National and Kapodistrian University of Athens
Παράνομες ψυχοδραστικές ουσίες και παραβατική συμπεριφορά σε εφήβους αστικών περιοχών
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Η χρήση παράνομων ουσιών και η αντικοινωνική συμπεριφορά αποτελούν δύο σημαντικά ζητήματα που επηρεάζουν τη ζωή και τη λειτουργικότητα των εφήβων. Ο κίνδυνος συνύπαρξης και πιθανής συσχέτισης τους χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Από τις έρευνες που έχουν μελετήσει αυτού του είδους τις συμπεριφορές προκύπτει υψηλός επιπολασμός στο μαθητικό πληθυσμό, ενώ στην Ελλάδα δεν βρέθηκε επαρκή βιβλιογραφία για το υπό μελέτη ζήτημα. Σκοπός: H παρούσα συγχρονική μελέτη έχει σκοπό την ανίχνευση του επιπολασμού χρήσης παράνομων ψυχοτρόπων ουσιών και του βαθμού στον οποίο η χρήση ουσιών συνυπάρχει με αντικοινωνική συμπεριφορά, σε μαθητικό πληθυσμό αστικών περιοχών της Αθήνας. Έναν επιπλέον στόχο της έρευνας αποτελεί η μελέτη των χαρακτηριστικών που διαφοροποιούν τους εφήβους που κάνουν χρήση ουσιών με αντικοινωνική συμπεριφορά από εκείνους χωρίς αντικοινωνική συμπεριφορά, καθώς και η ανάδειξη των προστατευτικών και επιβαρυντικών παραγόντων που σχετίζονται με αυτές τις συμπεριφορές. Μεθοδολογία: Συγχρονική μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 1305 μαθητών/-τριών, με μέσον όρο ηλικίας τα 15,6 έτη (45,3% αγόρια), που προέρχονταν από τρείς διαφορετικές περιοχές δήμων της Αθήνας (Κέντρο Αθήνας, Ζωγράφου, Κηφισιά). Η συλλογή δεδομένων έγινε από το Φεβρουάριο έως και το Μάρτιο του 2024 και το δείγμα προήλθε από τους μαθητές τεσσάρων τάξεων Γυμνασίου-Λυκείου (Β’-Γ’ Γυμνασίου και Α’-Β’ Λυκείου), συνολικά δεκατριών σχολείων. Για την μελέτη των συμπεριφορών της χρήσης ουσιών και της αντικοινωνικής συμπεριφοράς χορηγήθηκε το ερωτηματολόγιο που αποτελεί μέρος του προγράμματος Κοινότητες που Νοιάζονται (Communities That Care Youth Survey) και οι μαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν ερωτήσεις «κλειστού» τύπου, σχετικά με παράγοντες κινδύνου και προστασίας στο πλαίσιο του σχολείου, της κοινότητας, της οικογένειας και της παρέας. Αποτελέσματα: Ένα σημαντικό ποσοστό του συνόλου των συμμετεχόντων (16,7%) έχει κάνει χρήση κάποιας παράνομης ουσίας έστω και μια φορά σε όλη τη ζωή του, με κυρίαρχη ουσία την κάνναβη (10,6%). Επιπλέον, σχεδόν οι μισοί μαθητές (44,2%) ανέφεραν έστω μια αντικοινωνική συμπεριφορά, με συχνότερη τη κλοπή προϊόντος από κατάστημα (26,6%). Στη πολυμεταβλητή ανάλυση ο σταθμισμένος λόγος συμπληρωματικών πιθανοτήτων (aOR) έδειξε πως, οι έφηβοι που διέθεταν κοινωνικές δεξιότητες και το σχολείο τους έδινε ευκαιρίες για συμμετοχή σε προκοινωνικές συμπεριφορές είχαν 50% μειωμένο κίνδυνο να κάνουν χρήση ουσιών και να εμφανίσουν αντικοινωνική συμπεριφορά. Αντίθετα, λειτουργούσαν επιβαρυντικά, η συμμετοχή σε παρέες που προάγουν την αντικοινωνική συμπεριφορά (aOR=2,1, 95% ΔΕ: 1,1-4,0, p=0,017), οι συχνές οικογενειακές συγκρούσεις (aOR=2,2, 95% ΔΕ: 1,3-3,9, p=0,005) και οι οικογένειες με προβληματικό τρόπο διαχείρισης (aOR=2,0, 95% ΔΕ: 1,1-3,5, p=0,021). Συμπεράσματα: Στη παρούσα έρευνα βρέθηκαν υψηλά ποσοστά χρήσης παράνομων ουσιών και αντικοινωνικής συμπεριφοράς σε εφήβους μαθητές, συμπεριφορές που επηρεάζουν την καθημερινότητα των εφήβων σε πολλαπλά επίπεδα. Ακόμα, έγινε προσπάθεια ανίχνευσης των προστατευτικών και επιβαρυντικών παραγόντων που σχετίζονται με αυτές τις δύο συμπεριφορές, με την ύπαρξη κοινωνικών δεξιοτήτων να λειτουργεί προστατευτικά, ενώ οι συχνές συγκρούσεις στην οικογένεια φάνηκε να αυξάνουν τον κίνδυνο. Η παρούσα μελέτη αποτελεί τη βάση για το σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης με στόχο την μείωση της χρήσης ουσιών, ιδιαίτερα για την ομάδα των εφήβων που παρουσιάζουν ταυτόχρονα αντικοινωνική συμπεριφορά.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πουλόπουλος Νικόλαος
- Poulopoulos Nikolaos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3418185