National and Kapodistrian University of Athens
Μύθοι και ζώα στην αρχαία ελληνική θρησκεία.
Abstract
dc:descriptionΠερίληψη Ο μύθος, αποτελεί σημαντικό εργαλείο διάδοσης ιστοριών, διαμέσου των οποίων εκφράζονται μέσω του προφορικού λόγου διαχρονικά νοήματα, παραδόσεις, ήθη και διδάγματα, τα οποία μεταβιβάζονται διαγενεακά συγκροτώντας αυτό που σήμερα ονομάζουμε «λαϊκή παράδοση». Στην αρχαία Ελλάδα, οι άνθρωποι είχαν επινοήσει πληθώρα μύθων, οι πρωταγωνιστές των οποίων συχνά ήταν ζώα, καθώς αποτελούσαν μέρος της τότε κοινωνίας, συναντώντας τα ακόμα και εντός της αρχαίας ελληνικής θρησκείας. Κατά την αρχαιότητα οι Θεοί προσλαμβάνονταν από τα ανθρώπινα όντα ως κάτι ανώτερο, παρά το γεγονός ότι τους αποδίδονταν συμβολικά ανθρώπινα συναισθήματα, όπως η ευχαρίστηση, ο φόβος, η χαρά, η ζήλια και ο θυμός. Οι άνθρωποι τιμούσαν και λάτρευαν τους Θεούς τους και ήταν υποχρεωμένοι να τους υπακούνε. Πολύ συχνά διοργάνωναν εορτές προς τιμήν τους, ενώ τα ιερά ζώα τους, έχαιραν του σεβασμού των θνητών και απολάμβαναν ανάλογες τιμές. Κάθε Θεός είχε υπό την προστασία του ένα αγαπημένο ζώο, το οποίο φρόντιζε και προστάτευε τιμωρώντας παραδειγματικά οποιονδήποτε του συμπεριφερόταν προσβλητικά. Επομένως, οι Θεοί αγαπούσαν τα ζώα τους και ταυτόχρονα ως μέρος της Φύσης, απολάμβαναν την εκτίμηση και τη φροντίδα όλων. Ο Δίας, αρχηγός των Ολύμπιων Θεών, είχε ως αγαπημένο και ιερό ζώο τον αετό, σύμβολο δύναμης , ισχύος και εξουσίας. Ωστόσο, υπό την προστασία του είχε και άλλα ζώα, όπως οι μέλισσες και ο ταύρος. Η Αθηνά, Θεά της Σοφίας, είχε ως ιερό ζώο της, την κουκουβάγια, σύμβολο γνώσης και σοφίας, ενώ παράλληλα τιμούσε και προστάτευσε και το φίδι. Ο Απόλλωνας είχε ως ιερά ζώα, τον λύκο, τον κύκνο και τον κόκορα. Η Άρτεμης το ελάφι. Η Ήρα, τον κούκο, σύμβολο γονιμότητας, τα βόδια, τα άλογα και το παγώνι. Ο Ποσειδώνας, το άλογο, τον ταύρο και το δελφίνι και η Αφροδίτη τα περιστέρια ως σύμβολα του έρωτα. Τα ζώα συχνά συνόδευαν τους Θεούς, ακολουθώντας τους στην καθημερινότητα τους. Άλλη μία θεϊκή ικανότητα ήταν η μεταμόρφωση των ίδιων σε κάποιο ζώο ή η μεταμόρφωση κάποιου θνητού σε ζώο για τις ανάγκες επίτευξης ενός συγκεκριμένου σκοπού. Επί παραδείγματι, ο Δίας προκειμένου να αποφύγει τη ζηλόφθονη Ήρα μεταμόρφωσε την αγαπημένη του Ιώ σε αγελάδα ώστε να μην γίνει αντιληπτός από την πρώτη, ο δεσμός τους. Οι Θεοί και τα ιερά ζώα τους, αποτελούσαν αγαπημένο μυθολογικό θέμα της αρχαιότητας, το οποίο διαμόρφωνε και αναδείκνυε το τρόπο λειτουργίας των κοινωνιών της εποχής και τις αντιλήψεις που επικρατούσαν μεταξύ ανθρώπων και ζώων. Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία πρόβαλε διάφορες απόψεις σχετικά με την σχέση ανθρώπου- ζώου, ενώ σημαντική υπήρξε και η συμβολή του μυθοπλάστη Αίσωπου, ο οποίος μέσω των μύθων του επιχείρησε τη διδαχή των ανθρώπων επινοώντας ιστορίες με ήρωες ζώα. Τα ζώα ως πρωταγωνιστές αυτών των μύθων δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας και ζεστασιάς, ενώ διευκολύνεται η κατανόησή τους από τον απλό λαό, με τρόπο ευχάριστο και δημιουργικό. Συγκεφαλαιωτικά, τα ζώα έπαιξαν αρκετά σημαντικό ρόλο στην αρχαία ελληνική θρησκεία. Ακολουθούσαν τους Θεούς τους, ως ιερά σύμβολά τους, αποτελούσαν θέμα στις μεταμορφώσεις των ίδιων ή άλλων θνητών και επηρέασαν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, έτσι ώστε να διαμορφώσει διάφορες κρίσεις και απόψεις σχετικά με αυτά. Δημιούργησαν ακόμα και φιλοσοφικά ρεύματα όπως ο Κυνισμός , ο οποίος πήρε το όνομά του απ’ το σκύλο (κύων στα αρχαία σημαίνει σκύλος). Επομένως, είναι φανερό ότι τα ζώα διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στην αρχαία ελληνική θρησκεία αλλά και στην κοινωνία γενικότερα εκείνης της εποχής. Αρκετοί αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι (όπως ο Πυθαγόρας) αγαπούσαν τα ζώα και προέτρεπαν τον σεβασμό απέναντι σ’ αυτά. Η αρχαία ελληνική θρησκεία τα χρησιμοποίησε πολλές φορές συμβολικά αλλά και κάποια από αυτά τα ανέδειξε ως ιερά. Η ανάγκη του ανθρώπου να βρίσκεται κοντά στα ζώα, καθώς έτρεφε αισθήματα απέναντί τους, ήταν αυτή που τα τοποθέτησε στην θρησκεία του, στους μύθους του αλλά και στην καθημερινότητά του γενικότερα. Η επαφή του ανθρώπου με τα ζώα ξεκινάει από την αρχαιότητα και κρίνεται πλέον απαραίτητη και για την ισορροπία μέσα στην Φύση αλλά και για την πνευματική του καλλιέργεια.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αναγνωστοπούλου Φρειδερίκη
- Anagnostopoulou Freideriki
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3477384