Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«H Ε.Ε. ως χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης: Ο καθοριστικός ρόλος της FRONTEX»

Abstract

dc:description

Περίληψη Το παρόν πόνημα αφορά τον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης, δηλαδή το ευρωπαϊκό εγχείρημα θεσμικής και πολιτικής συγκρότησης με στόχο τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως τούτα περιγράφονται με την ένταξη του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων των Ανθρώπων εντός του ευρωπαϊκού πρωτογενούς δικαίου, την ελεύθερη διακίνηση προσώπων, αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και την αποδοτικότητα διαχείρισης των σύγχρονων κρίσεων, όπως τούτες εκφράζονται με τις μεταναστευτικές πιέσεις, τις υγειονομικές απειλές και τους κινδύνους της ευρωπαϊκής ασφάλειας.Μεθοδολογικά εργαλεία της παρούσας έρευνας αποτελούν η βιβλιογραφική ανασκόπηση, η οποία στοχεύει στην επισκόπηση των θεωρήσεων, που αφορούν το ευρωπαϊκό θεσμικό οικοδόμημα και τον ενωσιακό πολιτικό σχεδιασμό, η συγκριτική ανάλυση των εν λόγω θεωρήσεων, αποσκοπώντας στον εντοπισμό των ενδογενών αντιφάσεων του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και στα όρια των ευρωπαϊκών πολιτικών, η ερμηνεία του κανονιστικού και θεσμικού πλαισίου της Ε.Ε., για την διευκόλυνση της συστηματικής εξέτασης του πρωτογενούς και δευτερογενούς δικαίου και των στρατηγικών κατευθύνσεων της Ένωσης, ενώ υψίστης σημασίας θεωρείται και η χρήση της ολιστικής μεθόδου ερμηνείας. Η ολιστική ανάλυση ενσωματώνει διεπιστημονικές παραμέτρους, ώστε να αποτυπώσει την πολυπλοκότητα του ΧΕΑΔ και να ερμηνεύσει τον ρόλο θεσμών όπως η Frontex, συνδυάζοντας ιστορικές, πολιτικές, νομικές, κοινωνιολογικές και τεχνολογικές διαστάσεις, με σκοπό να αποδοθούν πλήρως η φύση και οι λειτουργίες του συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου.Η συνδυαστική εφαρμογή αυτών των μεθόδων ανάλυσης και ερμηνείας καθιστά δυνατή μια πολυδιάστατη κατανόηση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, αναδεικνύοντας τόσο τα επιτεύγματά του όσο και τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει. Τελικά, το εγχείρημα του ΧΕΑΔ αναδεικνύεται ως θεμελιώδης στόχος της Ένωσης, ο οποίος στηρίζεται στην ισορροπία μεταξύ υπερεθνικότητας και εθνικής κυριαρχίας, στην αλληλεγγύη και στην προσαρμοστικότητα των πολιτικών του, ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου διεθνούς περιβάλλοντος. Με βάση την ανωτέρω μεθοδολογία λαμβάνει χώρα η ανάλυση της ιστορικής εξέλιξης, του κανονιστικού πλαισίου και των πολιτικών διαστάσεων του ΧΕΑΔ. Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται η ιστορική διαδρομή της Ευρώπης, από τις καταστροφικές εμπειρίες των παγκόσμιων πολέμων και τις πρώτες προσπάθειες θεσμικής συνεργασίας, έως την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και τις διαδοχικές συνθήκες που διαμόρφωσαν σταδιακά τη θεσμική ενοποίηση, με αποκορύφωμα τη Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία ολοκλήρωσε θεσμικά το επίμαχο εγχείρημα. Η ενοποίηση αυτή βασίστηκε στην καθιέρωση κοινών πολιτικών για το άσυλο, τη μετανάστευση, τους συνοριακούς ελέγχους, τη δικαστική και αστυνομική συνεργασία, με κεντρικό πυλώνα το κεκτημένο Σένγκεν και τα συναφή θεσμικά εργαλεία, όπως ο Κώδικας Συνόρων Σένγκεν, το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν και ο θεσμός της Frontex. Η Frontex αναδεικνύεται σε κεντρικό θεσμό που συνδυάζει επιχειρησιακή δράση με υποχρεώσεις σεβασμού θεμελιωδών δικαιωμάτων και διεθνών κανόνων, ενσαρκώνοντας τις αντιφάσεις και τις προκλήσεις που ενυπάρχουν στη σχέση μεταξύ ασφάλειας και δικαιωμάτων. Το κείμενο αναδεικνύει τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση, όπως οι μεταναστευτικές κρίσεις, η τρομοκρατία, η διασυνοριακή εγκληματικότητα και η ανάγκη ισορροπίας μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας, οι οποίες απαιτούν διαρκείς θεσμικές μεταρρυθμίσεις, μηχανισμούς αλληλεγγύης και ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Βασικό σκοπό της παρούσας έρευνας είναι η εξαγωγή ασφαλών και σαφών συμπερασμάτων για την θεσμική λειτουργία της Ε.Ε. και την εμβάθυνση του ΧΕΑΔ, καθώς και η διατύπωση προοπτικών και προτάσεων για την ενίσχυση του ΧΕΑΔ, με επίκεντρο την αλληλεγγύη, τη δημοκρατική νομιμοποίηση και την ισόρροπη συνύπαρξη ελευθερίας και ασφάλειας. Η ανάλυση στοχεύει να καταδείξει πώς η Ε.Ε. μπορεί να υπερβεί την εσωτερική αμφισημία και να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις διεθνείς προκλήσεις, διασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα και την εμβάθυνση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μαραγκάκης Γεώργιος
  • Maragkakis Georgios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5322330

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μαραγκάκης Γεώργιος; Maragkakis Georgios. «H Ε.Ε. ως χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης: Ο καθοριστικός ρόλος της FRONTEX». 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5322330