Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Assessing Resilience and Recovery Potential in Highly Impacted Posidonia oceanica Meadows Preceding Restoration Actions

Abstract

dc:description

Το θαλάσσιο αγγειόσπερμο Posidonia oceanica (L.) Delile, ενδημικό της Μεσογείου Θάλασσας, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε κρίσιμες οικοσυστημικές λειτουργίες, όπως η παραγωγή οξυγόνου, η δέσμευση άνθρακα και η υποστήριξη της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Παρά τη μεγάλη του σημασία, η προστασία του παραμένει ελλιπής, με αποτέλεσμα την σταθερή υποβάθμιση των λειμώνων του τις τελευταίες δεκαετίες, κυρίως λόγω ανθρωπογενών πιέσεων. Η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία, μεταξύ άλλων, προκαλεί άμεσες μηχανικές βλάβες στο φύλλωμα και στο ριζικό σύστημα, επηρεάζοντας αρνητικά την ικανότητα ανάκαμψης του φυτού. Η παρατηρούμενη υποβάθμιση στις ελληνικές θάλασσες, ιδίως σε τουριστικές περιοχές, συνδέεται άμεσα με την αγκυροβολία. Η έλλειψη ιστορικών δεδομένων, η μη συστηματική παρακολούθηση και η ανεπαρκής διαχείριση των λειμώνων οδηγούν σε περιορισμένη κατανόηση της οικολογικής κατάστασης και των απειλών που αντιμετωπίζει το είδος. Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η αξιολόγηση της ανθεκτικότητας και της δυναμικής ανάκαμψης υποβαθμισμένων λειμώνων P. oceanica και η ανάπτυξη ενός συνεκτικού και εφαρμόσιμου πρωτοκόλλου αξιολόγησης. Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφικής ανασκόπησης 40 άρθρων, με στόχο τη μελέτη των υφιστάμενων πρακτικών, τον εντοπισμό των πιο αντιπροσωπευτικών παραμέτρων που σχετίζονται με το θέμα, καθώς και την ανάδειξη πιθανών ερευνητικών κενών. Η τουριστική περιοχή του Πόρτο Ράφτη (Αττική), με έντονη ναυτική δραστηριότητα, επιλέχθηκε για την υλοποίηση πειράματος «διατάραξης/απόκρισης». Σχεδιάστηκαν τρεις διατομές: μία θέση ελέγχου και δύο θέσεις διατάραξης – η πρώτη προσομοίωσε τις επιπτώσεις της αλυσίδας της άγκυρας στο φύλλωμα, ενώ η δεύτερη τις συνέπειες από την εναπόθεση της άγκυρας στο ρίζωμα. Η αξιολόγηση των επιπτώσεων βασίστηκε σε ανάλυση μορφομετρικών και περιγραφικών χαρακτηριστικών του φυτού, σε συνδυασμό με τη μέθοδο της λεπιδοχρονολόγησης. Η οικολογική κατάσταση του λειμώνα αξιολογήθηκε ως ελλιπής (Conservation Index [CI]: 0.41 ± 0.37). Μεταξύ των δύο δειγματοληπτικών περιόδων καταγράφηκε μείωση 20,3% και 20,0% στο πλήθος των βλαστών μετά την εφαρμογή των πειραμάτων σε φύλλωμα και ρίζωμα αντίστοιχα, ενώ μειώθηκε και η παρουσία πλαγιότροπων βλαστών – ενδείξεις προοδευτικής υποβάθμισης και περιορισμένης ικανότητας ανάκαμψης. Η ανάλυση 183 βλαστών ανέδειξε τον αριθμό φύλλων, το μήκος και το πλάτος ως τους πιο αντιπροσωπευτικούς δείκτες οικολογικής κατάστασης. Γενικά όλες οι παράμετροι σημείωσαν μείωση στην επαναληπτική δειγματοληψία. Η παρούσα εργασία καταδεικνύει ότι η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα υποβάθμισης. Η ανάγκη κοινής πολιτικής διαχείρισης και η υιοθέτηση επιστημονικά τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων αξιολόγησης κρίνονται απαραίτητες για τη διατήρηση και ανάκαμψη των λειμώνων του είδους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σχίζα Ελένη
  • Schiza Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5306310

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σχίζα Ελένη; Schiza Eleni. Assessing Resilience and Recovery Potential in Highly Impacted Posidonia oceanica Meadows Preceding Restoration Actions. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306310