National and Kapodistrian University of Athens
«Μνήμες και μαρτυρίες από την Ίμβρο και την Τένεδο για την περίοδο 1964-1974. Οι “φωνές” όσων διώχθηκαν και επιβίωσαν»
Abstract
dc:descriptionΗ Ίμβρος και η Τένεδος νοούνται ως δυο νησιά με κοινή ιστορική πορεία. Η παράλληλή τους πορεία, οι αφηγήσεις και ιστορίες ζωής αποτελούν το θέμα της διπλωματικής μου εργασίας, τοποθετώντας τη χρονικά στο διάστημα από το 1964 έως το 1974. Είναι η περίοδος της τελευταίας εξόντωσης των κατοίκων τους, του ξεριζωμού από τις πατρογονικές εστίες τους, της καταπάτησης των δικαιωμάτων που τους προσδίδονται από τα άρθρα της Συνθήκης της Λωζάννης, της αναπροσαρμογής της ζωής τους σε περιορισμένη ελευθερία και ελλιπή ή απαγορευμένη ελληνική εκπαίδευση, σε συνθήκες τρομοκρατίας και παραβίασης άρθρων, και σε αναγκαστική φυγή προς την Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Οι αφηγήσεις και οι ιστορίες ζωής υφαίνουν αυτό το πέπλο της μακράς και τραυματικής πορείας τους με φόντο τη διάσωση της ιστορίας, του πολιτισμού τους ως μια παρακαταθήκη για το μέλλον μέσω της μνήμης και της μεταμνήμης, μέσω των προσωπικών ιστοριών και αφηγήσεων. Οι προφορικές αφηγήσεις αφορούν την καθημερινή ζωή κατά τη δύσκολη και με απροσπέλαστα εμπόδια δεκαετία, 1964 έως και 1974, με την οποία οι Ίμβριοι και οι Τενέδιοι «κρατήθηκαν ζωντανοί», αναδεικνύοντας τον πολιτισμό τους στα νέα μέρη που εγκαταστάθηκαν, προσπαθώντας να αναβιώνουν τα ήθη, τα έθιμα, να διατηρούν τις συνήθειες τους, να διατηρούν τις μνήμες και να έχουν πάντα στο μυαλό τις εμπειρίες ζωής τους στο παλιό τους πολιτισμικό τοπίο, αλλά και στο νέο, μακριά από τις πατρίδες τους, αλλά και κοντά, όταν μπορούν και τις επισκέπτονται το καλοκαίρι, αλλά σε ένα πολύ διαφορετικό πολιτισμικό τοπίο, μετασχηματισμένο. Είναι αυτές οι ιστορίες ζωής που εντείνουν τον πόνο, διαφυλάσσουν τη μνήμη και τους συνδέουν με τον τόπο, τον χρόνο και την εκπαίδευση στα νησιά τους, η οποία βάλλεται ιδιαιτέρως από το 1964 και μετά. Μια επισκόπηση στην ιστορία των δύο αυτών νησιών αναδεικνύει τη δυναμική των συνθηκών, οι οποίες και καθόρισαν το μέλλον τους, τους γεωγραφικούς παράγοντες, τους πολιτικούς, τους κοινωνικούς, τους πολιτισμικούς και πολιτιστικούς. Γιατί, εάν δεν έχουμε το ιστορικό πλαίσιο, πώς μπορούν αλλιώς οι αφηγήσεις ζωής να έχουν λόγο ύπαρξης; Ιστορικά και κοινωνικά, σημείο αφετηρίας της αλλαγής των συνθηκών ζωής τους είναι το άρθρο 14 της Συνθήκης της Λωζάννης, αλλά και τα Άρθρα 37-42 με τα δικαιώματα των Ελλήνων αυτόχθονων κατοίκων να υπονομεύονται και να αποκλείονται από την υλοποίησή τους με το «Πρόγραμμα διάλυσης». Ως αποτέλεσμα των παραπάνω παραμέτρων, πολύ μεγάλος αριθμός Ιμβρίων και Τενεδίων εκδιώχθηκε, εξαναγκαζόμενος να εγκαταλείψει τις εστίες του και να ξεριζωθεί. Πρόκειται για μια γλυκόπικρη νοσταλγία, η οποία ακολουθεί τους Έλληνες αυτόχθονες κατοίκους στους τόπους εγκατάστασής τους, μα και απασχολεί με δυναμικό τρόπο τους απογόνους τους. Η Ίμβρος και η Τένεδος συνεχίζουν να αναβιώνουν μέσα από την ιστορική μνήμη και την τέχνη και να ασκούν γοητεία στον σύγχρονο ελληνισμό. Η μνήμη ως μία εν δυνάμει διαδικασία του νου που ωθεί σε δράση, επηρεάζεται από ιστορικά γεγονότα εντός της κοινωνικής συνισταμένης και από ατομική γίνεται συλλογική, ενώ στις εκφάνσεις ψυχοσωματικής φύσεως μετατρέπεται πάλι σε ατομική μνήμη συλλογικού βεληνεκούς. Η ανάμνηση του τόπου των Ιμβρίων και των Τενεδίων από το 1964 έως και το 1974, αλλά και σήμερα, είναι συνδεδεμένη με κοινά-συλλογικά, αλλά και δραματικά-τραυματικά βιώματα, τα οποία εκδηλώνονται και αναδεικνύονται μέσα και από τις δράσεις των συλλόγων Ιμβρίων και Τενεδίων, αντίστοιχα. Σήμερα οι μνήμες του πρόσφατου παρελθόντος, δηλαδή των ετών από το 1964 και κυρίως μέχρι το 1974, αλλά και πιο πρόσφατα, αποτυπώνονται σε προφορικό λόγο, μέσω μαρτυριών, αλλά και σε γραπτό επίπεδο, με τον έντεχνο λόγο, τον δημοσιογραφικό και το ψηφιακό συγκείμενο. Διαμορφώνεται με αυτόν τον τρόπο μια όψη της διάσωσης της ταυτότητάς τους, αποτελώντας παράλληλα και ένα μέσο περισυλλογής ως προς το σημείο τομής, δηλαδή της ανάγκης και της επιθυμίας τους να επιστρέψουν στα νησιά τους ή να τα επισκέπτονται όσο το δυνατόν περισσότερο. Η επιθυμία αυτή, μα και οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν από το 1964 και μετά αποτυπώνονται σε μαρτυρίες. Κοινός παρονομαστής των προφορικών μαρτυριών και των έντεχνων δημιουργημάτων τους, η αγάπη για τη «μονάκριβη» πατρίδα τους. Στην εργασία ακολουθήθηκε η κοινωνικό-ιστορική προσέγγιση των φαινομένων σύμφωνα με την οπτική της Κοινωνικής Λαογραφίας, ενώ αξιοποιήθηκαν και πορίσματα από άλλες όμορες κοινωνικές επιστήμες, την Κοινωνική Ανθρωπολογία, την Προφορική Ιστορία και την Κοινωνιολογία.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΒΑΡΒΕΡΗ ΕΡΑΣΜΙΑ
- VARVERI ERASMIA
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5314794