Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η αποτροπή της σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ του νομικού προσώπου και της διοίκησης του στο παράδειγμα των άρθρων 99 – 101 ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 4548/2018 (Μια προσπάθεια εναρμόνισης μεταξύ του δικαίου των νομικών προσώπων και του δικαίου των ανωνύμων εταιρειών)

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το πρόβλημα της σύγκρουσης συμφερόντων υπό το πρίσμα του αστικού και του εταιρικού δικαίου, με ιδιαίτερη έμφαση στις διατάξεις των άρθρων 99 έως 101 του Ν. 4548/2018, που επιχειρούν να ρυθμίσουν θεσμικά το ζήτημα στην περίπτωση των ανωνύμων εταιρειών. Το θεωρητικό πλαίσιο διαμορφώνεται αρχικά με βάση τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τα νομικά πρόσωπα και τα όργανα τους, και στη συνέχεια με βάση τις ειδικές ρυθμίσεις του εταιρικού δικαίου. Η σύγκρουση συμφερόντων εξετάζεται όχι μόνο ως νομικό φαινόμενο, αλλά και ως λειτουργικό πρόβλημα της εταιρικής οργάνωσης, το οποίο δύναται να επιλυθεί μέσω ενός συνδυασμού κανόνων δικαίου, δικαιοηθικών αρχών και κανονιστικών μηχανισμών συμμόρφωσης εντός της εταιρείας. Ο Έλληνας νομοθέτης, ακολουθώντας τις διεθνείς και ευρωπαϊκές εξελίξεις, ενσωμάτωσε στον Ν. 4548/2018 – τον σύγχρονο «Κώδικα» για τις ανώνυμες εταιρείες – ένα σαφές και εκσυγχρονισμένο πλαίσιο ρυθμίσεων που αποσκοπούν στην πρόληψη και στην αποτροπή τέτοιων συγκρούσεων συμφερόντων. Τα άρθρα 99 έως 101 του εν λόγω νόμου ρυθμίζουν κατά τρόπο εξειδικευμένο τις συναλλαγές της εταιρείας με συνδεδεμένα πρόσωπα, καθώς και τη διαχείριση πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων που ενδέχεται να ανακύψουν στις ως άνω περιπτώσεις. Επιπλέον με τον Ν. 4706/2020 προβλέφθηκαν συγκεκριμένες διατάξεις περί εταιρικής διακυβέρνησης των ανωνύμων εταιρειών με μετοχές ή άλλες κινητές αξίες εισηγμένες σε ρυθμιζόμενη αγορά στην Ελλάδα. Οι βασικές ρυθμιστικές διατάξεις του εν λόγω νόμου εφαρμόζονται συμπληρωματικά σε σχέση με τις διατάξεις του Ν. 4548/2018 και αφορούν την εταιρική διακυβέρνηση και εν γένει τη διοίκηση της εταιρείας. Γίνεται ιδιαίτερη μνεία στην παρούσα αναφορικά με το «εσωτερικό σύστημα ελέγχου», όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 2 παρ. 7 του Ν. 4706/2020. Σύμφωνα με την διάταξη ορίζεται ότι το σύστημα ελέγχου περιλαμβάνει «το σύνολο των εσωτερικών ελεγκτικών μηχανισμών και διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης κινδύνων, του εσωτερικού ελέγχου και της κανονιστικής συμμόρφωσης, που καλύπτει σε συνεχή βάση κάθε δραστηριότητα της Εταιρείας και συντελεί στην ασφαλή και αποτελεσματική λειτουργία της». Το εν λόγω θεσμικό πλαίσιο αντανακλά την προσπάθεια του νομοθέτη να ευθυγραμμίσει την ελληνική έννομη τάξη με τις επιταγές των κοινοτικών διατάξεων και ρυθμίσεων, ιδίως της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/828 (Αρ. 9γ της Οδηγίας 2007/36/ΕΚ) και τις γενικότερες αρχές εταιρικής διακυβέρνησης που προωθούν διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ. Αμφότεροι οι ως άνω νόμοι εισάγουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τα όργανα της διοίκησης των ανωνύμων εταιρειών, όπως η υποχρέωση ενημέρωσης, η διαδικασία έγκρισης συναλλαγών από ανεξάρτητα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ή και από τη Γενική Συνέλευση, καθώς και επιμέρους απαιτήσεις δημοσιότητας – δημοσιοποίησης των συναλλαγών, με στόχο την αύξηση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης τόσο των μετόχων, όσο και των τρίτων. Η προσέγγιση του νομοθέτη δεν πρέπει να κρίνεται ως απαγορευτική, αλλά ρυθμιστική. Δεν επιδιώκεται η πλήρης αποτροπή κάθε συναλλαγής με συνδεδεμένα πρόσωπα – κάτι που θα ήταν και ρεαλιστικά ανέφικτο για την βιωσιμότητα της εταιρείας και την λειτουργία της – αλλά η ύπαρξη ενός θεσμικού ρυθμιστικού πλαισίου που να διασφαλίζει ότι τέτοιες συναλλαγές δεν υπονομεύουν το συμφέρον της εταιρείας ή των μετόχων της. Η ρύθμιση βασίζεται στην παραδοχή ότι η σύγκρουση συμφερόντων δεν είναι εξ ορισμού επιλήψιμη. Επιλήψιμη είναι η συμπεριφορά των μελών της διοίκησης, η οποία εντοπίζεται στην απόκρυψη, στην παραπλάνηση και στην καταστρατήγηση των κανόνων διαφάνειας και της εν γένει ορθής διοίκησης της εταιρείας. Το κεντρικό ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσον το ισχύον θεσμικό πλαίσιο είναι επαρκές και αποτελεσματικό για την πρόληψη και διαχείριση τέτοιων συγκρούσεων. Μέσα από την εξέταση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, της ερμηνευτικής θεωρίας των ειδικών του Νόμου 4548/2018 διατάξεων και σχετικών νομολογιακών παραδειγμάτων, αλλά και με αναφορά σε πρακτικές της σύγχρονης εταιρικής διακυβέρνησης (όπως τα λεγόμενα «Σινικά Τείχη» («Chinese Walls») ή η αξιολόγηση της έννοιας του ηθικού κινδύνου («moral hazard») στις ανώνυμες εταιρείες), επιδιώκεται η αποτύπωση τόσο των θετικών στοιχείων, όσο και των ελλείψεων του ισχύοντος συστήματος. Η μεθοδολογία της εργασίας βασίζεται κυρίως στην ερμηνευτική ανάλυση των σχετικών ρυθμιστικών διατάξεων του νόμου, την κριτική αποτίμηση των θεωρητικών, αλλά και νομολογιακών δεδομένων, καθώς και στην συγκριτική προσέγγιση ενδεικτικών μηχανισμών εταιρικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ο κύριος κορμός της εργασίας διαρθρώνεται σε οκτώ κεφάλαια: αρχικά εξετάζεται το γενικό πλαίσιο εκπροσώπησης του νομικού προσώπου στο αστικό δίκαιο και η έννοια της «σύγκρουσης συμφερόντων» όπως διατυπώνεται στον Αστικό Κώδικα, ακολουθεί η ανάλυση και η αντιμετώπιση του φαινομένου στο εταιρικό δίκαιο, η ερμηνεία των άρθρων 99 – 101 του Ν. 4548/2018, η ανάλυση της έννοιας του «ηθικού κινδύνου» στο πλαίσιο της σύγκρουσης συμφερόντων των ανωνύμων εταιρειών και της διοίκησής τους, η παρουσίαση της έννοιας των «Σινικών Τειχών» ως ενδεικτικού ενδοεταιρικού εργαλείου πρόληψης, και τέλος μία συνολική κριτική αξιολόγηση με προτάσεις βελτίωσης του θεσμικού νομοθετικού πλαισίου. Η παρούσα εργασία επιδιώκει να αναδείξει ότι η αποτροπή της σύγκρουσης συμφερόντων δεν αποτελεί μόνον ζήτημα εφαρμογής νομικών κανόνων και συγκεκριμένου ρυθμιστικού πλαισίου, αλλά και πολιτισμικής και οργανωτικής ωριμότητας εντός του εταιρικού περιβάλλοντος, στοιχείο κρίσιμο για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας, της λογοδοσίας και της μακροχρόνιας βιωσιμότητας των νομικών προσώπων. Η σύγχρονη εταιρική πραγματικότητα απαιτεί όχι μόνο τη θέσπιση κανόνων, αλλά και τη δημιουργία μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου της διοίκησης, την υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών και τη διάχυση της διαφάνειας ως τρόπου αποτροπής της σύγκρουσης συμφερόντων. Στο εν λόγω πλαίσιο, η εν θέματι μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στον επιστημονικό και νομικό διάλογο για τη βελτίωση του ισχύοντος πλαισίου, με στόχο την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και την προώθηση της χρηστής διοίκησης στις ανώνυμες εταιρείες.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΓΕΩΡΓΟΥΛΑΚΟΥ ΑΡΓΥΡΩ
  • GEORGOULAKOU ARGYRO

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5324924

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΓΕΩΡΓΟΥΛΑΚΟΥ ΑΡΓΥΡΩ; GEORGOULAKOU ARGYRO. Η αποτροπή της σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ του νομικού προσώπου και της διοίκησης του στο παράδειγμα των άρθρων 99 – 101 ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 4548/2018 (Μια προσπάθεια εναρμόνισης μεταξύ του δικαίου των νομικών προσώπων και του δικαίου των ανωνύμων εταιρειών). 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324924