Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Aνάλυση έκφρασης και κλινική αξιολόγηση μη κωδικών RNA (ncRNAs) στον καρκίνο των ωοθηκών

Abstract

dc:description

Ο καρκίνος των ωοθηκών αποτελεί έναν γενικό όρο για να περιγράψει μια σειρά από μοριακά και αιτιολογικά διακριτές ασθένειες που απλά μοιράζονται την ίδια ανατομική περιοχή. Αποτελεί μια γυναικολογική κακοήθεια που έρχεται 2η σε διάγνωση στις ανεπτυγμένες χώρες και η 1η σε όσον αφορά την αναλογία περιστατικού/θανάτου. Σε προχωρημένα στάδια της νόσου διαγιγνώσκεται περίπου το 70% των ασθενών. Τα τελευταία χρόνια, η επιβίωση των ασθενών έχει βελτιωθεί, με την 5ετή επιβίωση να φτάνει το 46%. Ωστόσο, η απουσία κατάλληλης μεθόδου για την έγκαιρη διάγνωση των ασθενών απουσιάζει, με αποτέλεσμα η επιβίωση να είναι ακόμα χαμηλή. Ο καρκίνος των ωοθηκών αποκαλείται συχνά και ως ο «σιωπηλός δολοφόνος» διότι δεν εμφανίζεται ειδικά συμπτώματα στα αρχικά στάδια της νόσου. Ως αποτέλεσμα, το 80% των περιπτώσεων με αυτού του είδους τα συμπτώματα οδηγείται σε διάγνωση σε προχωρημένα στάδια. Η εύρεση νέων βιοδεικτών στον καρκίνο των ωοθηκών αποτελεί μια υψίστης σημασίας διαδικασία που αφορά τη διάγνωση, τη διαχείριση των ασθενών, την εύρεση στοχευμένης και αποτελεσματικής θεραπείας, την κατηγοριοποίηση των ασθενών ανάλογα την ανταπόκρισή τους σε αυτήν καθώς και την εύρεση της επανεμφανιζόμενης νόσου. Διάφορες ερευνητικές μελέτες έχουν αναδείξει πολλούς υποσχόμενους βιοδείκτες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, ο μόνος καθιερωμένος βιοδείκτης που χρησιμοποιείται είναι ο CA-125, ενώ υπάρχει και ο ΗΕ4, που φαίνεται να δίνει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Η πρόγνωση των ασθενών που έχουν διαγνωσθεί με καρκίνο των ωοθηκών είναι ιδιαίτερα δυσμενής λόγω της διάγνωσης σε προχωρημένα στάδια της νόσου και λόγω της απουσίας ειδικών, ευαίσθητων μοριακών βιοδεικτών. Έτσι, αποτελεί επιτακτική ανάγκη η εύρεση νέων προγνωστικών βιοδεικτών που θα μπορούν να βοηθήσουν στην αποτελεσματικότερη διαχείριση αυτής της θανατηφόρας κακοήθειας. Η Ν6-μεθυλαδενοσίνη (m6A) είναι μία από τις επιγενετικές τροποποιήσεις του RNA, η οποία ρυθμίζει την έκφραση των γονιδίων, επηρεάζοντας έτσι τη μοίρα των μορίων RNA. Είναι μια αναστρέψιμη διαδικασία και ρυθμίζεται από «συγγραφείς» μεθυλτρανσφεράσης (writers). Οι μέχρι στιγμής γνωστές m6A μεθυλτρανσφεράσες, (writers) περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την METTL3, την METTL14, την WTAP, την VIRMA. Τα τελευταία χρόνια, πολλές μελέτες έχουν αποδείξει ότι η απορρύθμιση του m6A συμπλόκου μεθυλίωσης σχετίζεται στενά με διάφορους ανθρώπινους καρκίνους και συγκεκριμένα, η αλλαγή των επιπέδων έκφρασης των m6a μεθυλτρασνφερασών έχει συσχετιστεί με διάφορους τύπους καρκίνου, όπως ο καρκίνος των ωοθηκών. Τα miRNAs αποτελούν RNA μόρια μήκους 20-22 νουκλεοτιδίων και αποτελούν αρνητικοί ρυθμιστές της γονιδιακής έκφρασης. Η βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι η μείωση των επιπέδων έκφρασης των miRNAs σχετίζεται με τον καρκίνο. Η ύπαρξη βιβλιογραφίας που υποστηρίζει τη συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των m6a μεθυλτρανσφερασών με τον καρκίνο των ωοθηκών, οδήγησε στην μελέτη τους στην παρούσα διπλωματική εργασία. Σε πρώτο στάδιο, μελετήθηκε η συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των τεσσάρων σημαντικότερων m6a μεθυλτρανσφερασών (METTL3, METTL14, WTAP, VIRMA) σε ομάδα ασθενών με επιθηλιακού τύπου καρκίνο των ωοθηκών (ομάδα ελέγχου). Σε δεύτερη φάση, έγινε προσπάθεια μελέτης της πιθανώς σημαντικής συσχέτισης που έχουν οι m6a μεθυλτρανσφεράσες METTL3, METL14 με τα miRNAs που στοχεύουν αυτές τις δυο μεθυλτρασφεράσες, μια συσχέτιση που έχει αποδειχθεί μέσω του συστήματος της λουσιφεράσης, αλλά και μέσω βιοπληροφορικών εργαλείων που μας δίνουν την δυνατότητα να προβλέψουμε ποια πιθανά miRNAs στοχεύουν και επομένως ρυθμίζουν, τις METTL3, METTL14. Η πειραματική διαδικασία που ακολουθήσαμε είναι η εξής: Αρχικά, απομονώθηκε το ολικό RNA, και υπολογίστηκε η συγκέντρωσή του φασματοφωτομετρικά. Για τον ποσοτικό προσδιορισμό των m6a μεθυλτρανσφερασών έγινε αντίστροφη μεταγραφή και real time PCR, ενώ για τα miRNAs ακολουθήσαμε πολυαδενυλίωση, αντίστροφη μεταγραφή και real time PCR. Η επεξεργασία των αποτελεσμάτων έγινε με χρήση του SPSS. Η ανάλυση επιβίωσης της ομάδας ελέγχου έδειξε ότι τα αυξημένα επίπεδα της μεθυλτρανσφεράσης METTL14 σχετίζονται στατιστικώς σημαντικά με τη μειωμένη ολική επιβίωση αλλά και την επιβίωση ελευθέρας εξέλιξης της νόσου των ασθενών με καρκίνο των ωοθηκών. Επιπλέον, τα αυξημένα επίπεδα έκφρασης του ΜΕΤΤL14 οδηγούν σε αύξηση του κινδύνου για μειωμένη επιβίωση και μια προδιάθεση για μείωση της ελευθέρας εξέλιξης του καρκίνου. Οι μεθυλτρανσφεράσες METTL3, WTAP, VIRMA δεν παρουσίασαν στατιστικώς σημαντική σχέση στην παρούσα διπλωματική εργασία. Επιπλέον, η ανάλυση συσχέτισης κατά Spearman - με τα διαγράμματα διασποράς -, δεν έδειξε κάποια στατιστικώς σημαντική συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων έκφρασης των miRNAs που επιλέχθηκαν να μελετηθούν (με βάση την βιβλιογραφία και τα εργαλεία πρόβλεψης), με τις METTL3, METTL14. Tέλος, πραγματοποιήθηκε ανάλυση συσχέτισης κατά Spearman για τις ίδιες τις m6a μεθυλτρανσφεράσες, όπου και αναδείχθηκε η ήδη επιβεβαιωμένη θετική συσχέτισή τους. Αναμφίβολα, η περαιτέρω μελέτη της απορρύθμισης των επιπέδων, τόσο των m6a μεθυλτρανσφερασών, όσο και των miRNAs που τις ρυθμίζουν, σε μελέτες μεγάλης κλίμακας με ασθενείς του καρκίνου των ωοθηκών, θα αποκαλύψει την χρησιμότητα των βιομορίων αυτών στην κλινική αντιμετώπιση των ασθενών αυτών.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μάγκου Παρασκευή
  • Magkou Paraskevi

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3397500

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μάγκου Παρασκευή; Magkou Paraskevi. Aνάλυση έκφρασης και κλινική αξιολόγηση μη κωδικών RNA (ncRNAs) στον καρκίνο των ωοθηκών. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3397500