National and Kapodistrian University of Athens
Η διάδοση ρητορικής μίσους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Facebook,TikTok) και η κατασκευή ταυτοτήτων μέσω αυτής. Μελέτη περίπτωσης: Η περίπτωση της σεισμικής δραστηριότητας στη Σαντορίνη (Φεβρουάριος 2025)
Abstract
dc:descriptionΗ ολοένα αυξανόμενη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που παρατηρείται στις μέρες μας έχει αλλάξει ριζικά όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα εκφράζονται , αλλά και τον τρόπο με τον οποίο διαχέονται οι κοινωνικές απόψεις, στάσεις και αντιλήψεις τους. Μέσα σε αυτά τα σύγχρονα ψηφιακά διαμεσολαβημένα περιβάλλοντα όπως είναι οι πλατφόρμες του Facebook και του TikTok, ο λόγος αποκτά νέα γνωρίσματα απελευθερωμένος από κάθε είδους θεσμικούς ελέγχους. Μάλιστα σε περιόδους κρίσεων, η έκταση αυτών των φαινομένων αλλά και η έντασή τους δείχνει να πολλαπλασιάζεται ραγδαία, καθιστώντας έτσι επιτακτική την ανάγκη για περαιτέρω ερευνητική αποτύπωση. Η παρούσα έρευνα καταπιάνεται με την προσέγγιση του φαινομένου της ρητορικής μίσους (hate speech) έτσι όπως αυτό εκδηλώνεται στις προαναφερόμενες πλατφόρμες. Μάλιστα μελετάται συγκριτικά με μια συγκεκριμένη περίοδο κρίσης , η οποία αφορά την έντονη, πρωτοφανή και παρατεταμένη σεισμική δραστηριότητα που παρατηρήθηκε στη Σαντορίνη τον Φεβρουάριο του 2025.Επισημαίνεται πως μέσα σε ένα τέτοιο καθεστώς αβεβαιότητας ο δημόσιος διάλογος μετατοπίζεται συχνά σε ψηφιακά περιβάλλοντα οδηγώντας έτσι στη διαμόρφωση αλλά και τον επαναπροσδιορισμό ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων. Η μελέτη επιχειρεί να προσεγγίσει και να ερμηνεύσει τον τρόπο με τον οποίο διαχέεται και λειτουργεί η ρητορική μίσους στα προαναφερόμενα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ταυτόχρονα, επιδιώκει να επισημάνει ότι δεν πρόκειται για μια απλή εκδήλωση επιθετικότητας , αλλά για ένα εργαλείο κοινωνικού αποκλεισμού το οποίο επηρεάζει σε εύρος την κοινωνική συνοχή. Μέσω αυτής της έρευνας γίνεται προσπάθεια να συνδεθούν οι εκάστοτε επιλεγόμενες γλωσσικές πρακτικές με αντίστοιχα κοινωνικά νοήματα. Ως μέθοδος προσέγγισης εφαρμόζεται η κριτική ανάλυση λόγου (critical discourse analysis-CDA) εφαρμοσμένη σε ένα σώμα ενδεικτικών αναρτήσεων, οι οποίες δημοσιοποιήθηκαν στα προαναφερόμενα ψηφιακά διαμεσολαβημένα περιβάλλοντα. Σκιαγραφείται έτσι η πολυπαραγοντική φύση του φαινομένου δίνοντας έμφαση σε μορφές όχι μόνο άμεσης αλλά και έμμεσης ρητορικής μίσους. Η τελευταία λαμβάνει χώρα μέσα από αφανείς διαδικασίες κατηγοριοποιώντας ταυτόχρονα τους ανθρώπους στο «εμείς» και οι «άλλοι». Απώτερος σκοπός παραμένει αναμφίβολα να ερμηνεύσει πτυχές της δημόσιας σφαίρας που συχνά μένουν αδιερεύνητες. Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών δεν λογίζεται ξέχωρα από την ανάγκη για οργάνωση και προώθηση αντίστοιχων προληπτικών δράσεων αλλά και στοχευμένων παρεμβάσεων τόσο σε επίπεδο κράτους και εκπαιδευτικής κοινότητας , όσο και σε επίπεδο των θεσμικών φορέων που τις διαχειρίζονται και τις προωθούν. Εφαρμόζοντας μοντέλα παρεμβάσεων από πάνω προς τα κάτω αλλά και το αντίστροφο, όλοι οι εμπλεκόμενοι οφείλουν να καλλιεργήσουν στρατηγικές ενδυνάμωσης και προαγωγής της κριτικής ικανότητας των ατόμων, να ενισχύσουν τον ψηφιακό γραμματισμό τους και να διαμορφώσουν ασφαλή πλαίσια πλοήγησης που θα αποτρέπουν την εδραίωση και διάδοση κάθε είδους αποκλεισμού. Η έρευνα φιλοδοξεί να ανοίξει τον δρόμο σε αυτό τον διάλογο χαρτογραφώντας το φαινόμενο και επισημαίνοντας την ανάγκη σύνδεσής του με την εφαρμογή αντίστοιχων πρακτικών αντιμετώπισης τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χάλαρη Μαρία
- Chalari Maria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5308137