Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«Από τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης στον εθνικοσοσιαλισμό: Προσεγγίσεις της κρίσης και της ανάκαμψης της γερμανικής οικονομίας τη δεκαετία του 1930»

Abstract

dc:description

Η γερμανική οικονομία γνώρισε, αναμφισβήτητα, σημαντικές μεταβολές τη δεκαετία του 1930. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να δείξουμε τις αλλαγές που συνέβησαν από τη μετάβαση μιας φιλελεύθερης σε μια εθνικοσοσιαλιστική οικονομία με βάση την πιο πρόσφατη αγγλόγλωσση βιβλιογραφία και το έργο οικονομικών ιστορικών των τελευταίων δεκαετιών. Οι οικονομικές δυσκολίες της δεκαετίας του 1920, παρά τα βραχύβια διαστήματα οικονομικής ανάκαμψης, συνεχίστηκαν με αμείωτο ρυθμό και τη δεκαετία του 1930. Στην προσπάθειά μας να αναδείξουμε τη ρευστή οικονομική κατάσταση της Γερμανίας θα αναφερθούμε εκτενώς στη δύσκολη διετία της οικονομικής ύφεσης (1929-1931), ενώ ταυτόχρονα αναφορά θα γίνει και στα έκτακτα μέτρα και την αυστηρή δημοσιονομική πολιτική του καγκελάριου Brüning προκειμένου να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πολυκύμαντων οικονομικών κρίσεων. Σε ποιο βαθμό η κυβερνητική πολιτική έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα για την ανάκαμψη της γερμανικής οικονομίας; Η λήψη έκτακτων μέτρων και η στροφή σε μια ελεγχόμενη οικονομία δεν αποτέλεσαν τροχοπέδη για την άνοδο του Χίτλερ. Εγκαθιδρύοντας μια αυταρχική δικτατορία, η εθνικοσοσιαλιστική κυβέρνηση έλαβε μέτρα υπέρ της ανάκαμψης της οικονομίας. Ωστόσο, για να γίνει καλύτερη η κατανόηση της εθνικοσοσιαλιστικής οικονομίας θα γίνει αναφορά στις αλλαγές που γνώρισαν οι κρίσιμοι τομείς της οικονομίας όπως ο γεωργικός τομέας, το ζήτημα της ανεργίας, η περίπλοκη σχέση κράτους και επιχειρήσεων, οι εμπορικές σχέσεις του Τρίτου Ράιχ με τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά και στο δεύτερο τετραετές σχέδιο που θα μεταμορφώσει την οικονομία σε πολεμική και θα προετοιμάσει τη Γερμανία για τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Πώς κατάφερε ο Χίτλερ να πετύχει αυτό το οικονομικό «θαύμα»; Υπήρχαν ομοιότητες ή διαφορές ανάμεσα στις δύο οικονομίες; Ήταν η εθνικοσοσιαλιστική οικονομική πολιτική συνέχεια εκείνης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης; Κατά γενική ομολογία οι ομοιότητες είναι περισσότερες από τις διαφορές μεταξύ των δύο οικονομίων. Στη παραπάνω διαπίστωση συμφωνούν οι οικονομικοί ιστορικοί και οι οικονομολόγοι τόσο της σύγχρονης όσο και της μεταπολεμικής περιόδου. Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης αντιμετώπισε ανεπιτυχώς τις νομισματικές κρίσεις και την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και, κατά συνέπεια, οι χρόνιες αδυναμίες της γερμανικής οικονομίας έκαναν όλο και πιο ευάλωτο το ήδη εύθραυστο οικονομικό οικοδόμημα της Βαϊμάρης. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις των κρίσεων, η αυστηρή δημοσιονομική πολιτική με μειώσεις μισθών και αυξήσεις φόρων που ακολούθησε ένας από τους τελευταίους καγκελαρίους της δημοκρατίας, ο Heinrich Brüning, καθυστέρησε περισσότερο την οικονομική ανάκαμψη της Γερμανίας και έθεσε τα θεμέλια για την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού, τον Ιανουάριο του 1933. Όσο και αν κάποιοι ιστορικοί και οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η ταχεία εισαγωγή μέτρων από τους Ναζί ήδη από το πρώτο έτος της διακυβέρνησής τους συντελέσαν στη ραγδαία ανάκαμψη της οικονομίας, σήμερα αυτή η άποψη αμφισβητείται. Αν και το ναζιστικό καθεστώς προσπάθησε να μεταρρυθμίσει πολλούς τομείς της οικονομίας, το μόνο που κατάφερε να λύσει ήταν το ζήτημα των περίπου 6 εκατομμυρίων ανέργων της Δημοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, η εθνοσοσιαλιστική κυβέρνηση έφερε αλλαγές στη γεωργία με τη θέσπιση νέων θεσμών και νόμων με στόχο την επίτευξη της αυτάρκειας, ενώ στο τοπίο των επιχειρήσεων επέκτειναν τον κρατικό έλεγχο στις βιομηχανίες, διατηρώντας, όμως, ένα μικτό σύστημα ελέγχου των επιχειρήσεων. Διατηρώντας άθικτη την ιδιωτική ιδιοκτησία, ο Χίτλερ ξεπλήρωνε την οικονομική βοήθεια που είχε λάβει από τους επιχειρηματίες. Τέλος, η εισαγωγή του Νέου Σχεδίου και του δεύτερου τετραετούς σχεδίου έθεσαν τα θεμέλια για την επέκταση της γερμανικής κυριαρχίας της Γερμανίας στην Ανατολική Ευρώπη και της οικονομικής διείσδυσης της τόσο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη όσο και στα Βαλκάνια.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Αγοραστοπούλου Φωτεινή
  • AGORASTOPOULOU FOTEINI

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5311764

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Αγοραστοπούλου Φωτεινή; AGORASTOPOULOU FOTEINI. «Από τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης στον εθνικοσοσιαλισμό: Προσεγγίσεις της κρίσης και της ανάκαμψης της γερμανικής οικονομίας τη δεκαετία του 1930». 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5311764