National and Kapodistrian University of Athens
Σχήματα για την ερμηνεία της νεοελληνικής ιστορίας στην πρώιμη Μεταπολίτευση (1974-1981). Η συμβολή του Κωνσταντίνου Τσουκαλά και του Κώστα Βεργόπουλου
Abstract
dc:descriptionΤο ευρύτερο πλαίσιο πάνω στο οποίο κινείται η παρούσα διπλωματική εργασία, ήταν η διαμόρφωση μίας σειράς κρίσιμων σχημάτων για την ερμηνεία της νεοελληνικής ιστορίας κατά την πρώιμη Μεταπολίτευση (1974-1981). Οι πρωταγωνιστές και οι φορείς αυτής της ιστοριογραφικής κίνησης που επιχειρούσε κατά βάση μία μακροϊστορική ανάλυση της ελληνικής κοινωνίας του 19ου αιώνα δεν ήταν όμως στην πλειοψηφία τους ιστορικοί. Κυρίαρχη ήταν η παρουσία επιστημόνων από έτερους κλάδους των κοινωνικών επιστημών, όπως εκείνων της κοινωνιολογίας (Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Νίκος Μουζέλης και Βασίλης Φίλιας) και της πολιτικής οικονομίας (Κώστας Βεργόπουλος). Δεν έλειπαν και ιστορικοί, οι οποίοι αντιλαμβάνονταν την ιστορία κατεξοχήν ως κοινωνική επιστήμη (Γιώργος Δερτιλής και Κωστής Μοσκώφ). Αντικείμενο της εργασίας είναι η αναμέτρηση με τη διανοητική πορεία και το έργο δύο συγκεκριμένων εκπροσώπων αυτής της κίνησης, του Κωνσταντίνου Τσουκαλά και του Κώστα Βεργόπουλου. Η βασική υπόθεση εργασίας είναι ότι ανάμεσα στη διανοητική τους πορεία και το έργο τους υπάρχουν μία σειρά από συγγένειες και κοινά στοιχεία που μας επιτρέπουν να τους διακρίνουμε ως δύο διακριτούς πόλους στην ιστοριογραφική κίνηση των κοινωνικών επιστημόνων της δεκαετίας του ’70. Τα ερωτήματα στα οποία κλήθηκε να απαντήσει η εργασία ήταν για ποιο λόγο οι Τσουκαλάς και Βεργόπουλος στράφηκαν προς τη μελέτη της νεοελληνικής ιστορίας, δίνοντας μάλιστα έμφαση στην μετεπαναστατική ελληνική κοινωνία. Πώς τα πολιτικά και κοινωνικά αιτήματα της συγχρονίας, τροφοδοτούσαν το ενδιαφέρον τους για μια συνολική επαναξιολόγηση της ιδιαίτερης κατ’ εκείνους πορείας που ακολούθησε η ελληνική ιστορία; Ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα ήταν το με ποιο τρόπο επιχείρησαν να ασχοληθούν με την ιστορία. Αν εισήγαγαν νέες θεματικές, νέα θεωρητικά και μεθοδολογικά εργαλεία που προέρχονταν από το χώρο των επιστημών τους. Για την απόπειρα σκιαγράφησης της διανοητικής τους διαδρομής από τη δεκαετία του ’60 μέχρι τη σύνθεση των έργων τους γύρω από τη νεοελληνική ιστορία κατέστη γόνιμο ως πρωτογενές υλικό ένα σύνολο προσωπικών αφηγήσεων και αποτιμήσεων (συνεντεύξεις, βιβλία, κείμενα) που συγκρότησαν με στόχο τον αναστοχασμό της διανοητικής τους πορείας και συγκρότησης. Η προσπάθεια κατανόησης και ιστορικοποίησης των ιστορικών σχημάτων που συνέθεσαν προέκυψε μέσα από την ενδελεχή μελέτη βιβλίων τους που κυκλοφόρησαν την πρώτη οκταετία μετά την χούντα και που είχαν μία σαφή ιστορική προοπτική. Ένα εύρος δευτερογενούς βιβλιογραφίας αξιοποιήθηκε για να σκιαγραφηθεί το διεθνές θεωρητικό και επιστημολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινήθηκαν οι Τσουκαλάς και Βεργόπουλος (νεομαρξιστικές αναλύσεις γύρω από την ανάπτυξη, ιστορική κοινωνιολογία, αγροτική κοινωνιολογία και πολιτική οικονομία κλπ.). Τα βασικά συμπεράσματα που προέκυψαν από την έρευνα ήταν ότι ο Τσουκαλάς και ο Βεργόπουλος για την περίοδο ‘74-81 αντιπροσωπεύουν ένα χαρακτηριστικό δίδυμο μίας ευρύτερης προσπάθειας χάραξης και διάδοσης νέων σχημάτων, αναφορικά με τη νεότερη ελληνική ιστορία από μία σειρά από κοινωνικούς επιστήμονες και ιστορικούς. Η εν λόγω προσπάθεια τροφοδοτούνταν από το πολιτικά φορτισμένο ερώτημα του “πως φτάσαμε ως εδώ” (δικτατορική παρέκκλιση) και από τη διάθεσή τους να παρέμβουν στα πολιτικά τεκταινόμενα με βάση την ιδιαίτερη ειδίκευσή τους ως “ειδικοί διανοούμενοι”. Οι Τσουκαλάς και Βεργόπουλος έρχονται από το γαλλικό ακαδημαϊκό τοπίο, έχουν μία ισχυρή κοινωνιολογική και οικονομολογική συγκρότηση, αμφισβητούν μεγάλο μέρος του corpus της μέχρι τότε κατεστημένης ιστορικής γραφής. Επιχειρούν να συνθέσουν νέα σχήματα για την ελληνική ιστορία μέσα από μία συγκεκριμένη νεομαρξιστική θεωρητική οπτική, αναζητώντας όψεις της κοινωνικής μορφολογίας της ελληνικής κοινωνίας σε άμεση σχέση με τη θέση της στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα. Καταληκτικά, επιχειρούν όλα αυτά έχοντας μία ορισμένη ευαισθησία αναφορικά με την εμπειρική τεκμηρίωση των θέσεων και των συλλογισμών τους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κολυτάς Αριστείδης-Δαμιανός
- Kolitas Aristidis-Damianos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3400122