Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«Μοριακή μελέτη του TARDBP γονιδίου σε ασθενείς με άνοια»

Abstract

dc:description

Μοριακή μελέτη γονιδίου TARDBP σε Έλληνες Ασθενείς με Μετωποκροταφική Άνοια (FTD). Εισαγωγή- Σκοπός : Η μετωποκροταφική άνοια (FTD) μπορεί να είναι είτε οικογενής (30-50%) είτε σποραδική και είναι εξίσου συχνή με τη νόσο Αλτσχάιμερ σε άτομα κάτω των 65 ετών. Μεταξύ των πολλών γονιδίων που εμπλέκονται στη νόσο είναι το γονίδιο TARDBP, το οποίο κωδικοποιεί την πρωτεΐνη TAR DNA-binding protein 43 (TDP-43), η οποία υπάρχει σε έως και 6 διαφορετικές ισομορφές στον άνθρωπο λόγω εναλλακτικού ματίσματος. Η TDP-43 εμπλέκεται σε διάφορες κυτταρικές διαδικασίες, κυρίως στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης και στη διατήρηση της ακεραιότητας του RNA. Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο TARDBP μπορεί να οδηγήσουν σε συσσωρεύσεις θετικές στην ουβικιτίνη (κυρίως 25 kDa θραύσματα στο καρβοξυτελικό άκρο) και μετάθεση της TDP-43 από τον πυρήνα στο κυτταρόπλασμα, γεγονός που ενδέχεται να συμβάλλει στην εμφάνιση της FTD. Σκοπός της εργασίας ήταν η ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας για την ανίχνευση παραλλαγών του γονιδίου TARDBP σε Έλληνες FTD ασθενείς μέσω DNA Sequencing, η σύγκριση των αποτελεσμάτων με NGS μέθοδο συνεργαζόμενου εργαστηρίου στο εξωτερικό και η αξιολόγηση των ευρημάτων αυτών. Υλικά και μέθοδοι: Αρχικά απομονώθηκε DNA με High Pure Template Kit (Roche) από περιφερικό αίμα 20 FTD Ελλήνων ασθενών κατάλληλα επιλεγμένων με βάση τα κλινικά κριτήρια και βιοχημικούς βιοδείκτες στο ΕΝΥ, μετά από έγγραφη ενημερωμένη συγκατάθεσή τους, ένταξη μέσω ερευνητικού προγράμματος BRAIN PRECISION (ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ ΚΕ.19959). Πραγματοποιήθηκε σχεδιασμός ειδικών εκκινητών για την DNA ενίσχυση και αλληλούχιση όλων των 6 εξωνίων. Μετά την PCR ενίσχυση, ακολούθησε Cycle Sequencing (Big Dye Terminator v3.1) και ηλεκτροφόρηση των τελικών προϊόντων στον SeqStudio γενετικό αναλυτή (Thermo ABI). Τα αποτελέσματα αναλύθηκαν με τη χρήση βιοπληροφορικού λογισμικού, συμπεριλαμβανομένων των CLC Workbench, Chromas, NovoSNP και των βάσεων αξιολόγησης DNA παραλλαγών, Franklin και Varsome. Αποτελέσματα: Στο δείγμα A975, ανιχνεύθηκε ένας συνώνυμος πολυμορφισμός p.Ala66(=) , NM_007375.4:c.198T>C στην κωδική περιοχή του εξωνίου 2 (chr1:11013925, rs61730366), ο οποίος πιθανώς ταξινομείται ως καλοήθης. Σε τρία δείγματα (A903, A910, A987), εντοπίστηκε ένας ομόζυγος γενετικός πολυμορφισμός NG_008734.1:g.5207C>T στο ιντρόνιο 1 (chr1:11012828C>T, rs4133584). Τέλος, στο δείγμα A975, παρατηρήθηκε μια ένθεση (g.13048_13049insG) στο ιντρόνιο 5 της αλληλουχίας NG_008734.1. Οι δύο τελευταίες παραλλαγές δεν εντοπίστηκαν από το συνεργαζόμενο εργαστήριο του εξωτερικού λόγω της ιντρονικής τους θέσης. Συμπέρασμα: Στη σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ των δύο εργαστηρίων παρατηρήθηκε πλήρης ταύτιση στις κωδικοποιούσες περιοχές και περιοχές ματίσματος (20/20 αποτελέσματα ήταν ταυτόσημα με τη μέθοδο NGS). Δεν ανιχνεύθηκε παθογόνος πολυμορφισμός στο γονίδιο TARDBP στους 20 ασθενείς με FTD. Ωστόσο, όλες οι παραλλαγές (συνώνυμες, ιντρονικές, VUS, εναλλακτικό μάτισμα, δέσμευση miRNA, κ.λπ.) πρέπει να τεκμηριώνται και να αξιολογούνται. Βεβαίως απαιτούνται περαιτέρω λειτουργικές μελέτες για τον χαρακτηρισμό της παθογένειας οποιαδήποτε παραλλαγής. Μετρήσεις βιοδείκτων αμυλοειδούς αβ1-42, tau και p-Tau στο ΕΝΥ (Εγκεφαλονωτιαίο υγρό) στην αυτοματοποιημένη πλατφόρμα Roche Cobas 8000 και σύγκριση με την χειροκίνητη μέθοδο ELISA της Fujirebio. Εισαγωγή. Η καθιέρωση των πρωτεϊνών του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) β-αμυλοειδούς 42 (Aβ42), tau και φωσφορυλιωμένου-tau (p-tau) ως αξιόπιστοι βιοδείκτες νευροεκφυλιστικής άνοιας σύμφωνα με την ταξινόμηση AT(N) του 2018 καθιστά επιτακτική για τα κλινικά εργαστήρια τη μετάβαση από χειροκίνητες τεχνικές, όπως την ELISA, σε αυτοματοποιημένες ανοσοχημικές πλατφόρμες όπου εκτελούνται με ταχύτητα, ακρίβεια και υψηλή απόδοση. Μέθοδοι. Συλλέχθηκαν 53 δείγματα ΕΝΥ από ασθενείς του νευροεκφυλιστικού φάσματος (νόσος Alzheimer, μετωποκροταφική άνοια κ.λπ.) υπό αυστηρές προ-αναλυτικές συνθήκες και αναλύθηκαν για τους ανώτερω βιοδείκτες ΕΝΥ τόσο με την μέθοδο αναφοράς Innotest ELISA (Fujirebio) όσο και με τα νέα αντιδραστήρια CE-IVD της Roche που χρησιμοποιούν την αυτοματοποιημένη πλατφόρμα Cobas 8000 μέσω της ερευνητικής επιχορήγησης ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ ΚΕ.19635. Ένα δείγμα εξωτερικού ελέγχου ποιότητας, συμπεριλήφθηκε επίσης. Αποτελέσματα: Οι νέες μέθοδοι της Roche είναι εύκολες στην εφαρμογή τους, ταχείες (τα αποτελέσματα δίνονται σε 18 λεπτά έναντι με τις 20 ώρες για τις χειροκίνητες διαδικασίες ELISA) και έδειξαν εξαιρετική ακρίβεια (CV% των εσωτερικών χαμηλών και υψηλών ποιοτικών ελέγχων ≤5% σε σύγκριση με 8-12% για το ELISA). Στατιστικές αναλύσεις συσχέτισης (correlation), παλινδρόμησης (regression) και συμφωνίας (concordance) πραγματοποιήθηκαν για κάθε μία από τις παραμέτρους, από όπου προέκυψαν οι ακόλουθες εξισώσεις: α) αβ42Roche=1,86 x αβ42Fujirebio-524 (r=0,93, συμφωνία=45%), β) ολική tauRoche=0,51 x ολική tauFujirebio+47 (r=0,97, συμφωνία=83%) γ) p-tau181Roche=0,36 x p-tau181Fujirebio-3 (r=0,92, συμφωνία=66% (n=38) και για τους λόγους p-tau/αβ42 και tau/αβ42: i) p-tau181/αβ42Roche (r=0,93, συμφωνία 95%, n=38), ii) tau/αβ42 Roche (r=0,87, συμφωνία 94%). Για την ανάλυση συμφωνίας των λόγων, εφαρμόστηκαν τα καθολικά όρια από τη βιβλιογραφία για το Fujirebio (<0,068 για p-tau181/αβ42 και <0,44 για tau/αβ42) και τις εγκεκριμένες από τον FDA τιμές για τη Roche (<0,023 για p-tau181/αβ42 και <0,028 για tau/αβ42 αντίστοιχα). Συμπεράσματα. Οι λόγοι ptau/αβ42 και tau/aαβ42 της Roche και της Fujirebio παρουσιάζουν εξαιρετική συμφωνία και υψηλή συσχέτιση. Ωστόσο, οι απόλυτες τιμές των τριών παραμέτρων άνοιας, παρέχουν στατιστικά συσχετιζόμενα αλλά όχι ισοδύναμα αποτελέσματα, όπως φαίνεται στις εξισώσεις παλινδρόμησης. Επιβάλλεται η συνεχής προσπάθεια προς βελτίωση της μέτρησης αυτών των παραμέτρων, με σκοπό την τυποποίηση και εναρμόνιση των μεθόδων σε παγκόσμια κλίμακα Η τελική και ορθή κατηγοριοποίηση των περιπτώσεων θα πρέπει να εξετάζεται κατά την παρακολούθηση των ασθενών. Η επανάληψη των αποτελεσμάτων σε μεγαλύτερες καλά προσδιορισμένες ομάδες ασθενών θα ενίσχυε τα ευρήματά της μελέτης αυτής.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τσίνγκα Χρυσάνθη
  • Tsingka Chrysanthi

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3481731

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τσίνγκα Χρυσάνθη; Tsingka Chrysanthi. «Μοριακή μελέτη του TARDBP γονιδίου σε ασθενείς με άνοια». 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3481731