Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το ερώτημα της δημοκρατίας σε σχέση με τη θεωρία των παθών στο έργο του Σπινόζα

Abstract

dc:description

Στο βασικό του πολιτικό έργο, την «Θεολογικοπολιτική Πραγματεία», ο Σπινόζα θεμελιώνει και ορίζει την Δημοκρατία ως το πολίτευμα που εξασφαλίζει μέγιστα την ευτυχία και την ελευθερία του ανθρώπου, αρχές που μεταξύ άλλων, επιτρέπουν το ελεύθερο νοείν ως την αναγκαία προϋπόθεση απόκτησης γνώσης. Η δημοκρατία για τον Σπινόζα αποτελεί το μοναδικό οργανωμένο κοινωνικό-πολιτικό καθεστώς βάση του οποίου δύναται να θεμελιωθεί «στέρεη» Πολιτεία, θέτοντας την σε αντιδιαστολή με απολυταρχικά πολιτεύματα στα οποία ο συνεκτικός δεσμός του πολιτικού σώματος είναι ο «ασταθής» φόβος. Η δημοκρατία δηλαδή είναι το κανονιστικό θεμέλιο κάθε ευσταθούς κοινωνίας, ενώ η συνεργασία εντός της ο όρος ατομικής ενδυνάμωσης κάθε ανθρώπου. Στην «Ηθική» θέτει τις οντολογικές και μεθοδολογικές προϋποθέσεις που βοηθούν στην κατανόηση της ανθρώπινης φύσης ως μια σύνθεση έλλογης δραστηριότητας και φαντασίας-συναισθημάτων. Με αυτόν τον τρόπο όμως ορίζει και τον μηχανισμό «κοινωνικότητας» του ανθρώπου που τον ωθεί στην συγκρότηση κοινοτήτων ως ορθολογικές και ταυτόχρονα παθολογικές γενέσεις. Στο οποίο ύστερο έργο του «πολιτική πραγματεία», μεταξύ άλλων, διαπιστώνει και περιγράφει την αναπόφευκτη ύπαρξη διαφωνιών, ενώ στοχάζεται πάνω στην δυνατότητα δόμησης μιας πολιτείας εντός της οποίας θα μπορεί να παραχθεί η συναίνεση, μέσω της επικοινωνίας και της διαχείρισης διαφορετικών γνωμών δια της κατανόησης των αιτιών τους. Η εργασία, στηριζόμενη στο φιλοσοφικό σύστημα του Σπινόζα, θα εξετάσει την θεωρία του περί παθών, καθώς και την σύνδεση της με την πολιτική του φιλοσοφία. Ο στόχος είναι να εντοπιστεί τι θα πει «διαφωνία», ποια πάθη (passiones) προκύπτουν μέσα από αυτήν και πώς η κατανόηση και η διαχείριση τους μπορεί να βοηθήσει στην διαμόρφωση ενός δημοκρατικού διαλόγου, έστω στο επίπεδο της αλληλοκατανόησης των διαφωνούντων ατόμων• αν όχι σε αυτό της συμφωνίας ή της σύνθεσης των διαφορετικών απόψεων. Παράλληλα θα γίνει μελέτη των ενεργημάτων (actiones) που εντοπίζει ο ίδιος ως ευνοϊκά για την συγκρότηση ενός γόνιμου διαλόγου, ακόμη και αν αυτός οδηγείται στην διαφωνία. Ίσως η γνώση περί συναισθηματικών επηρειών (affectus), καθώς και η κατανόηση και διαχείριση των παθών που προκύπτουν μέσα από την διαφωνία, να μπορούν να αποτελέσουν το υπόβαθρο για την διαμόρφωση μιας δημοκρατικής πολιτείας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπάρλας Γεώργιος
  • Barlas Georgios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3390610

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπάρλας Γεώργιος; Barlas Georgios. Το ερώτημα της δημοκρατίας σε σχέση με τη θεωρία των παθών στο έργο του Σπινόζα. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3390610