη Μαρίνα
- Giovani Marina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3362983