Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Φυτοχημική ανάλυση - Βιολογικές δράσεις Ι) Αιθέριων ελαίων των ελληνικών ειδών Juniperus drupacea Juniperus sabina (Cupressaceae) ΙΙ) Των φυτών των Πρεσπών Helianthemum nummularium Helianthemum oelanticum subsp. incanum (Cistaceae)

Abstract

dc:description

 Juniperus sp. Το πρώτο αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτέλεσε η παραλαβή και ανάλυση των αιθέριων ελαίων φύλλων και καρπών δύο ελληνικών ειδών Juniperus, J.drupacea και J.sabina , που συλλέχθηκαν από τα Όρη Πάρνωνα (Κεντρική Πελοπόννησος) και Τζένα (Κεντρική Μακεδονία) αντιστοίχως. Τα αποτελέσματα ανάλυσης συνδυάστηκαν με τα αποτελέσματα μελέτης 11 αιθέριων ελαίων που αντιστοιχούσαν στα υπόλοιπα 6 είδη Juniperus που φύονται στην Ελλάδα (Fotiadou 2023), με σκοπό να διεξαχθούν συγκριτικές παρατηρήσεις για το σύνολο των 8 ελληνικών ειδών (J.excelsa, J.macrocarpa, J.turbinata, J.communis subsp. communis, J.oxycedrus subsp. deltoides, J.foetidissima, J.drupacea, J.sabina). Το θεωρητικό μέρος της εργασίας εστιάζεται στην βιβλιογραφική ανασκόπηση της γεωγραφικής κατανομής, μορφολογίας και δρογοχημείας των δύο ειδών, ενώ επιπλέον παρουσιάζονται οι παραδοσιακές χρήσεις και βιολογικές δράσεις που έχουν αναφερθεί για τα είδη του γένους στο σύνολό τους. Το πειραματικό μέρος περιλαμβάνει όργανα και τεχνικές παραλαβής και ανάλυσης αιθέριων ελαίων. Για τον προσδιορισμό των πτητικών μεταβολιτών τα αιθέρια έλαια υποβλήθηκαν σε GC-MS ανάλυση. Στο σύνολό τους ταυτοποιήθηκαν για τα αιθέρια έλαια των φύλλων και καρπών του είδους J.drupacea 39 και 44 πτητικοί μεταβολίτες αντίστοιχα, ενώ για τα αιθέρια έλαια των φύλλων και καρπών του είδους J.sabina ταυτοποιήθηκαν 59 και 56 πτητικοί μεταβολίτες αντίστοιχα. Η σύσταση των αιθέριων ελαίων ήταν κατ΄εξοχήν τερπενική, με τα μονοτερπένια να αποτελούν την κύρια χημική κατηγοριών πτητικών μεταβολιτών στα τέσσερα μελετούμενα αιθέρια έλαια, ακολουθούμενη από τα σεσκετερπένια για το είδος J.drupacea και από τα οξυγονωμένα παράγωγα μονοτερπενίων για το είδος J.sabina. Επιπλέον τα αιθέρια έλαια αξιολογήθηκαν ως προς την αντιβακτηριακή τους δράση έναντι των gram (+) βακτηρίων S. aureus, S. epidermidis, S. mutans, S. viridans, των gram (-) βακτηρίων P. aeruginosa, K. pneumoniae, E. cloacae, E. coli και των μυκήτων C. albicans, C. tropicalis, C. glabrata. Τα αιθέρια έλαια φύλλων και καρπών του είδους J. sabina, σημείωσαν υψηλότερες τιμές MIC συγκριτικά με το είδος J.drupacea, ενώ ισχυρότερη δράση σημειώθηκε από το αιθέριο έλαιο των καρπών του είδους J. sabina στα στελέχη S. epidermidis, S. viridans. Τέλος στα μεθανολικά εκχυλίσματα φύλλων και καρπών των δύο ειδών έγινε προσδιορισμός του ολικού φαινολικού φορτίου τους με τη μέθοδο Folin-Ciocalteu και αξιολόγηση αντιοξειδωτικής τους δράσης με έλεγχο αναστολής της ρίζας DPPH. Τα μεθανολικά εκχυλίσματα των φύλλων χαρακτηρίστηκαν από υψηλότερο φαινολικό φορτίο συγκριτικά με τα εκχυλίσματα των καρπών και κατ’ αντιστοιχία εμφάνισαν και υψηλότερα ποσοστά αναστολής της δραστικής ρίζας. Helianthemum sp. Το δεύτερο αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτέλεσε η φυτοχημική μελέτη δύο επιλεγμένων ειδών του γένους Helianthemum, H. nummularium και H. oelanticum subsp. incanum από την περιοχή των Πρεσπών. Στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος Poliprespa project research program (SARG-NKUA 17131) σε συνεργασία με την Ελληνική εταιρεία Προστασίας των Πρεσπών, συλλέχθηκαν 43 φυτά της τοπικής χλωρίδας τα μεθανολικά εκχυλίσματα των οποίων υποβλήθηκαν σε πρωταρχικό βιολογικό έλεγχο της αντιοξειδωτικής ικανότητας με τη δοκιμασία αναστολής της ρίζας DPPH και υπολογισμό του ολικού φαινολικού φορτίου. Αμφότερα τα εκχυλίσματα των ειδών Helianthemum σε συγκέντρωση 200 μg/ml, εμφάνισαν υψηλές τιμές φαινολικών και αξιοσημείωτη ικανότητα αναστολής της δραστικής ρίζας με τιμές TPC 177.2 mg GA/g και 150.6 mg GA/g εκχυλίσματος, και ποσοστά αναστολής 94.6% και 94.0% για το H. nummularium και H. oelanticum subsp. incanum αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα αυτά οδήγησαν σε περαιτέρω ανάλυση και προσδιορισμό των δευτερογενών μεταβολιτών των δύο ειδών. Το θεωρητικό μέρος της εργασίας εστιάζεται στην βιβλιογραφική ανασκόπηση της γεωγραφικής κατανομής, μορφολογίας και δρογοχημείας του γένους συμπεριλαμβανομένου και των δύο ειδών, ενώ επιπλέον παρουσιάζονται οι παραδοσιακές χρήσεις και βιολογικές δράσεις που έχουν αναφερθεί για τα είδη του γένους στο σύνολό τους. Το πειραματικό μέρος περιλαμβάνει όργανα και τεχνικές ανίχνευσης, διαχωρισμού και απομόνωσης, καθώς και τον καθορισμό δομής των μεταβολιτών, μέσω χρωματογραφικών και φασματοσκοπικών μεθόδων. Ειδικότερα μελετήθηκαν τα κυκλοεξανικά, διχλωρομεθανολικά και μεθανολικά εκχυλίσματα των υπέργειων τμημάτων των δύο φυτών. Τα κυκλοεξανικά και διχλωρομεθανολικά εκχυλίσματα υποβλήθηκαν σε GC-MS ανάλυση για τον προσδιορισμό των άπολων συστατικών ενώ τα μεθανολικά εκχυλίσματα υποβλήθηκαν σε LC-MS/MS για τον προσδιορισμό πολικών δευτερογενών μεταβολιτών. Από τα άπολα εκχυλίσματα του είδους H. nummularium ανιχνεύτηκαν 20 ουσίες (11 παράγωγα τερπενίων ,7 παράγωγα λιπαρών οξέων και 2 στεροειδικά παράγωγα), ενώ από το πολικό εκχύλισμα ταυτοποιήθηκαν 36 συστατικά, εκ των οποίων τα 6 (rutin, linoleic acid, hyperoside, isoquercetin, gallic acid και tiliroside) απομονώθηκαν και προσδιορίστηκαν δομικά μέσω φασματοσκοπικών τεχνικών. Από τα άπολα εκχυλίσματα του είδους H. oelanticum subsp. incanum ταυτοποιήθηκαν 13 ουσίες (9 παράγωγα τερπενίων, και 4 υδρογονάνθρακες ενώ από το πολικό εκχύλισμα ταυτοποιήθηκαν 27 συστατικά, εκ των οποίων τα 6 (Quercetin-3-O-(2"-O-galloyl)-glucopyranoside, hyperoside, methyl gallate, catechin-3-O-glucopyranoside, astragalin και tiliroside) απομονώθηκαν και προσδιορίστηκαν δομικά μέσω φασματοσκοπικών τεχνικών. Επιπλέον, τα μεθανολικά εκχυλίσματα αξιολογήθηκαν ως προς την αντιμικροβιακή τους δράση και την ικανότητα αναστολής του ενζύμου τυροσινάση. Ο έλεγχος της αντιμικροβιακής δράσης έδειξε ισχυρότερη αναστολή των μεθανολικών εκχυλισμάτων στα Gram (+) βακτηριακά στελέχη, με το H. nummularium να παρουσιάζει τις χαμηλότερες τιμές MIC για τα στελέχη S. epidermidis (0.08 mg/ml) και S. viridans (0.07 mg/ml). Από τη δοκιμασία διαπιστώθηκε χαμηλή έως μέτρια ικανότητα αναστολής του ενζύμου από τα εκχυλίσματα με ποσοστά αναστολής 42.7% για το H. nummularium και 8.5% για το H. oelanticum subsp. incanum.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πάνου Ευγενία
  • Panou Evgenia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3364972

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πάνου Ευγενία; Panou Evgenia. Φυτοχημική ανάλυση - Βιολογικές δράσεις Ι) Αιθέριων ελαίων των ελληνικών ειδών Juniperus drupacea Juniperus sabina (Cupressaceae) ΙΙ) Των φυτών των Πρεσπών Helianthemum nummularium Helianthemum oelanticum subsp. incanum (Cistaceae). 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3364972