National and Kapodistrian University of Athens
Σλαβικές εγκαταστάσεις στον Ελλαδικό χώρο κατά την Περίοδο των Μετασχηματισμών: Ταφικές πρακτικές και πολιτισμικές επιρροές.
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα εργασία εξετάζει το σύνθετο φαινόμενο των λεγόμενων «σλαβικών εγκαταστάσεων» στη Βαλκανική χερσόνησο κατά την Περίοδο των Μετασχηματισμών (6ος-9ος αι.), μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την αποδόμηση των υστερορωμαϊκών δομών και τη διαμόρφωση νέων κοινωνικών και πολιτισμικών πραγματικοτήτων. Η έρευνα του ζητήματος έχει ιστορικά πλαισιωθεί από την πολιτισμικο-ιστορική αρχαιολογική προσέγγιση, επεδίωξε την άμεση ταύτιση συγκεκριμένων αρχαιολογικών πολιτισμών με διακριτές εθνοτικές ομάδες. Ωστόσο, η σύγχρονη θεωρητική προσέγγιση, όπως διατυπώνεται από ερευνητές όπως οι S. Jones, I. Hodder και F. Curta, αντιλαμβάνεται την εθνότητα όχι ως μια στατική ουσία, αλλά ως μια ρευστή, περιστασιακή και κοινωνικά κατασκευασμένη ταυτότητα, η οποία διαπραγματεύεται ενεργά μέσω του υλικού πολιτισμού. Η μελέτη ακολουθεί αυτό το κριτικό πλαίσιο με σκοπό την επανεξέταση του φαινομένου, απομακρυνόμενη από την παραδοσιακή εθνοτική απόδοση υλικών καταλοίπων. Η ανάλυση εστιάζει στις ταφικές πρακτικές ως πρωταρχικό αρχαιολογικό τεκμήριο, ικανό να φωτίσει τις διαδικασίες κοινωνικής αλληλεπίδρασης, πολιτισμικού συγκρητισμού και διαπραγμάτευσης ταυτοτήτων. Η μεθοδολογία βασίζεται στην κριτική ανάλυση των γραπτών πηγών και στη συγκριτική μελέτη των ταφικών δεδομένων από ενδεικτικές θέσεις του ελλαδικού χώρου (Ολυμπία, Αγία Τριάδα Ηλείας, Παλλάντιο, Μεσσήνη, Μαριολάτα, Νεοχωρόπουλο, Σανίδι Φθιώτιδας), του πρώτου Βουλγαρικού κράτους και του λεγόμενου πολιτισμού Komani-Kruja στη Βόρεια Αλβανία. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι τα ταφικά έθιμα της περιόδου δεν παρουσιάζουν μια ομοιόμορφη εικόνα, αλλά ένα φάσμα τοπικών αποκρίσεων και υβριδικών πρακτικών. Η εμφάνιση της καύσης σε θέσεις όπως η Ολυμπία και το Παλλάντιο συνυπάρχει με τη συνέχιση του ενταφιασμού, ο οποίος συχνά ενσωματώνει μη τυπικά χριστιανικά στοιχεία, όπως η πρακτική της κτέρισης. Αυτός ο τελετουργικός συγκρητισμός υποδηλώνει μια διαδικασία ώσμωσης και προσαρμογής μεταξύ νεοεισερχόμενων και προϋπαρχόντων πληθυσμών. Παράλληλα, υλικά κατάλοιπα όπως η «σλαβική» χειροποίητη κεραμική επανερμηνεύονται όχι ως αμιγώς εθνοτικοί δείκτες, αλλά ως πιθανές ενδείξεις κοινωνικο-οικονομικών μεταβολών, όπως η στροφή προς μια τοπική, οικιακή παραγωγή ως απάντηση στην κατάρρευση των αυτοκρατορικών δικτύων. Η σύγκριση με το αμφιτελετουργικό πλαίσιο των νεκροταφείων της Βουλγαρίας και τον έντονα συγκρητιστικό πολιτισμό του Komani-Kruja ενισχύει την εικόνα ενός ετερογενούς βαλκανικού τοπίου, όπου διαμορφώθηκαν πολλαπλές και διακριτές κοινωνικές τροχιές. Συμπερασματικά, η εργασία υποστηρίζει ότι τα αρχαιολογικά τεκμήρια, και ιδίως τα ταφικά έθιμα, δεν αποτυπώνουν μια μονολιθική σλαβική μετανάστευση, αλλά τις σύνθετες και ποικιλόμορφες διαδικασίες κοινωνικής αναδιάρθρωσης, πολιτισμικής αλληλεπίδρασης και εθνογένεσης που χαρακτήρισαν τη διαμόρφωση του πρώιμου μεσαιωνικού βαλκανικού κόσμου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μπλιάγκος Σπυρίδων
- BLIAGKOS SPYRIDON
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5312432