Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η ratio της προστασίας των καταναλωτών έναντι καταχρηστικών Γενικών Όρων Συμβάσεων, ιδίως υπό το πρίσμα της Οικονομικής Ανάλυσης του Δικαίου

Abstract

dc:description

Στο ευρύτερο συναλλακτικό πεδίο και ειδικότερα στις καταναλωτικές συμβάσεις με την κατ’ επάγγελμα ενασχόληση του προμηθευτή αφενός και την ερασιτεχνική ιδιότητα του καταναλωτή αφετέρου, η σημασία της πληροφορίας, τόσο ως μέσου για την προάσπιση κατά βέλτιστο τρόπο των συμφερόντων των δρώντων στην αγορά, αλλά και ως εργαλείου προστασίας αυτών, είναι κεφαλαιώδης . Στις περιέχουσες δε Γενικούς Όρους Συμβάσεων συναλλαγές, ενόψει των μη ισόρροπων διαπραγματευτικών ευχερειών των συμβαλλομένων, η κατοχή υπέρτερων πληροφοριών από έναν συμβαλλόμενο, εν προκειμένω τον προμηθευτή, συνιστά καθοριστικό παράγοντα συμβατικής ανισοδυναμίας με τη δημιουργούμενη σε βάρος του καταναλωτή ασυμμετρία πληροφόρησης να επιτάσσει τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού, ex ante και ex post, πλέγματος προστασίας· το πλέγμα αυτό ιδανικά αποτρέπει την ανισοκατανομή των πληροφοριών σε πρώτο επίπεδο, ή έστω αμβλύνει, σε ύστερο χρόνο, την συχνά αναπόδραστη ανακύπτουσα πληροφοριακή δυναμική. Στο γενικότερο αυτό αίτημα ο νομοθέτης ανταποκρίθηκε ποικιλοτρόπως, ανάγοντας αφενός την πληροφόρηση και επιμόρφωση των καταναλωτών σε κεντρική μέριμνα του Κράτους (άρθρο 1 παρ. 2 περ. ε’ Ν. 2251/1994) και αφετέρου επιβάλλοντας στον προμηθευτή υποχρεώσεις παροχής πληροφόρησης/ενημέρωσης σε διάφορες πτυχές καταναλωτικών συμβάσεων (λ.χ., στις συμβάσεις εξ αποστάσεως και εκτός εμπορικού καταστήματος, άρθρο 3β Ν. 2251/1994, άρθρο 4 π.δ. 7/2018 για τις υποχρεώσεις προσυμβατικής πληροφόρησης στο πλαίσιο σύμβασης οργανωμένου ταξιδίου κ.α.). Η ανωτέρω δυσμενής αφετηριακή θέση από την οποία εκκινεί ο καταναλωτής ανάγεται, πέραν του πληροφοριακού προβαδίσματος και εν γένει της υπεροπλίας του προμηθευτή σε πλείστα επίπεδα, σε μια σειρά ενδογενών αιτιών/σφαλμάτων που συναρτώνται με τη συμπεριφορά του ανθρώπου κατά τη διαδικασία σχηματισμού και λήψης αποφάσεων. Την οπτική αυτή της ευρύτερης προβληματικής φωτίζει κατά τρόπο εναργή η Παραδοσιακή αλλά και η Συμπεριφορική Οικονομική Ανάλυση του Δικαίου, οι οποίες φιλοδοξούν, μελετώντας την ανθρώπινη συμπεριφορά στο στάδιο της λήψης αποφάσεων, να παράσχουν στον νομοθέτη τα κατάλληλα ερμηνευτικά/αναλυτικά εργαλεία, προκειμένου να καταστρώσει τις νομικές ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων και στο πεδίο της καταναλωτικής προστασίας, κατά τρόπο που να προάγεται ταυτοχρόνως η οικονομική αποτελεσματικότητα και ευημερία. Το ανωτέρω φαινόμενο της πληροφοριακής ασυμμετρίας μεταξύ προμηθευτών και καταναλωτών στο πεδίο των Γενικών Όρων Συμβάσεων αποτελεί το βασικό αντικείμενο μελέτης της παρούσας, εξεταζόμενο τόσο υπό το πρίσμα της ενωσιακής και εθνικής καταναλωτικής πολιτικής και της συναφούς ρύθμισης, όσο και της Παραδοσιακής και Συμπεριφορικής Οικονομικής Ανάλυσης του Δικαίου. Συγκεκριμένα, επιχειρείται η διεπιστημονική προσέγγιση της προβληματικής της ασυμμετρίας πληροφόρησης ως έκφανσης αλλά και αιτίας της υποδεέστερης θέσης του καταναλωτή, εκκινώντας μεθοδολογικά από την επιλεκτική ανάλυση των κύριων εννοιολογικών πτυχών των Γενικών Όρων Συμβάσεων, με έμφαση στις στρεβλώσεις από τη χρήση τους, ενώ έπεται η διεξοδική μελέτη των παρατηρούμενων συμπεριφορικών σφαλμάτων κατά τη διαδικασία σχηματισμού και λήψης αποφάσεων. Κεντρική θεματική της παρούσας συνιστά η μελέτη του George Akerlof για την «αγορά των λεμονιών», η οποία σκιαγραφεί κατά τρόπο διεπιστημονικό και εύληπτο την έννοια και τις δυσμενείς επιπτώσεις της πληροφοριακής ασυμμετρίας στο πεδίο των συναλλαγών. Τέλος, εισφέρονται, προς επίρρωσιν του υπάρχοντος πλέγματος καταναλωτικής προστασίας έναντι καταχρηστικών Γενικών Όρων Συμβάσεων, ορισμένες προτάσεις προκειμένου να επεκταθεί η παρεχόμενη προστασία, τόσο υποκειμενικά, καταλαμβάνοντας πρόσωπα που δεν εμπίπτουν μεν στην έννοια του καταναλωτή, αλλά χρήζουν όμοιας μεταχείρισης, όσο και κατ’ αντικείμενο, με ενδεικτικές εναλλακτικές για την άμβλυνση του υφιστάμενου πληροφοριακού χάσματος.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πουλάκη Ιωάννα
  • Poulaki Ioanna

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3387142

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πουλάκη Ιωάννα; Poulaki Ioanna. Η ratio της προστασίας των καταναλωτών έναντι καταχρηστικών Γενικών Όρων Συμβάσεων, ιδίως υπό το πρίσμα της Οικονομικής Ανάλυσης του Δικαίου. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3387142