National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη διασποράς μεταλλαγμένων στελεχών SARS-CoV-2
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Τα τελευταία 3 χρόνια ολόκληρη η υφήλιος μαστίζεται από την πανδημία COVID-19 που προκαλείται από τον SARS-CoV-2, ένα νέο μέλους της οικογένειας των κορωνοϊών που πρωτοεμφανίστηκε τον Δεκέμβριο του 2019 στην Κίνα. Ο νέος ιός, χάρη και στην ευκολία των μετακινήσεων που έχει καταστήσει εφικτή η σύγχρονη τεχνολογία, εξαπλώθηκε ταχέως και έχει μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023 προκαλέσει 695.538.097 κρούσματα και 6.918.057 θανάτους σε 228 χώρες. Όπως σε κάθε επιδημία, και πολύ περισσότερο στην προκειμένη περίπτωση όπου αντιμετωπίζουμε ένα νέο ιό με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και σημαντικές επιπτώσεις στην δημόσια υγεία, χρειάζεται να αναλυθούν τα δυναμικά χαρακτηριστικά της επιδημίας προκειμένου να προβλεφθεί η εξέλιξή της, να ληφθούν κατάλληλα μέτρα περιορισμού της μετάδοσης και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά τους. Σκοπός: Στην παρούσα μελέτη ο στόχος ήταν να παρουσιάσουμε την εξέλιξη της πανδημίας μέσω των επιδημικών καμπυλών οι οποίες κατασκευάστηκαν ανά ήπειρο και να εκτιμήσουμε τον ενεργό αριθμό αναπαραγωγής με την μέθοδο των Cori και συν. ελέγχοντας κατά πόσον αυτός διαφέρει συναρτήσει της παραλλαγής ειδικού ενδιαφέροντος του ιού, του υποκείμενου πληθυσμού, των μέτρων περιορισμού που επιβάλλονται από τους δημόσιους φορείς και της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού. Υλικό-Μέθοδος: Για την εκπόνηση της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα που υπήρχαν διαθέσιμα στο διαδίκτυο, σχετικά με τις ημερήσιες καταγραφές των κρουσμάτων της νόσου Covid-19 σε διάφορες χώρες. Αρχικά, μεταφορτώθηκαν δεδομένα από την ιστοσελίδα του OWID τα οποία περιείχαν την ημερήσια καταγραφή των κρουσμάτων παγκοσμίως, ανά χώρα. Στη συνέχεια, ανατρέξαμε στην ιστοσελίδα GISAID όπου μπορεί κανείς να βρει στοιχεία για την κατανομή των παραλλαγών ειδικού ενδιαφέροντος του ιού και την χρονική αλληλουχία εμφάνισής τους. Με τα δεδομένα αυτά, τα οποία καλύπτουν το διάστημα από τον Αύγουστο του 2020 μέχρι τον Ιούνιο του 2022, κατασκευάστηκαν οι επιδημικές καμπύλες για τις παραλλαγές άλφα, βήτα, γάμμα, δέλτα και όμικρον ανά ήπειρο. Ακολούθως εκτιμήθηκε ο ενεργός αριθμός αναπαραγωγής με τρεις μεθόδους που αποδίδουν ημερήσιες τιμές διαχρονικά, και αφού έγινε σύγκριση με τη βοήθεια ενός μοντέλου γραμμικής παλινδρόμησης μεικτών επιδράσεων, τελικά επελέγη εκείνη των Cori και συν. καθώς έδινε, κατά μέσο όρο, αποτέλεσμα πιο κοντινό στα βιβλιογραφικά δεδομένα. Οι καμπύλες εκτίμησης του Rt στο σύνολο των κρουσμάτων της κάθε ηπείρου συγκρίθηκαν ανά δύο για να διαπιστωθεί ο βαθμός ομοιότητάς τους με εκτίμηση του συντελεστή συσχέτισης κατά Pearson και κατά Spearman, του μέσου απόλυτου ποσοστιαίου σφάλματος (mean absolute percentage error-MAPE) και με τη μέθοδο dynamic time warping (DTW). Παράλληλα καταγράφηκε ο βαθμός εντατικοποίησης των μέτρων περιορισμού της διασποράς του ιού που υιοθετούνται από τις κυβερνήσεις των διαφόρων κρατών, με τη μορφή του “δείκτη αυστηρότητας” (stringency index) στην πλέον πολυπληθή χώρα της κάθε ηπείρου, και ελήφθη η μέση τιμή αυτού για την περίοδο από την εμφάνιση της κάθε παραλλαγής μέχρι τη χρονική στιγμή του μέγιστου αριθμού αναπαραγωγής της. Επιπρόσθετα, συλλέξαμε δεδομένα σχετικά με το ποσοστό εμβολιασμένων και πλήρως εμβολιασμένων ατόμων σε ημερήσια βάση ανά ήπειρο και υπολογίσαμε και πάλι για κάθε παραλλαγή τη μέση τιμή του ποσοστού εμβολιασμού για την περίοδο από την εμφάνιση της παραλλαγής μέχρι τη χρονική στιγμή του μέγιστου αριθμού αναπαραγωγής της. Η τελική βάση δεδομένων περιείχε τον Rt, την παραλλαγή του ιού, την ήπειρο, την τιμή του δείκτη εντατικοποίησης, το ποσοστό εμβολιασμένων και το ποσοστό πλήρως εμβολιασμένων. Στη συνέχεια εφαρμόσθηκε γραμμική παλινδρόμηση με εξαρτημένη μεταβλητή την τιμή του Rt και ανεξάρτητες τις υπόλοιπες. Στην ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα R/RStudio (έκδοση 4.2.1). Αποτελέσματα: Από την ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων φαίνεται ότι η διασπορά του ιού σε παγκόσμια κλίμακα έχει γίνει με παρόμοιο τρόπο και η διαχρονική εκτίμηση του αριθμού αναπαραγωγής ακολουθεί όμοια πορεία σε όλη την υφήλιο. Μετά τον έλεγχο των επιμέρους μοντέλων, από τις διαθέσιμες μεταβλητές μόνο η παραλλαγή του ιού εξηγούσε σχετικά επαρκώς τη μεταβλητότητα του Rt. Ο μέσος μέγιστος ενεργός αριθμός αναπαραγωγής για την παραλλαγή άλφα εκτιμήθηκε ίσος με 2,59. Για την βήτα 1,99, για την γάμμα 1,94, για την δέλτα 2,04 και για την όμικρον 3,68. Οι τιμές για τις βήτα, γάμμα και δέλτα δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους, υπολείπονται όμως σε σύγκριση με τον αριθμό αναπαραγωγής της παραλλαγής άλφα. Η παραλλαγή όμικρον έχει στατιστικά σημαντικά υψηλότερο αριθμό αναπαραγωγής από τις υπόλοιπες. Συμπέρασμα: Η εξέλιξη της επιδημίας παρουσιάζει παγκοσμίως παρόμοιο πρότυπο, και ο μέγιστος ενεργός αριθμός αναπαραγωγής δεν διαφέρει μεταξύ των ηπείρων. Το επίπεδο αυστηρότητας των μέτρων περιορισμού, καθώς και το ποσοστό της εμβολιαστικής κάλυψης του πληυσμού δεν βρέθηκε να σχετίζεται με τον Rt. Η παραλλαγή όμικρον παρουσιάζει μακράν τον υψηλότερο αριθμό αναπαραγωγής από όλες τις προηγούμενες δείχνει να μην καλύπτεται επαρκώς από τις υπάρχουσες εμβολιαστικές επιλογές.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Άννινος Έκτωρ
- Anninos Ektor
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3371102