National and Kapodistrian University of Athens
Βιβλιογραφική ανασκόπηση της μοριακής βάσης της Αναιμίας Fanconi και η εμπειρία του Εργαστηρίου Ιατρικής Γενετικής Ε.Κ.Π.Α. στη μοριακή επιβεβαίωση της νόσου
Abstract
dc:descriptionΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η αναιμία Fanconi είναι ένα σύνδρομο κληρονομούμενης μυελικής ανεπάρκειας που χαρακτηρίζεται από αυξημένη χρωμοσωμική αστάθεια. Μεταβιβάζεται κυρίως με αυτοσωμικό υπολειπόμενο χαρακτήρα και σπανιότερα με αυτοσωμικό επικρατή ή φυλοσύνδετο. Οι πάσχοντες συνήθως εμφανίζουν συγγενείς ανωμαλίες, προοδευτική μυελική ανεπάρκεια και προδιάθεση για κακοήθειες. Στην πλειοψηφία των ασθενών οφείλεται σε διαλληλικές παθογόνες παραλλαγές των 23 γονίδιων FANC, που κωδικοποιούν τις FANC πρωτεΐνες οι οποίες συμμετέχουν στο μονοπάτι FA/BRCA. Η ανεύρεση της υπεύθυνης παραλλαγής του γονιδίου μέσω μοριακών τεχνικών κατατάσσει τους ασθενείς σε υποτύπους (FA-A έως FA-Y). Η γνώση του γονοτύπου έχει μεγάλη σημασία για την πρόγνωση, την εκτίμηση του κινδύνου επιπλοκών, τον σχεδιασμό κατάλληλου πρωτοκόλλου παρακολούθησης και θεραπευτικής αντιμετώπισης, την παροχή γενετικής συμβουλευτικής και προγεννητικής διάγνωσης. ΣΚΟΠΟΣ: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως σκοπό την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που αφορά τη μοριακή βάση της αναιμίας Fanconi και πιο συγκεκριμένα την παθοφυσιολογία και τα μοριακά δεδομένα γύρω από τα υπεύθυνα γονίδια καθώς και τη μελέτη και καταγραφή ασθενών με αναιμία Fanconi στους οποίους έχει διενεργηθεί μοριακή ανάλυση DNA προς εργαστηριακή επιβεβαίωση της νόσου και ανεύρεση των υπεύθυνων παραλλαγών στο Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής ΕΚΠΑ. Παράλληλα, επιχειρείται η ανασκόπηση των αρχείων των ασθενών, προκειμένου να αναδειχθεί τυχόν στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ γονοτύπου, φαινοτυπικών χαρακτηριστικών και εξέλιξης της νόσου. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Το πρώτο μέρος είναι μια μελέτη βιβλιογραφικής ανασκόπησης κατά την οποία χρησιμοποιήθηκαν άρθρα από περιοδικά και ιστοσελίδες μέσω μηχανών αναζήτησης από τον παγκόσμιο ιστό, λαμβάνοντας υπόψιν την επιστημονική αρτιότητά τους. Το δεύτερο μέρος είναι μία αναδρομική μελέτη παρατήρησης. Υλικό της μελέτης αποτέλεσαν 13 ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί με αναιμία Fanconi και εισήχθησαν στην Πανεπιστημιακή Ογκολογική Αιματολογική Μονάδα/ Κέντρο Ειδικών Θεραπειών Αιματολογίας- Ογκολογίας, στη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών, στο Τμήμα Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας του Γ.Ν. Παίδων «Η Αγία Σοφία» και στο Ογκολογικό Τμήμα του Γ.Ν. Παίδων «Παναγιώτης και Αγλαΐα Κυριακού» στους οποίους έχει γίνει μοριακή επιβεβαίωση της νόσου στο Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής από το 2009 έως και σήμερα. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Αναλύεται η παθοφυσιολογία της αναιμίας Fanconi, ο τρόπος λειτουργίας του μονοπατιού FA/BRCA και οι λειτουργίες των FA πρωτεϊνών σε άλλους μηχανισμούς επιδιόρθωσης βλαβών του DNA. Στη συνέχεια παρατίθενται πρόσφατα στοιχεία για κάθε ένα από τα 23 γονίδια FA (FANCA-FANCY) ως προς τη δομή τους, την πρωτεΐνη που κωδικοποιούν, το είδος των παραλλαγών που έχουν ανευρεθεί και, όπου είναι δυνατό, έχει γίνει συσχέτιση γονοτύπου-φαινοτύπου. Στο δεύτερο τμήμα παρατίθενται τα αποτελέσματα της μελέτης. Πιο συγκεκριμένα, η μέση ηλικία διάγνωσης ήταν τα 7,3 έτη. Φαινοτυπικά χαρακτηριστικά ήταν διαθέσιμα σε 11/13 ασθενείς. Σε 10/11 ασθενείς αναγνωρίζεται τουλάχιστον μία συγγενής ανωμαλία και οι συγγενείς ανωμαλίες που αναφέρονται είναι διαταραχές μελάγχρωσης του δέρματος (81%), κοντό ανάστημα (63%), ιδιάζον προσωπείο (45%), μικροκεφαλία (36%) και διαταραχές άνω άκρων (27%). Ο συνδυασμός VACTERL-H ανευρέθηκε σε 2 εκ των 11 ασθενών. Οι 10/11 ασθενείς εμφάνιζαν αιματολογικές διαταραχές κατά τη διάγνωση, με τη θρομβοπενία (9/11) να είναι η πιο συχνή. Ένας ασθενής παρουσίασε Μυελοδυσπλαστικό Σύνδρομο και non-Hodgkin λέμφωμα. Οι 12 εκ των 13 ασθενών υπεβλήθησαν σε μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, με μέση ηλικία μεταμόσχευσης τα 9,4 έτη. Όσον αφορά το γονότυπο, οι 12/13 ασθενείς ανήκαν στην συμπληρωματική ομάδα FA-A και μία ασθενής στην ομάδα FA-E. Το φάσμα των παραλλαγών περιλάμβανε σημειακές παραλλαγές (8/13), ελλείμματα (5/13) και διπλασιασμούς (3/13). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η ποικιλομορφία των φαινοτύπων FA θέτει προκλήσεις για τις μελέτες συσχέτισης γονότυπου-φαινοτύπου. Οι σοβαρές εκδηλώσεις της νόσου συνδέονται με παθογόνες παραλλαγές στα BRCA2/FANCD1 και PALB2/FANCN, ενώ η βαρύτητα της νόσου μπορεί να ποικίλλει ακόμη και μεταξύ ατόμων με τις ίδιες παραλλαγές. Η κατανόηση των διαφορετικών συσχετίσεων γονότυπου-φαινοτύπου είναι σημαντική για τη διαχείριση των ασθενών με FA αλλά και την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών στρατηγικών, ειδικά για την ετερογενή ομάδα των παραλλαγών FANCA, όπου οι μεγάλες διαγραφές αποτελούν μεγάλο μέρος των παραλλαγών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σαράντη Σιμώνη
- Saranti Simoni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3410533