National and Kapodistrian University of Athens
Ο χορός των γυναικών του Μετσόβου: Λαογραφική έρευνα και σχεδιασμός πολιτιστικού προγράμματος για τη μη-τυπική εκπαίδευση
Abstract
dc:descriptionΣτις παραδοσιακές κοινωνίες το τραγούδι και ο χορός αποτελούν ζωντανό και λειτουργικό κομμάτι της ζωής των προσώπων. Τα πρόσωπα επικοινωνούν, δημιουργούν, εκφράζονται, μεταλαμπαδεύουν «αβίαστα» τη λαϊκή τους κληρονομιά από γενιά σε γενιά. Το Μέτσοβο, βλαχοχώρι της Πίνδου διατηρώντας μέχρι πρότινος (τη δεκαετία του 1970) έντονη τη βιωματική σχέση με την παράδοση, προσφέρεται για τη μελέτη της ενεργητικής λειτουργίας του τραγουδιού και του χορού. Η παρούσα μελέτη εστιάζοντας στο πρόσωπο της γυναίκας, διερευνά το χορό των κοριτσιών του Μετσόβου ως πολιτισμική έκφραση που δομείται στη λειτουργία του τραγουδιού και του χορού. Στον χορό αυτό οι γυναίκες τραγουδούν αντιφωνικά λέγοντας τραγούδια κυρίως ερωτικού περιεχομένου και χορεύουν κρατώντας με θηλυκωτή λαβή η μια την άλλη, σε κλειστό κύκλο. Ο χορός ολοκληρώνεται με τα σφυρίγματα των νεαρών αγοριών που σημαίνουν την λήξη του με το εμβληματικό τραγούδι «Μην χαλάτε τον χορό». Η έρευνα αυτής της γυναικείας έκφρασης ακολουθεί την ιστοριογραφική και βιογραφική μέθοδο ενσωματώνοντας στοιχεία και της φεμινιστικής προσέγγισης. Βάση των παραπάνω καταγράφονται τα βιώματα δέκα διαφορετικών γυναικών που γεννήθηκαν τη δεκαετία του ’40, οι οποίες επιλέγονται με τη δειγματοληψία της «χιονοστιβάδας». Στον άξονα μιας ημιδομημένης συνέντευξης οι αφηγήτριες μοιράζονται τα βιώματά τους απαντώντας σε ερωτήματα που επιδιώκουν μια πολύπλευρη προσέγγιση του βιώματος του χορού, ως κοινωνικό κατασκεύασμα. Τα ερωτήματα της λαογραφικής έρευνας επικεντρώνονται στην ονομασία του χορού, στο χωροχρονικό και τελεστικό του πλαίσιο, στα πρόσωπα, στη λειτουργική του αξία, στον τρόπο λειτουργίας του τραγουδιού και του χορού, στο ένδυμα και στον τρόπο εκμάθησης. Τα δεδομένα της ποιοτικής έρευνας κατηγοριοποιούνται, αναλύονται και ερμηνεύονται υπό το πρίσμα μιας φαινομενολογικής προσέγγισης αναζήτησης του νοήματος των βιωμάτων από τις αφηγήτριες. Η έρευνα συμβάλει στην αποτύπωση του χορού των γυναικών ως κατασκεύασμα του χωροχρόνου, του περιβάλλοντος και του ευρύτερου πολιτιστικού πλαισίου. Φωτίζει τα πρόσωπα που περικλείουν τον χορό, την σχέση τους με τα τελούμενα και την λειτουργική τους σημασία. Αναδεικνύει τη σημασία του ενδύματος, στοιχείο που -κατά περιστάσεις- επηρεάζει την ένταξη των προσώπων στον χορό και καταγράφει μια ξεχωριστή ενδυματολογική συνθήκη που αφορά κυρίως το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής στο Μέτσοβο. Τέλος, παρουσιάζει τον χορό ως στοιχείο ενταγμένο στη ζωή της γυναίκας και όχι αποκομμένο από τις συνήθειές της, τις εργασίες και τον κοινωνικό της ρόλο, αποκαλύπτοντας παράλληλα τη λειτουργική σημασία του στο κάθε της στάδιο. Στο δεύτερο μέρος της διπλωματικής εργασίας επιχειρείται η δημιουργία ενός εκπαιδευτικού σχεδιασμού που απευθύνεται σε φορέας της μη τυπικής εκπαίδευσης και, ειδικότερα, στον χορευτικό σύλλογο Μετσόβου. Αναλυτικότερα, αφορά το μικρότερο τμήμα των χορευτών που καλύπτει παιδιά ηλικίας 5 έως 8 ετών, δηλαδή τάξεις νηπιαγωγείου και δημοτικού. Σε πρακτικό επίπεδο αποτελείται από τέσσερις διδακτικές παρεμβάσεις που η καθεμία διαρκεί μια ώρα και είκοσι λεπτά ενώ στο τέλος παρατίθενται δυο προτεινόμενες συνθετικές εργασίες που προσφέρουν νέους δρόμους και ορίζοντες στην εκπαιδευτική διαδρομή. Ο ερευνητικός σχεδιασμός είναι δομημένος σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά του Σχεδίου εργασίας- Project και επιδιώκει μια πολύπλευρη προσέγγιση του χορού συμβάλλοντας στην κατανόησή του ως κοινωνικό κατασκεύασμα που εξυπηρετεί τις ανάγκες της κοινότητας και λειτουργεί ως πεδίο επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης. Έτσι, σε ένα ευχάριστο και παιγνιώδες κλίμα τα παιδιά μυούνται στον «κοριτσίστικο χορό» μέσα από το πλαίσιο λειτουργίας του, από το τραγούδισμα (λόγος, ρυθμός, επικοινωνία προσώπων), από κινητικές δραστηριότητες, από την επαφή τους με το παραδοσιακό ένδυμα και βέβαια μέσα από την ακρόαση και τον σχολιασμό των φωνών των γυναικείων αφηγήσεων. Ολοκληρώνοντας, σε μια σφαιρική θέαση του εν λόγω πονήματος δέκα και μια γυναίκες αφηγούνται τα βιώματά τους για τον κοριτσίστικο χορό υφαίνοντας για τα παιδιά και τα εγγόνια τους εικόνες, ακούσματα, και συναισθήματα της πολιτισμικής τους προίκας, της πολιτισμικής τους κληρονομίας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μπούμπα Ελένη
- Boumpa Eleni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3393666