Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ετερόλογη έκφραση οξειδοαναγωγικών ενζύμων μυκητιακής προέλευσης για την ανάπτυξη διεργασιών παραγωγής ενώσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας

Abstract

dc:description

Η συνεχώς αυξανόμενη ανάγκη για βιώσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον λύσεις στην παραγωγή ενέργειας και βιομηχανικών προϊόντων έχει οδηγήσει στην αναζήτηση ανανεώσιμων πρώτων υλών έναντι των πετροχημικών, όπως η λιγνοκυτταρινούχος βιομάζα. Η τελευταία αποτελεί μία από τις πιο άφθονες πηγές οργανικού άνθρακα στη φύση και η κατεργασία της μπορεί να συνεισφέρει στην παραγωγή ενώσεων, που αξιοποιούνται για τη σύθεση βιοϋλικών υψηλής προστιθέμενης αξίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα φουράνια, τα οποία μέσω βιοκατάλυσης ή/και χημειοκατάλυσης μπορούν να μετατραπούν σε βιοπολυμερή και άλλα χρήσιμα προϊόντα. Ως προς την κατεύθυνση της βιοκατάλυσης, η ανακάλυψη και απομόνωση νέων οξειδωτικών ενζύμων που συμμετέχουν στη βιομετατροπή ενώσεων φουρανίων από τη λιγνοκυτταρινούχο βιομάζα είναι μεγάλης σημασίας. Ανάμεσα στους μικροοργανισμούς που διαθέτουν μηχανισμούς παραγωγής και έκφρασης ενζύμων με βιοκαταλυτική δράση στο φυσικό τους περιβάλλον, είναι οι μύκητες. Τα ένζυμα μυκητιακής προέλευσης συμβάλλουν στη φυσική αποικοδόμηση της λιγνίνης και των σχετικών πολυμερών της φυτικής βιομάζας. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα εργασία επικεντρώθηκε αρχικά στην ετερόλογη έκφραση και βιοχημική μελέτη ενός ενζύμου με οξειδωτική δράση τύπου οξειδάσης ριζών χαλκού (Copper Radical Oxidase, CRO), στη ζύμη Pichia pastoris. Επιλέχθηκε ένα γονίδιο που κωδικοποιεί την εν λόγω οξειδάση από το μύκητα Ganoderma lucidum, γνωστό για το ισχυρό οξειδωτικό ενζυμικό του σύστημα για την αποικοδόμηση της λιγνίνης. Η επιλογή του συγκεκριμένου γονιδίου βασίστηκε στην υψηλή ομολογία του με ένζυμα με δράση CRO της οικογένειας AA5 CAZy των οξειδωτικών ενζύμων, τα οποία έχει βρεθεί ότι καταλύουν την οξειδωση φουρανικών υποστρωμάτων, όπως η 5- υδροξυμεθυλοφουρφουράλη (5-HMF), καθώς και παραγώγων αυτών. Η μεθοδολογία περιελάμβανε ηλεκτροδιάτρηση των κυττάρων της P. pastoris για την εισαγωγή του ανασυνδυασμένου πλασμιδίου, επιλογή των μετασχηματισμένων κλώνων, παραγωγή της ανασυνδυασμένης πρωτεΐνης σε υγρές καλλιέργειες καθώς και τον καθαρισμό και ανάκτηση του ενζύμου με χρωματογραφία συγγένειας ακινητοποιημένου μετάλλου (IMAC). Ακολούθησε ο προσδιορισμός της ενζυμικής ενεργότητας μέσω φασματοφωτομετρικών δοκιμασιών (ABTS–HRP). Παρά την εύκολη επιλογή των μετασχηματισμένων κλώνων που είχαν αναπτυχθεί σε τρυβλία με θρεπτικό υλικό που4 περιείχε το αντιβιοτικό επιλογής (ζεοσίνη), τα αποτελέσματα από την ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα πολυακρυλαμίδης (SDS-PAGE) και οι δοκιμές ενεργότητας δεν ανέδειξαν σαφή εικόνα για την παραγωγή/μοριακό βάρος ή την καταλυτική δράση της πρωτεΐνης, αντίστοιχα. Στο επόμενο στάδιο της διπλωματικής εργασίας, πραγματοποιήθηκε η ετερόλογη παραγωγή και καθαρισμός και δύο πρωτεϊνών με ενεργότητα οξειδάσης της γλυοξάλης (GlGlyOx) και οξειδάσης της γαλακτόζης (FoGalOx), από τους μύκητες G. lucidum και F. oxysporum, αντίστοιχα, τα οποία είχαν ήδη εκφραστεί ετερόλογα στη P. pastoris σε πρωτύτερες μελέτες. Η ηλεκτροφόρηση SDS-PAGE, έδειξε την επιτυχή έκφραση των πρωτεϊνών αυτών στη ζύμη P. pastoris, με την εμφάνιση ζωνών για τις πρωτεΐνες στο μοριακό βάρος ~90 kDa για τη GlGlyOx και στο μοριακό βάρος ~75 kDa για την FoGalOx. Ακολούθησαν δοκιμές για τον εντοπισμό της οξειδωτικής δράσης τους, μέσω της συζευγμένης αντίδρασης οξείδωσης του υποστρώματος ABTS από την υπεροξειδάση HRP, στα υποστρώματα γλυοξαλικό οξύ και γαλακτοζη, αντίστοιχα. Οι δοκιμές αυτές ανέδειξαν την ενεργότητα των δύο οξειδασών στα υποστρώματα που δοκιμάστηκαν. Τέλος, αξιολογήθηκε η δραστικότητα των ενζύμων στα φουράνια. Οι αντιδράσεις έδειξαν ότι το ένζυμο GlGlyOx μπορεί να οξειδώσει την 5- HMF προς 5- υδροξυμεθυλ-2-φουρανοκαρβοξυλικό οξύ (HMFCA) και την φουραν-2,5- δικαρβαλδεΰδη (DFF) προς 5-φορμυλοφουρανοκαρβοξυλικό οξύ (FFCA) και στη συνέχεια σε 2,5-φουρανοδικαρβοξυλικό οξύ (FDCA), ενώ το ένζυμο FoGalOx μπορεί, μεταξύ άλλων, να οξειδώσει την 5- HMF προς DFF καθώς και το HMFCA προς FFCA. Και στα δύο ένζυμα, η παρουσία της HRP ευνόησε την αντίδραση και λειτούργησε σε συνεργητισμό με τις οξειδάσες. Τα παραπάνω αποτελέσματα έδειξαν τη δυνατότητα των ενζύμων FoGalOx και GlGlyOx να καταλύουν οξειδωτικές μετατροπές φουρανικών ενώσεων που προέρχονται από τη λιγνοκυτταρινούχο βιομάζα, καθώς και την ανάγκη για περεταίρω διερεύνηση του ενζύμου με δράση CRO, μέσω βελτιστοποίησης των συνθηκών έκφρασης της πρωτεΐνης ή χρήσης εναλλακτικού συστήματος ετερόλογης έκφρασης. Η εργασία αυτή συμβάλλει στην κατανόηση των παραμέτρων που επηρεάζουν την ετερόλογη έκφραση μυκητιακών οξειδασών και θέτει τις βάσεις για τη μελλοντική αξιοποίησή τους σε βιώσιμες βιοκαταλυτικές διεργασίες αξιοποίησης της λιγνοκυτταρινούχου βιομάζας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΧΑΡΙΤΟΥΔΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ
  • CHARITOUDI ALEXANDRA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5314240

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΧΑΡΙΤΟΥΔΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ; CHARITOUDI ALEXANDRA. Ετερόλογη έκφραση οξειδοαναγωγικών ενζύμων μυκητιακής προέλευσης για την ανάπτυξη διεργασιών παραγωγής ενώσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5314240