National and Kapodistrian University of Athens
Φυσικές καταστροφές και χημική βιομηχανία. Ο κίνδυνος NaTech καταστροφής, οι επιπτώσεις και τα μέτρα αντιμετώπισης στην περίπτωση των διυλιστηρίων πετρελαίου.
Abstract
dc:descriptionΣτην ιστορία της βιομηχανίας παγκοσμίως, έχουν καταγραφεί σοβαρά τεχνολογικά ατυχήματα με δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στον άνθρωπο, όσο και στο περιβάλλον. Η μελέτη και ανάλυση των ατυχημάτων αυτών, οδήγησε σε ενίσχυση της ευαισθητοποίησης (awareness), αλλά και της πληροφόρησης και συνολικής εμπειρίας των εμπλεκομένων σε ότι αφορά στις πηγές κινδύνου, την φύση των ατυχημάτων και τις επιπτώσεις τους, αλλά και τα μέτρα τόσο πρόληψης και καταστολής όσο και ελαχιστοποίησης των επιπτώσεων. Τεχνολογικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης, είναι δυνατόν να έχουν ως αφετηρία πέρα από ανθρώπινα λάθη, αστοχίες εξοπλισμού κλπ. και τις φυσικές καταστροφές. Τα τεχνολογικά ατυχήματα τα οποία έπονται φυσικών καταστροφών, αναφέρονται ως NaTech (Natural hazard triggering a Technological disaster). Φυσικές καταστροφές που μπορεί να προκαλέσουν NaTech καταστροφές, χαρακτηρίζονται τα φυσικά φαινόμενα που εκδηλώνονται στο φυσικό περιβάλλον και είναι επιβλαβή για ανθρώπους και περιουσίες και προκαλούνται από δυνάμεις άσχετες με τον άνθρωπο. Ο όρος Φυσική Καταστροφή, αναφέρεται σε όλα τα υδρομετεωρολογικά, βιολογικά, γεωλογικά και φαινόμενα δασικών πυρκαγιών και είναι συνέπεια ενός φυσικού κινδύνου όπως ηφαιστειακή έκρηξη, σεισμός, πλημμύρα κλπ. Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται ότι τα ατυχήματα NaTech αυξάνονται καθώς αυξάνεται η συχνότητα εμφάνισης φυσικών καταστροφών ενώ και οι επιπτώσεις τους είναι όλο και πιο καταστροφικές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση με αφορμή τα βιομηχανικά ατυχήματα των Flixborough (1972) και Seveso (1976), θέσπισε την Οδηγία Seveso I (82/501/EC) με την οποία καθόριζε μέτρα και περιορισμούς για την αντιμετώπιση των κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης που περικλείουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες και η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1984 και τροποποιήθηκε δύο φορές (87/216/EC και 88/610/EC). Στην ελληνική νομοθεσία ενσωματώθηκε με τις ΚΥΑ 18187/272/1988 και ΚΥΑ 77119/4607/1993. Ακολούθησε η Οδηγία Seveso II (96/82/EC) έχοντας διευρυμένο πεδίο εφαρμογής με ισχύ το 1997 και τροποποιήθηκε το 2003 (2003/105/EC). Ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με τις ΚΥΑ 5697/590/2000 και 12044/613/2007. Τέλος, σε ισχύ από το 2012 μέχρι σήμερα, βρίσκεται η οδηγία Seveso III (2012/18/EC) η οποία αναφέρεται στην αντιμετώπιση κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες και στην ελληνική νομοθεσία ενσωματώθηκε με την ΚΥΑ 172058/11-2-2016. Στόχος της Οδηγίας Seveso είναι η όσον το δυνατόν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα του νομοθετικού πλαισίου για την πρόληψη των ατυχημάτων μεγάλης έκτασης και τον περιορισμό των επιπτώσεων ενδεχόμενων μεγάλων βιομηχανικών ατυχημάτων ούτως ώστε να διασφαλίζεται στο μέγιστο η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Σε αυτό το πλαίσιο, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις, έχουν την υποχρέωση να καταρτίζουν και να υποβάλλουν στις αρχές μεταξύ αρκετών άλλων και Μελέτη Ασφαλείας, Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης και Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας. Στα ανωτέρω, καταγράφονται οι επικίνδυνες ουσίες που διαχειρίζονται ή/και αποθηκεύονται στην εγκατάσταση, γίνεται ο προσδιορισμός των κινδύνων, προσδιορίζονται τα πιθανά σενάρια ατυχημάτων και γίνεται η υπολογιστική εκτίμηση της έκτασης των επιπτώσεων τους στον άνθρωπο, στις υποδομές και στο περιβάλλον. Επίσης, οι εγκαταστάσεις είναι υποχρεωμένες να δηλώνουν ποια Πολιτική Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων ακολουθούν ώστε να αποφεύγονται τα μεγάλα ατυχήματα στους χώρους ευθύνης τους. Βέβαια, στο πλαίσιο της Οδηγίας Seveso σε επικίνδυνες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, δεν υπάρχει διακριτή αναφορά στην ιδιαιτερότητα των ατυχημάτων NaTech που αναφέρθηκαν παραπάνω και οι όποιες αναφορές είναι αποσπασματικές και έμμεσες. Αυτές έχουν να κάνουν κυρίως με εξωτερικές αιτίες, όπως οι φυσικές καταστροφές, οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον προσδιορισμό της επικινδυνότητας μιας εγκατάστασης. Οι αναφορές της Οδηγίας για τη θεώρηση των φυσικών καταστροφών ως άμεσων αιτιών έναρξης τεχνολογικών ατυχημάτων, έχουν καθοριστική σημασία για την αντιμετώπιση NaTech ατυχημάτων. Ωστόσο, η Οδηγία δεν περιλαμβάνει μεθοδολογίες και κατευθύνσεις για τη σύνταξη κατάλληλων Μελετών Ασφαλείας και Σχεδίων Έκτακτης Ανάγκης με αποτέλεσμα τα σενάρια ατυχημάτων λόγω φυσικών καταστροφών να μην εξετάζονται από τις υπόχρεες εγκαταστάσεις. Στην εργασία αυτή, θα εξεταστεί ένα διυλιστήριο πετρελαίου ως αντιπροσωπευτικό δείγμα μιας υπόχρεης κατά Seveso III βιομηχανίας ανώτερης βαθμίδας με γνώμονα όλα τα παραπάνω. Θα αναλυθούν οι πιθανές φυσικές καταστροφές και πως αυτές μπορούν να το επηρεάσουν οδηγώντας σε μια NaTech καταστροφή. Θα προσδιοριστούν οι επιπτώσεις που μπορεί να έχουν τα φυσικά φαινόμενα στην εγκατάσταση και θα παρουσιαστούν τόσο τα προληπτικά μέτρα, όσο και τα μέτρα αντιμετώπισης και περιορισμού συνεπειών των κινδύνων αυτών. Σκοπός της τελικώς είναι, η ανάδειξη των κινδύνων σε ένα διυλιστήριο από μία φυσική καταστροφή και οι τρόποι αντιμετώπισης των φαινομένων τόσο προληπτικά όσο και κατασταλτικά.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καραγιαννόπουλος Γεώργιος
- Καραγιαννόπουλος Georgios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3398522