Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η εναλλακτική κοινωνική θητεία κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ

Abstract

dc:description

Αντικείμενο της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής αποτελεί η εναλλακτική κοινωνική θητεία κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ, συστατικά στοιχεία της οποίας αποτελούν η υποχρέωση στράτευσης και η αντίρρηση συνείδησης. Όσον αφορά την δομή της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής, διαρθρώνεται σε πέντε κεφάλαια, πιο συγκεκριμένα: Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύτεται το πρώτο συστατικό στοιχείο / λέξη κλειδί της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας, που αποτελεί το κανονιστικό περιεχόμενο του άρθρου 4 παρ. 6 του Συντάγματος. Εν συνεχεία στο ίδιο κεφάλαιο αναδεικνύονται τα χαρακτηριστικά της στράτευσης, δηλαδη (η υποχρεωτικότητα, η καθολικότητα, η αυτοπρόσωπη εκπλήρωση και η ισότητα) το καθένα σε συγεκριμένη υποενότητα ώστε να υπάρχει μια αντίστοιχη λεπτομερής επισκόπηση. Τέλος, πιο περιληπτικά παρουσιάζεται το αδίκημα της ανυποταξίας, δηλαδή η αρνητική συνέπεια της αδικαιολόγητικής μη εκπλήρωσης της συνταγματικής υποχρέωσης συμβολής στην άμυνα της Πατρίδας, τόσο ως προς την ποινική όσο και ως προς την διοικτική του διάσταση . Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το έτερο συστατικό στοιχείο/ λέξη κλειδί της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας που είναι η αντίρρηση συνείδησης υπό τον τίτλο η άρνηση στράτευσης ως εκδήλωση του φαινομένου της αντίρρησης συνείδησης. Αρχικά, αναλύεται η γενική αρχή της ελέυθερίας συνείδησης στην ισχύουσα συνταγματική τάξη. Διακρίνεται δε σε δύο μορφές: α) Την εσωτερική ελευθερία της συνείδησης , κατά την οποία το άτομο είναι ελεύθερο να πρεσβεύει οτιδήποτε θέλει, να μεταβάλλει τις απόψεις του ή αντίστοιχα να μην πρεσβεύει τίποτα και β) την εξωτερική ελευθερία της συνείδησης η οποία συνίσταται στο δικαίωμα του κάθε ατόμου να εξωτερικεύει ελεύθερα τις πεποιθήσεις του εκδηλώνοντας μέσα στην κοινωνία ανάλογη συμπεριφορά. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στον εννοιολογικό προσδιορισμό της αντίρρησης συνείδησης. Η αντίρρηση συνείδησης προϋποθέτει μια ακραία και ιδιότυπη κατάσταση, όπου το υποκείμενο βρίσκεται μπροστά σε μία σύγκρουση ενός νομικού του καθήκοντος, μ΄ένα ηθικό του καθήκον έτσι ώστε να μη μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του να συμπεριφέρεται σύμφωνα προς την συνείδησή του παρά μόνο παραβιάζοντας τον κανόνα του Συντάγματος ή της κοινής νομοθεσίας που καθιερώνει το ασυμβίβαστο προς την συνείδησή του νομικό καθήκον. Όσον αφορά τους λόγους της συνείδησης θεωρούνται οτι έχουν σχέση με μια γενική αντίληψη περί ζωής, βασισμένης σε συνειδητές θρησκευτικές, φιλοσοφικές ή ηθικές πεποιθήσεις, που τηρούνται απο τον φορέα τους πιστά και εξωτερικεύονται με τήρηση ανάλογης συμπεριφοράς. Στο τρίτο κεφάλαιο αναδεικνύεται η συνταγματική προβληματική της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας πρίν την αναθεώρηση του 2001, και συγκεκριμένα προβαίνω σε μια σύντομη ιστορική αναδρομή και νομοθετική επισκόπηση, εν αντιθέσει με την εκτενή ανάλυση του Ν.2510/1997, με τον οποίο θεσπίστηκε για πρώτη φορά ο θεσμός της εναλλακτικής κοινωνικής πολιτικής υπηρεσίας, και τέλος παραθέτω τόσο τις ιδεολογικοπολιτικές όσο και συνταγματικές ενστάσεις ως προς τον νεοεισερχίμενο θεσμό της εναλλακτικής κοινωνικής πολιτικής θητείας. Στο τέταρτο κεφάλαιο αναδεικνύεται η συνταγματική προβληματική της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας μετά την αναθεώρηση του 2001, προσπαθώντας να αναδείξω εναργώς την δυναμική ερμηνεία του Συντάγματος. Εδώ αξίζει να επισημανθεί πως ο σκοπός του τρίτου και του τέταρτου κεφαλαίου είναι ακριβώς να καταστήσουν σαφές πως το Σύνταγμα είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αποτελεί καθρέφτη της κοινωνίας. Έτσι, τόσο η αντίρρηση συνείδησης όσο και η εναλλακτική κοινωνική θητεία δεν είναι τίποτα άλλο από κοινωνικές διεκδικήσεις, το δε Σύνταγμα δεν είναι τίποτα άλλο από το απαύγασμα αυτών των κοινωνικών διεκδικήσεων.Προς επίρρωση των ανωτέρω, έχοντας πλέον επέλθει οι κατάλληλες ζυμώσεις στην ελληνική κοινωνία και έχοντας υπερκοντιστεί ως ένα βαθμό οι προκαταλήψεις και οι ιδεολογικές διαστρεβλώσεις ως προς τους αντιρρησίες συνείδησης αναλύω την ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 4 παρ. 6 του Σ, κατά την οποία μολονότι δεν κατοχυρώνει την εναλλακτική κοινωνική θητεία ως αυτόνομο συνταγματικό δικαίωμα, επικυρώνει την συνταγματικότητα του θεσμού διαμορφώνοντας τις εξης σαφείς και ευδιάκριτες έννομες συνέπειες προς τον κοινό νομοθέτη : α) από τη μια τον υποχρεώνει να κατοχυρώσει το θεσμό της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας χωρίς να υπάρχει το περιθώριο, υπό το ισχύον Σύνταγμα, της μελλοντικής του κατάργησης, β) και από την άλλη τον δεσμεύει να ρυθμίσει με τέτοιο τρόπο την εκπλήρωση του συγκεκριμένου καθήκοντος, ώστε να μην προσβάλλει την ελευθερία της συνείδησης και γ) νομιμοποιεί την συγκρότηση και λειτουργία της Ειδικής Γνωμοδοτικής Επιτροπής. Τέλος, στο πέμπτο κεφάλαιο, αναδεικνύω τον θεσμό της εναλλακτικήσ κοινωνικής θητείας υπό το πρίσμα της νομολογίας του ΕΔΔΑ. Αρχικά αναλύω την ελευθερία της σκέψης, συνείδησης και θρησκείας όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 9 της ΕΣΔΑ και στην συνέχεια επιχειρώ να κατηγοριοποιήσω στις αντίστοιχες υποενότητες, μέσα από την επισκόπηση συγκεκριμένων νομολογικών αποφάσεων, τις προϋποθέσεις που έχει θέσει το ΕΔΔΑ ώστε να μπορεί να γίνεται λόγος για ένα αποτελεσματικό σύστημα εναλλακτικής κοινωνικής θητείας με καθαρά πολιτικό χαρακτήρα που οφείλει να προάγει την δίακιη ισορροπία μεταξύ του γενικού και του ατομικού συμφέροντος. Όσον αφορά τις συμπερασματικές παρατηρήσεις διενεργήθηκε μια σύντομη ανακεφαλαίωση των βασικών σημείων της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής και ετέθη το εξής ερώτημα : κατά πόσο υπό το ισχύον νομοθετικό καθεστώς οι ρυθμίσεις για την εναλλακτική κοινωνική θητεία συμβαδίζουν με την θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου και τις ειδικότερες εκφάνσεις της.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπαλάση Γεωργία
  • Balasi Georgia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3446961

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπαλάση Γεωργία; Balasi Georgia. Η εναλλακτική κοινωνική θητεία κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3446961