National and Kapodistrian University of Athens
Κατανάλωση και Ευδαιμονισμός: Ταυτότητες, Συναισθήματα και Κοινωνικές Τάξεις σε ένα Κατάστημα στο Χαλάνδρι
Abstract
dc:descriptionΗ εθνογραφική μας έρευνα αφορά την μελέτη των σχέσεων ευδαιμονισμού και των καταναλωτικών συμπεριφορών έτσι όπως αυτές αποτυπώνονται σε ένα κατάστημα ξηρών καρπών στο Χαλάνδρι. Η ποιοτική μας διερεύνηση γίνεται με τον ερευνητή ως συμμετέχοντα και πιο συγκεκριμένα ως εργαζόμενο στο κατάστημα. Παρατηρώντας και καταγράφοντας τα λεγόμενα, τα βιώματα και τις πρακτικές των πελατών επί έναν χρόνο, καταλήξαμε στην ύπαρξη τριών σημαντικών πεδίων σχέσεων που συγκροτούν τις ευδαιμονικές καταναλωτικές εμπειρίες. Αυτές είναι τα συναισθήματα, οι ταυτότητες και οι κοινωνικές τάξεις. Το συναίσθημα αφορά την έκφραση και ευχαρίστηση της ατομικότητας στα πλαίσια του μετα-νεωτερικού καταναλωτικού ηδονισμού. Η ελευθερία έκφρασης του εαυτού, του πρωταγωνιστή του σύγχρονου κόσμου, είναι ελευθερία έκφρασης των συναισθημάτων και συνάμα η δυνατότητα συναισθηματικής ηδονής μέσα σε έναν κόσμο ρευστότητας και αβεβαιότητας. Όλα αυτά τα αντιφατικά και πολύπλοκα αιτήματα καλείται να τα ικανοποίησει η καταναλωτική κοινωνία μέσω των αντικειμένων και της διασκέδασης που προσφέρει. Η κατανάλωση καλείται ακόμα, εντός ρευστών συνθηκών για τις ταυτότητες, να προσδώσει στα άτομα τα συμβολικά και πρακτικά στοιχεία της προσωπικότητάς τους, τόσο δια μέσω της προμήθειας συμβόλων/αντικειμένων όσο και μέσα από το ατέρμονο παίγνιο και την εναλλαγή των ταυτοτήτων μέσω της κατανάλωσης. Παράλληλα παρατηρείται και μια ακόμα ταυτότητα που φαίνεται να αναφέρεται συνεχώς κατά τις καταναλωτικές πρακτικές, η εθνική .Οι συνεχείς κρίσεις των τελευταίων 17 ετών, έχουν φέρει στο προσκήνιο το καταναλωτικό αίτημα για περισσότερα εθνικά προϊόντα, με σκοπό την ενίσχυση της εθνικής οικονομίας. Οι απανωτές κρίσεις έφεραν επίσης και την σφοδρή οικονομική αποδυνάμωση των μεσαίων τάξεων, οι οποίες προσπαθούν απεγνωσμένα να διασώσουν την καταναλωτική τους ιδιότητα. Η αποδυνάμωση δεν έπληξε μονάχα την μεσαία τάξη ως σύνολο ατόμων, αλλά και έναν κοινωνικό θεσμό, ο οποίος ανέκαθεν εγγυόταν την οικονομική ασφάλεια και την καταναλωτική δυνατότητα των ελληνικών μεσο-στρωμάτων, την οικογένεια. Το παραπάνω πλήγμα δυσκολεύει ετι περαιτέρω το εγχείρημα της διατήρησης της καταναλωτικής ηδονής. Βλέπουμε ακόμα και με ποιές λογικές και πρακτικές καταναλώνουν τα φτωχότερα, αλλά και τα ανώτατα κοινωνικοοικονομικά στρώματα, τα οποία διαφέρουν πάρα πολύ από τα μεσαία στρώματα ως προς τους λόγους,τους τόπους και τις δικαιολογήσεις προμήθειας αγαθών. Συνοπτικά λοιπόν, στο πρώτο κεφάλαιο και πριν μπούμε στην ουσία των παρατηρήσεων και των αποτελεσμάτων της έρευνάς μας, θα παρουσιάσουμε το εισαγωγικό (1ο) κεφάλαιο. Μέσα σε αυτό θα παρουσιαστούν σύντομα και περιεκτικά: οι θεωρητικές προσεγγίσεις της κατανάλωσης, η θεωρία που εμείς επιλέξαμε (και γιατί), μια εξίσου μικρή ιστορική αναδρομή της συγκρότησης της καταναλωτικής κοινωνίας στον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα, μια αφήγηση της ιστορίας και μια περιγραφή του χώρου του καταστήματος στο οποίο διεξάγεται η έρευνα. Τέλος, θα περιγράφει και αιτιολογηθεί ο μεθοδολογικός μας βηματισμός (ποιοτική έρευνα, συμμετοχική παρατήρηση κ.α). Στο 2ο κεφάλαιο θα αναλυθούν λεπτομερώς οι συναισθηματικές σχέσεις αναφορικά με την κατανάλωση στο κατάστημα. Πιο συγκεκριμένα θα εξεταστεί ο ρόλος του συναισθηματικού καπιταλισμού και της συναισθηματικής εργασίας των υπαλλήλων, σε σχέση με τις συναισθηματικές απαιτήσεις των καταναλωτών και τις εταιρικές πολιτικές της επιχείρησης σχετικά με την συναισθηματική διαχείριση των πελατών. Ακόμη θα αναδείξουμε τις συναισθηματικές σχέσεις (νοσταλγίας κ.α) που ασκούν τα ίδια τα αντικείμενα στους καταναλωτές. Στο 3ο κεφάλαιο θα δούμε ποια είναι τα ρεπερτόρια (οι καταναλωτικές τάσεις), μέσα από τα οποία τα άτομα ικανοποιούν τις ανάγκες της ατομικής τους (ανα)συγκρότησης. Ακόμα, θα δούμε ποιες είναι οι απαιτήσεις των πελατών σχετικά με τα εθνικά προϊόντα και ποιες πρακτικές επιτελούν προκειμένου να στρέψουν τις εταιρικές πρακτικές προς την προμήθεια εγχώριων αγαθών με βάση την ιδεολογία του οικονομικού εθνοκεντρισμού. Τέλος, στο 4ο κεφάλαιο, θα δούμε την σχέση κρίσης-κατανάλωσης και θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στα εξής ερωτήματα: με ποιους τρόπους αντιδρούν τα φτωχοποιημένα μεσαία στρώματα στην αδυναμία εκπλήρωσης των καταναλωτικών τους αναγκών; Διασώζουν με κάποιο τρόπο την καταναλωτικής τους ιδιότητα; Ποια η καταναλωτική συμπεριφορά έτερων τάξεων;
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κώστας Σταύρος
- Kostas Stavros
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5318790