Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανάπτυξη μοριακής μεθοδολογίας (PCR) για την ανίχνευση νοθείας στο βουβαλίσιο γάλα

Abstract

dc:description

Η νοθεία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων αποτελεί ένα ιδιαίτερα συχνό φαινόμενο στις μέρες μας. Το γάλα και τα γαλακτοκομικά είναι τα πρώτα σε κατανάλωση τρόφιμα παγκοσμίως, καθώς χαρακτηρίζονται ως προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος. Η προσθήκη αγελαδινού γάλακτος σε άλλα είδη γάλακτος υψηλότερου κόστους και η προσθήκη νερού αποτελούν τις συχνότερες τακτικές νοθείας. Εκτός από τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις που επηρεάζονται έντονα, το φαινόμενο της νοθείας, αποτελεί και σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία λόγω της πρόκλησης αλλεργικών αντιδράσεων, λόγω μη αναγραφόμενων συστατικών στις ετικέτες. Οι συνηθέστεροι τρόποι ανίχνευσης της νοθείας βασίζονται σε τεχνικές προσδιορισμού των πρωτεϊνών του γάλακτος οι οποίες όμως χαρακτηρίζονται από περιορισμένη ευαισθησία και ειδικότητα λόγω της παρουσίας παρόμοιων ουσιών και της φυσικής μεταβλητότητας στις πρωτεΐνες του γάλακτος, που δυσχεραίνουν την ακριβή ταυτοποίηση της νοθείας. Τα προϊόντα ΠΟΠ, όπως η φέτα και η μοτσαρέλα από 100% βουβαλίσιο γάλα, υπόκεινται σε αυστηρές προδιαγραφές ως προς τη σύσταση και την προέλευσή τους. Η ακριβής αναγραφή των συστατικών στις ετικέτες είναι απαραίτητη για την προστασία των καταναλωτών από νοθεία, όπως η προσθήκη αγελαδινού γάλακτος. Η παραβίαση των κανόνων αυτών υπονομεύει την ποιότητα και τη γνησιότητα των προϊόντων, ενώ προκαλεί ζημιά στους παραγωγούς και τη δημόσια υγεία. Συνεπώς, η ανάπτυξη ευαίσθητων μεθόδων ανίχνευσης νοθείας είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της ακεραιότητας των προϊόντων ΠΟΠ. Στόχος της παρούσας διατριβής ήταν η ανάπτυξη και η αναλυτική επικύρωση μοριακής μεθόδου ανίχνευσης της νοθείας του βουβαλίσιου γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων με προσθήκη αγελαδινού γάλακτος. Για το σκοπό αυτό αρχικά πραγματοποιήθηκε μελέτη σύγκρισης και βελτιστοποίησης της πορείας απομόνωσης του DNA από δείγματα γάλατος με χρήση εξωγενούς προτύπου και την εκτίμηση της ανάκτησης. Σε όμοια δείγματα την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκαν πρωτόκολλα απομόνωσης DNA με χρήση 3 εμπορικά διαθέσιμων kit και τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν ως προς την ανάκτηση του εξωγενούς προτύπου, το κόστος της ανάλυσης, το χρόνο και την πολυπλοκότητα της πορείας. Επιπλέον, αναπτύχθηκε μέθοδος PCR πραγματικού χρόνου (Real-time PCR) για την ταυτόχρονη ανίχνευση της παρουσίας αγελαδινού γάλακτος σε βουβαλίσιο και την ποσοτική εκτίμηση. Πραγματοποιήθηκε in silico σχεδιασμός εκκινητών και ανιχνευτών τόσο για το αγελαδινό όσο και για το βουβαλίσιο DNA και ακολούθησαν πειράματα βελτιστοποίησης των συνθηκών PCR με χρήση συνθετικών και πραγματικών δειγμάτων. Αξιολογήθηκαν η ευαισθησία, η ειδικότητα και η επαναληψιμότητα της μεθόδου σε δείγματα βουβαλίσιου γάλατος που περιείχαν μέχρι και 1% αγελαδινό γάλα. Ακολούθησε η εφαρμογή της μεθόδου στα διαθέσιμα εμπορικά δείγματα βουβαλίσιου γάλατος και τυριών, στα οποία εντοπίστηκε ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό νοθείας. Τέλος, στα ίδια δείγματα έγινε μελέτη ανίχνευσης του αγελαδινού γάλακτος με ανοσοχρωματογραφικό εμπορικά διαθέσιμο kit που βασίζεται στην ανίχνευσης των καζεϊνών στο αγελαδινό γάλα, ώστε να εντοπιστεί τυχόν νοθεία στο βουβαλίσιο γάλα. Καταλήγοντας, η παρούσα μελέτη υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα του ελέγχου της ποιότητας των τροφίμων, με την χρήση ευαίσθητων και ειδικών μεθόδων και καθιστά προφανή την ανάγκη αξιοποίησης και ευρείας εφαρμογής των μοριακών αναλύσεων σε επίπεδο ρουτίνας στον έλεγχο των τροφίμων προστατεύοντας τους καταναλωτές αλλά και τους παραγωγούς από ζημιογόνα για την υγεία και την οικονομία φαινόμενα νοθείας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μετσοβίτη-Χριστοπούλου Μαριαλένα
  • Metsoviti-Christopoulou Marialena

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3422597

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μετσοβίτη-Χριστοπούλου Μαριαλένα; Metsoviti-Christopoulou Marialena. Ανάπτυξη μοριακής μεθοδολογίας (PCR) για την ανίχνευση νοθείας στο βουβαλίσιο γάλα. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422597