Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το δίκαιο των τριών τέκνων (ius trium liberorum) στις επιγραφές και το ρωμαϊκό δίκαιο.

Abstract

dc:description

Η περίοδος της διακυβέρνησης του Οκταβιανού Αυγούστου αποτέλεσε κομβικό σημείο στην πολιτική, κοινωνική και νομική ιστορία της Ρώμης. Μετά από δεκαετίες εμφύλιων πολέμων και κοινωνικής αναταραχής, ο Αύγουστος ανέλαβε την πρωτοβουλία μιας ευρείας μεταρρυθμιστικής προσπάθειας, με στόχο όχι μόνο την πολιτική σταθεροποίηση αλλά και την ηθική και δημογραφική ανασυγκρότηση της ρωμαϊκής κοινωνίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι λεγόμενοι leges Iuliae, μια σειρά νόμων που αποσκοπούσαν στη ρύθμιση της οικογενειακής ζωής, στην ενίσχυση του θεσμού του γάμου και στην αύξηση της γεννητικότητας, ιδιαίτερα μεταξύ των ανώτερων τάξεων. Κεντρικό μέτρο αυτής της πολιτικής ήταν η καθιέρωση του θεσμού του ius trium liberorum, δηλαδή του «δικαιώματος των τριών τέκνων». Πρόκειται για ένα σύνολο νομικών προνομίων που απονεμόταν σε Ρωμαίους πολίτες –ιδίως γυναίκες– που είχαν αποκτήσει τουλάχιστον τρία παιδιά. Το προνόμιο αυτό παρείχε σημαντικά κοινωνικά και νομικά οφέλη, όπως απαλλαγή από την ανδρική επιτροπεία (tutela mulierum) και προτεραιότητα σε δημόσια αξιώματα. Ο θεσμός του ius trium liberorum δεν περιορίστηκε σε ένα απλό μέτρο δημογραφικής πολιτικής· λειτούργησε ταυτόχρονα ως ιδεολογικό εργαλείο εδραίωσης της αυγουστιανής εξουσίας και ως μηχανισμός ελέγχου της κοινωνικής και ηθικής συμπεριφοράς των πολιτών. Η παρούσα εργασία εξετάζει το ius trium liberorum όχι μόνο ως νομοθετικό μέτρο, αλλά και ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο. Βασιζόμενη σε νομικές πηγές, επιγραφές και παπύρους, επιχειρεί να αναδείξει το ιστορικό πλαίσιο της θέσπισής του, τις πρακτικές του εφαρμογές και τις κοινωνικές παρενέργειες που προκάλεσε. Εξετάζεται επίσης η λειτουργία του θεσμού στο πλαίσιο της γενικότερης ηθικής πολιτικής του Αυγούστου, καθώς και η απήχησή του τόσο στη δημόσια σφαίρα όσο και στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Στόχος της εργασίας είναι να προσφέρει μια συνολική και τεκμηριωμένη αποτίμηση του ius trium liberorum, φωτίζοντας τις πτυχές του με τη βοήθεια τόσο φιλολογικών και νομικών πηγών όσο και της υλικής τεκμηρίωσης που μας προσφέρουν οι επιγραφές και οι πάπυροι. Η μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στην ευρύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η αυτοκρατορική εξουσία παρενέβη στον ιδιωτικό βίο των πολιτών, προκειμένου να διαμορφώσει ένα νέο, «αναγεννημένο» ρωμαϊκό ήθος.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Λάμης Βασίλειος
  • Lamis Vasileios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5295224

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Λάμης Βασίλειος; Lamis Vasileios. Το δίκαιο των τριών τέκνων (ius trium liberorum) στις επιγραφές και το ρωμαϊκό δίκαιο.. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5295224