National and Kapodistrian University of Athens
Antimicrobial resistance among ESKAPEE pathogens causing bloodstream infections in pediatric patients at a tertiary care hospital, 2022-2025
Abstract
dc:descriptionΗ μικροβιακή αντοχή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, καθώς περιορίζει την αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων αντιμικροβιακών φαρμάκων και αποτελεί τροχοπέδη για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων. Αν και η ανακάλυψη των αντιβιοτικών αποτέλεσε ορόσημο στην ιστορία της ιατρικής και συνέβαλε καθοριστικά στη μείωση της θνητότητας από λοιμώδη νοσήματα, η υπέρμετρη και συχνά αλόγιστη χρήση τους οδήγησε σταδιακά στην εμφάνιση και εξάπλωση ανθεκτικών βακτηριακών στελεχών. Η αντοχή στα αντιβιοτικά μπορεί να είναι ενδογενής ή επίκτητη και προκύπτει μέσω ποικίλων μηχανισμών, όπως η παραγωγή ενζύμων που αδρανοποιούν τα αντιβιοτικά, η τροποποίηση του στόχου δράσης τους, η μείωση της διαπερατότητας της βακτηριακής μεμβράνης και η ενεργοποίηση αντλιών εκροής. Επιπλέον, η οριζόντια μεταφορά γονιδίων αντοχής μέσω πλασμιδίων συμβάλλει σημαντικά στη γρήγορη διάδοση γονιδίων που καθιστούν τα βακτήρια πολυανθεκτικά. Ιδιαίτερη κλινική σημασία σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας έχουν τα παθογόνα της ομάδας ESKAPEE, η οποία περιλαμβάνει τα Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeruginosa, Enterobacter spp. και Escherichia coli. Τα βακτήρια αυτά συχνά είναι πολυανθεκτικά και αποτελούν αίτια σοβαρών λοιμώξεων, ιδίως σε νοσηλευόμενους και ευάλωτους ασθενείς. Η κλινική τους σημασία αναδεικνέται στις βακτηριαιμίες, καθώς οι λοιμώξεις αυτές μπορούν να εξελιχθούν ταχέως σε σήψη ή σηπτική καταπληξία και να οδηγήσουν σε αυξημένη νοσηρότητα, θνητότητα, παρατεταμένη νοσηλεία και αυξημένο κόστος περίθαλψης, ενώ η αντιμετώπισή τους αποτελεί συχνά πρόκληση στην καθ’ ημέρα κλινική πράξη. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν αρκετές μελέτες για την αντιμικροβιακή αντοχή στους ενήλικες. Ωστόσο, τα δεδομένα για τους παιδιατρικούς ασθενείς είναι περιορισμένα. Απαιτούνται περισσότερες μελέτες για τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα, καθώς τα παιδιά παρουσιάζουν διαφορετικά ανοσολογικά και κλινικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, το ανώριμο ανοσοποιητικό σύστημα των νεογνών και βρεφών οδηγεί σε μειωμένη ικανότητα αποτελεσματικής ανοσολογικής απόκρισης και αυξημένη ευαισθησία σε διεισδυτικές λοιμώξεις. Επιπροσθέτως, μεγαλύτερα παιδιά με υποκείμενα νοσήματα, κακοήθειες, συγγενείς ανωμαλίες ή παρατεταμένη νοσηλεία εκτίθενται συχνά σε επεμβατικές πράξεις, κεντρικούς αγγειακούς καθετήρες, παρεντερική διατροφή και ευρέος φάσματος αντιβιοτικά, παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο λοιμώξεων από ανθεκτικά παθογόνα. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά μικροβιακής αντοχής, ιδίως σε ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις. Παρά την ύπαρξη συστημάτων επιτήρησης, όπως το EARS-Net, το GLASS και το ελληνικό σύστημα WHONET, τα δεδομένα για τους παιδιατρικούς πληθυσμούς παραμένουν περιορισμένα. Επομένως, η μελέτη της επιδημιολογίας και των προτύπων αντοχής των ESKAPEE παθογόνων σε παιδιατρικούς ασθενείς είναι απαραίτητη για την καλύτερη εκτίμηση της επιδημιολογίας της αντιμικροβιακής αντοχής, με στόχο την όσο το δυνατόν πιο στοχευμένη εμπειρική αντιμικροβιακή θεραπεία και τη βελτίωση των προγραμμάτων επιμελητείας των αντιβιοτικών. Πρόκειται για αναδρομική μελέτη παρατήρησης που πραγματοποιήθηκε στο Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», ένα από τα μεγαλύτερα τριτοβάθμια παιδιατρικά νοσοκομεία της Ελλάδας. Συμπεριλήφθηκαν κλινικά σημαντικά στελέχη ESKAPEE που απομονώθηκαν από θετικές αιμοκαλλιέργειες ασθενών 0-16 ετών που νοσηλεύθηκαν από 1 Ιανουαρίου 2022 έως και 31 Δεκεμβρίου 2025 στις παιδιατρικές κλινικές, στις χειρουργικές κλινικές, το ογκολογικό τμήμα, τη μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) παίδων και τη μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών (ΜΕΝΝ). Για την αποφυγή διπλής καταγραφής, η μελέτη συμπεριέλαβε μόνο το πρώτο στέλεχος ανά ασθενή και ανά βακτηριακό είδος για κάθε λοιμώδες επεισόδιο, ενώ επόμενες απομονώσεις από τον ίδιο ασθενή συμπεριλήφθηκαν μόνο εφόσον είχαν ανακτηθεί μετά από διάστημα μεγαλύτερο των 14 ημερών. Τα δημογραφικά και μικροβιολογικά δεδομένα αντλήθηκαν από το ηλεκτρονικό αρχείο του μικροβιολογικού εργαστηρίου και περιλάμβαναν φύλο, ηλικία, είδος παθογόνου, ημερομηνία λήψης καλλιέργειας, τμήμα νοσηλείας και το αντιβιόγραμμα. Για τους ασθενείς με βακτηριαιμίες από πολυανθετικά παθογόνα, αναζητήθηκαν ακόμα πληροφορίες σχετικά με τον αν η λοίμωξη ήταν της κοινότητας ή ενδονοσοκομειακή, αν έφεραν κεντρικό αγγειακό καθετήρα, καθώς και αν είχαν στο ιστορικό τους παρατεταμένη νοσηλεία, η οποία ορίστηκε ως παραμονή στο νοσοκομείο για πάνω από 14 ημέρες, ή πολλαπλές νοσηλείες. Η ταυτοποίηση των μικροοργανισμών και ο έλεγχος ευαισθησίας πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις συνήθεις εργαστηριακές διαδικασίες. Συγκεκριμένα, για την ταυτοποίηση των παθογόνων χρησιμοποιήθηκαν συμβατικές μέθοδοι καθώς και αυτοματοποιημένα συστήματα όπως το Vitek-2® Plus (bioMérieux, Marcy l’Etoile, France), ενώ για τον έλεγχο μικροβιακής αντοχής χρησιμοποιήθηκαν φαινοτυπικές μέθοδοι, δηλαδή το αντιβιόγραμμα μέσω της μεθόδου διάχυσης δίσκων (Kirby-Bauer). Η ερμηνεία της ευαισθησίας βασίστηκε στα καθορισμένα όρια ευαισθησίας κατά EUCAST. Τα στελέχη ταξινομήθηκαν ως ευαίσθητα (S), ευαίσθητα με αυξημένη έκθεση (I) ή ανθεκτικά (R). Οι φαινότυποι MDR, XDR και PDR ορίστηκαν σύμφωνα με τα διεθνή κριτήρια, δηλαδή ως ανθεκτικότητα σε τουλάχιστον έναν παράγοντα από τρεις ή περισσότερες κατηγορίες αντιμικροβιακών για τα MDR στελέχη, ανθεκτικότητα σε όλες εκτός από μία ή δύο κατηγορίες αντιμικορβιακών για τα XDR, και ανθεκτικότητα σε όλες τις διαθέσιμες κατηγορίες για τα PDR. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του λογισμικού R (R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria). Αρχικά εφαρμόστηκε περιγραφική στατιστική για την παρουσίαση των δημογραφικών και μικροβιολογικών χαρακτηριστικών του δείγματος. Οι συνεχείς μεταβλητές περιγράφηκαν με τη διάμεσο τιμή και το ενδοτεταρτημοριακό εύρος (interquartile range, IQR), ενώ οι ποιοτικές μεταβλητές παρουσιάστηκαν ως απόλυτες συχνότητες (n) και ποσοστά (%). Τα ποσοστά αντοχής υπολογίστηκαν ως ο λόγος των ανθεκτικών στελεχών προς το σύνολο των εξετασθέντων για κάθε αντιβιοτικό (n/N), ενώ εξαιρέθηκαν οι ελλείπουσες τιμές. Η σύγκριση ποιοτικών μεταβλητών μεταξύ ομάδων πραγματοποιήθηκε με τη δοκιμασία χ² (chi-square test) κι όπου οι αναμενόμενες συχνότητες ήταν μικρές, με Fisher’s exact test. Για τη διερεύνηση πιθανών συσχετίσεων μεταξύ μεταβλητών, όπως η παρουσία πολυανθεκτικών στελεχών (MDR) και κλινικών παραγόντων (π.χ. νοσοκομειακή προέλευση, χρήση ιατροτεχνολογικών συσκευών, παρατεταμένη νοσηλεία), εφαρμόστηκαν αντίστοιχες συγκριτικές δοκιμασίες. Οι χρονικές τάσεις στην αντοχή των παθογόνων στα αντιβιοτικά αξιολογήθηκαν με τη χρήση λογιστικής παλινδρόμησης (logistic regression), όπου η αντοχή (δυαδική μεταβλητή: ανθεκτικό/μη ανθεκτικό) αποτέλεσε την εξαρτημένη μεταβλητή και το έτος απομόνωσης την ανεξάρτητη μεταβλητή. Ως επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε το p < 0, 05. Η απεικόνιση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του πακέτου ggplot2, επιτρέποντας τη γραφική αναπαράσταση της κατανομής των παθογόνων και των προτύπων αντοχής. Κατά την περίοδο της μελέτης καταγράφηκαν συνολικά 605 στελέχη από οποιοδήποτε βακτηριακό παθογόνο σε αιμοκαλλιέργειες ασθενών που κλινικά αντιμετωπίστηκαν ως περιπτώσεις βακτηριαιμίας. Σε αυτόν τον αριθμό δε συμπεριλήφθηκαν όσες απομονώσεις θεωρήθηκαν επιμολύνσεις. Από αυτά, 215 στελέχη από 210 ασθενείς, δηλαδή το 35,7%, αποδόθηκαν σε παθογόνα της ομάδας ESKAPEE και συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι περίπου το ένα τρίτο των παιδιατρικών βακτηριαιμιών στο νοσοκομείο οφειλόταν σε παθογόνα με ιδιαίτερη κλινική και επιδημιολογική σημασία. Οι περισσότεροι ασθενείς ήταν αγόρια, με ελαφρά υπεροχή έναντι των κοριτσιών, ενώ η διάμεση ηλικία ήταν 1,9 έτη (IQR, 0.8–8.0 έτη). Τα νεογνά αντιπροσώπευαν το 7% των απομονώσεων και τα βρέφη το 21,9%, ενώ η μεγαλύτερη αναλογία στελεχών καταγράφηκε σε παιδιά της ηλικιακής ομάδας 1–4 ετών (38,1%). Τα συχνότερα απομονωθέντα παθογόνα ήταν το E. coli (n=57) και ο S. aureus (n=53), ενώ ακολουθούν Enterobacter spp. (n=32), K. pneumoniae (n=31), P. aeruginosa (n=31), E. faecium (n=6) και A. baumannii (n=5). Η κατανομή των παθογόνων διέφερε ανάλογα με την ηλικία. Τα E. coli και Enterobacter spp. εμφανίστηκαν συχνότερα σε μικρότερα παιδιά, πιθανώς λόγω ανωριμότητας του ανοσοποιητικού συστήματος, αυξημένης επίπτωσης των λοιμώξεων του ουροποιητικού, που δευτερογενώς οδηγούν σε βακτηριαιμία, καθώς και πιθανής διαμετάθεσης μικροβίων από τη γαστρεντερική χλωρίδα. Αντιθέτως, τα A. baumannii και E. faecium παρατηρήθηκαν σε μεγαλύτερες ηλικίες, γεγονός που μπορεί να σχετίζεται με συχνότερη προηγούμενη επαφή με το νοσοκομειακό περιβάλλον, υποκείμενα νοσήματα ή επαναλαμβανόμενες νοσηλείες. Η κατανομή των ESKAPEE παθογόνων ανά τμήμα ανέδειξε σημαντικές διαφορές. Η μεγαλύτερη αναλογία απομονώσεων προερχόταν από τις παιδιατρικές κλινικές (n=93), ακολουθούν οι ΜΕΘ παίδων και ΜΕΝΝ (n=49), έπειτα το ογκολογικό τμήμα (n=39) και τέλος τα χειρουργικά τμήματα (n=34). Το E. coli και ο S. aureus απομονώθηκαν κυρίως στις γενικές παιδιατρικές κλινικές, γεγονός που υποδηλώνει τον ρόλο τους τόσο ως παθογόνα της κοινότητας όσο και ενδονοσοκομειακά. Αντίθετα, το A. baumannii ήταν συχνότερο στη ΜΕΘ παίδων, ενώ η P. aeruginosa εμφανίστηκε συχνότερα σε περιβάλλοντα αυξημένου κινδύνου, όπως οι ΜΕΘ και το ογκολογικό τμήμα. Το εύρημα αυτό συμφωνεί με την καθιερωμένη άποψη ότι τα τμήματα αυτά αποτελούν εστίες νοσοκομειακών και δυσκολότερα αντιμετωπίσιμων λοιμώξεων, λόγω της κριτικής κατάστασης των ασθενών, της ανοσοκαταστολής, της χρήσης κεντρικών καθετήρων και της αυξημένης έκθεσης σε αντιβιοτικά. Τα ποσοστά αντοχής στα εξεταζόμενα αντιβιοτικά επίσης παρουσίασαν διαφορές ανάμεσα στα παθογόνα. Τα στελέχη E. coli παρουσίασαν υψηλή αντοχή στην αμπικιλλίνη (49,1%) και μέτρια αντοχή στις φθοριοκινολόνες (17,5%) και στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς (10-15%). Αντίθετα, η αντοχή στην πιπερακιλλίνη/ταζομπακτάμη ήταν χαμηλή (3,5%) ενώ δεν καταγράφηκε αντοχή στις καρβαπενέμες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κλινικά, καθώς οι καρβαπενέμες είναι η θεραπεία εκλογής για βακτηριαιμίες από παθογόνο που παράγουν ESBL. Τα Enterobacter spp. παρουσίασαν υψηλή αντοχή σε αντιβιοτικά στα οποία παρουσιάζουν ενδογενή αντοχή, όπως η αμπικιλλίνη και η αμοξυκιλλίνη/κλαβουλανικό, όπως αναμενόταν. To 18,8% από αυτά εμφάνισε φαινότυπο συμβατό με υπερπαραγωγή AmpC κεφαλοσπορινασών. Παρόλα αυτά, παρουσίασαν χαμηλή αντοχή σε άλλες κατηγορίες, όπως οι αμινογλυκοσίδες (9,4%) και οι φθοριοκινολόνες (3,1%). Ενθαρρυντικό εύρημα ήταν η απουσία αντοχής στις καρβαπενέμες, αν και ο σχετικά μικρός αριθμός στελεχών περιορίζει την ισχύ των συμπερασμάτων. Η K. pneumoniae παρουσίασε μέτρια αντοχή στους συνδυασμούς β-λακταμικών/αναστολέων β-λακταμασών και στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς. Το 25,8% των στελεχών εμφάνισε φαινότυπο ESBL, ποσοστό που συνάδει με διεθνή παιδιατρικά δεδομένα. Η αντοχή στις καρβαπενέμες καταγράφηκε σε μικρό ποσοστό στελεχών K. pneumoniae (n=2/31, 6,5%), χαμηλότερο από αυτό που παρατηρείται στον ενήλικο πληθυσμό στην Ελλάδα. Η P. aeruginosa εμφάνισε μέτρια αντοχή σε πολλές κατηγορίες αντιβιοτικών, συμπεριλαμβανομένων των β-λακταμικών, των φθοριοκινολονών, των αμινογλυκοσιδών και των καρβαπενεμών. Η αντοχή στις καρβαπενέμες στη συγκεκριμένη κοόρτη ήταν 22,6%, ποσοστό που θεωρείται υψηλό, καθώς η P. aeruginosa αποτελεί πρόκληση θεραπευτικά ως παθογόνο. Επιπλέον, τα στελέχη που ήταν ανθεκτικά στις καρβαπενέμες είχαν παράλληλα και XDR φαινότυπο, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τις θεραπευτικές επιλογές. Το εύρημα αυτό τονίζει την ανάγκη συνεχούς επιτήρησης και ορθολογικής χρήσης των αντιβιοτικών, ιδίως σε ΜΕΘ και ογκολογικά τμήματα. Το A. baumannii εμφάνισε υψηλά ποσοστά αντοχής, ωστόσο ο αριθμός των στελεχών κατά την περίοδο της μελέτης μας ήταν σημαντικά μικρός και συνεπώς τα ευρήματα πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή. Παρ’ όλα αυτά, η παρουσία πολυανθεκτικών στελεχών στη ΜΕΘ Παίδων υπογραμμίζει την ανάγκη συνεχούς επαγρύπνησης. Από τα Gram-θετικά παθογόνα, ο S. aureus παρουσίασε πολύ υψηλή αντοχή στην πενικιλλίνη, όπως αναμενόταν, ενώ τα MRSA στελέχη αντιπροσώπευαν το 17% των στελεχών S. aureus και το 4,2% του συνόλου των ESKAPEE. Δεν καταγράφηκε αντοχή στη βανκομυκίνη ή σε άλλα γλυκοπεπτίδια, γεγονός που δείχνει ότι τα προωθημένα αυτά αντιβιοτικά παραμένουν στη φαρέτρα μας για την αντιμέτωπιση λοιμώξεων από MRSA. Ο E. faecium εμφάνισε υψηλή αντοχή στην αμπικιλλίνη, στις φθοριοκινολόνες και στις αμινογλυκοσίδες, ενώ ανιχνεύθηκε ένα στέλεχος VRE. Αν και σπάνιο, το εύρημα αυτό είναι κλινικά σημαντικό, καθώς οι θεραπευτικές επιλογές για διεισδυτικές λοιμώξεις από VRE είναι περιορισμένες. Η παραγωγή εκτεταμένου φάσματος β-λακταμασών (extended-spectrum β-lactamases, ESBL) ανιχνεύθηκε σε 15 Gram-αρνητικά στελέχη (6,9%), συχνότερα σε στελέχη Klebsiella pneumoniae (8/31, 25,8%) και Escherichia coli (7/57, 12,3%). Φαινότυπος συμβατός με υπερέκφραση β-λακταμασών τύπου AmpC καταγράφηκε επίσης σε 15 στελέχη, κυρίως Pseudomonas aeruginosa (7/31, 22,6%) και σε μικρότερο βαθμό σε Enterobacter spp. (6/32, 18,8%). Αντοχή στις καρβαπενέμες παρατηρήθηκε σε 13 στελέχη (6,0%). Η υψηλότερη συχνότητα καταγράφηκε σε στελέχη Pseudomonas aeruginosa (8/31, 25,8%). Ακολουθούν στελέχη Acinetobacter baumannii (2/5, 40,0%), Klebsiella pneumoniae (2/31, 6,5%) και Enterobacter spp. (1/32, 3,1%). Όλα τα στελέχη K. pneumoniae με αντοχή στις καρβαπενέμες παρήγαγαν καρβαπενεμάσες τύπου KPC. Τα δύο στελέχη A. baumannii ήταν θετικά για καρβαπενεμάσες και ύστερα από μοριακή ταυτοποίηση έφεραν ένζυμα τύπου OXA. Μεταξύ των P. aeruginosa, επτά από τις οκτώ ανθεκτικές στις καρβαπενέμες (87,5%) παρήγαγαν καρβαπενεμάσες και έφεραν μεταλλο-β-λακταμάσες (MBLs), συγκεκριμένα τύπου VIM, ενώ μία είχε αποκτήσει ανθεκτικότητα στις καρβαπενέμες λόγω απώλειας πορίνης. Τέλος, ένα στέλεχος Enterobacter cloacae βρέθηκε θετικό για VIM και παρουσίασε φαινότυπο συμβατό με παραγωγή μεταλλο-β-λακταμάσης. Συνολικά, MDR φαινότυπος ανιχνεύθηκε στο 10,2% των στελεχών και XDR φαινότυπος στο 4,2%, ενώ καταγράφηκε μόνο ένα PDR στέλεχος A. baumannii το 2023, στη μονάδα παίδων. Τα MDR στελέχη κατανέμονταν σε όλα τα τμήματα, ενώ τα XDR και PDR στελέχη συγκεντρώνονταν κυρίως σε περιβάλλοντα υψηλής βαρύτητας, όπως οι ΜΕΘ και το ογκολογικό τμήμα. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η παρουσία εκτεταμένα πολυανθεκτικών μικροβίων σχετίζεται κυρίως με ασθενείς υψηλού κινδύνου και περιβάλλοντα με αυξημένη αντιμικροβιακή πίεση. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανάλυση των στελεχών ανθεκτικών στις καρβαπενέμες. Από τα 13 Gram-αρνητικά στελέχη ανθεκτικά στις καρβαπενέμες, τα 9, δηλαδή το 69,2%, ήταν XDR. Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν ταυτόσημο με ποσοστά που έχουν αναφερθεί σε ενήλικους πληθυσμούς στην Ελλάδα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αντοχή στις καρβαπενέμες αποτελεί συχνά δείκτη προχωρημένoυ σταδίου αντιμικροβιακής αντοχής. Ωστόσο, η κατανομή των παθογόνων διαφέρει μεταξύ παιδιών και ενηλίκων. Στην παρούσα μελέτη το παθογόνο με το μεγαλύτερο ποσοστό αντοχής στις καρβαπενέμες ήταν η P. aeruginosa, ενώ σε ενήλικους πληθυσμούς στην Ελλάδα, συχνά κυριαρχεί το A. baumannii. Η διαφορά αυτή πιθανώς σχετίζεται με διαφορετικά χαρακτηριστικά του ενήλικου και παιδιατρικού ξενιστή, διαφορετική διάρκεια έκθεσης σε υγειονομικά περιβάλλοντα και διαφορετικές οικολογικές θέσεις των παθογόνων. Τα πολυανθεκτικά (MDR) στελέχη παρατηρήθηκαν τόσο σε ενδονοσοκομειακές όσο και σε λοιμώξεις της κοινότητας, χωρίς να ανευρεθεί στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ MDR μικροβιαμίας και ενδονοσοκομειακής προέλευσης της λοίμωξης (p = 0,452). Αντίστοιχα, δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ MDR μικροβιαιμίας και της παρουσίας ενδαγγειακών καθετήρων (p = 0,622) ή της παρατεταμένης νοσηλείας (p = 0,139). Παρότι τα MDR στελέχη εμφανίζονταν συχνότερα σε ασθενείς με ενδαγγειακούς καθετήρες και παρατεταμένη νοσηλεία, οι συσχετίσεις αυτές δεν έφτασαν σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας. Ένα σημαντικό εύρημα ήταν ότι αρκετές MDR λοιμώξεις που τυπικά ταξινομήθηκαν ως κοινότητας, εμφανίστηκαν σε ασθενείς με πολλαπλές νοσηλείες ή προηγούμενη παρατεταμένη νοσηλεία. Αυτό πιθανώς υποδεικνύει ότι πολλές από αυτές τις λοιμώξεις δεν ήταν πραγματικά λοιμώξεις προερχόμενες από την κοινότητα, αλλά μάλλον υγειονομικά σχετιζόμενες. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, διότι η επιλογή εμπειρικής θεραπείας δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στον χρόνο εμφάνισης της λοίμωξης, αλλά και στο ιστορικό του ασθενούς. Αξιοσημείωτο είναι ότι όλες οι πραγματικά MDR βακτηριαιμίες από την κοινότητα στην παρούσα κοόρτη προέρχονταν από ουρολοιμώξεις από E. coli. Το εύρημα αυτό πιθανώς υποδηλώνει ότι η κοινότητα μπορεί να λειτουργεί ως δεξαμενή ανθεκτικών ουροπαθογόνων στελεχών. Κατά τη διάρκεια της μελέτης δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα ποσοστά αντοχής για το κάθε παθογόνο μέσα στα έτη. Ωστόσο, η ερμηνεία πρέπει να γίνει με προσοχή, καθώς ο σχετικά μικρός αριθμός στελεχών ανά έτος ενδέχεται να περιόρισε τη στατιστική ισχύ της μελέτης για την ανίχνευση μεταβολών. Επομένως, η απουσία στατιστικά σημαντικής μεταβολής δεν πρέπει να εκληφθεί ως απουσία κινδύνου, αλλά ως υπενθύμιση ότι απαιτείται συνεχής παρακολούθηση για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Τα ευρήματα της μελέτης έχουν σημαντικές κλινικές προεκτάσεις. Η επικράτηση των E. coli και S. aureus στην παρούσα κοόρτη ενισχύει τη χρήση εμπειρικών σχημάτων που καλύπτουν τα συχνά αυτά παθογόνα. Παράλληλα, η συνολικά χαμηλή αντοχή στις καρβαπενέμες και η απουσία αντοχής στα γλυκοπεπτίδια στον συγκεκριμένο παιδιατρικό πληθυσμό παρέχουν ενθαρρυντικά στοιχεία για τη διαφύλαξη αυτών των θεραπευτικών επιλογών. Ωστόσο, η παρουσία Enterobacterales που παράγουν ESBL και AmpC κεφαλοσπορινάσες, S. aureus ανθεκτικού στη μεθικιλλίνη, ενός εντεροκόκκου ανθεκτικού στη βανκομυκίνη και Gram-αρνητικών παθογόνων ανθεκτικών στις καρβαπενέμες δείχνει ότι η απειλή της μικροβιακής αντοχής παραμένει υπαρκτή και απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση. Τα προγράμματα αντιμικροβιακής επιτήρησης θα πρέπει να προσαρμόζονται στα μοναδικά χαρακτηριστικά των παιδιατρικών λοιμώξεων, τα νοσοκομειακά τμήματα στα οποία λαμβάνουν χώρα, το ιστορικό του ασθενούς και την μικροεπιδημιολογία σε επίπεδο νοσοκομείου. Σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπως οι ΜΕΘ και το ογκολογικό τμήμα, μπορεί να απαιτείται ευρύτερη αρχική εμπειρική κάλυψη, ενώ στις γενικές παιδιατρικές κλινικές θα πρέπει να αποφεύγεται η αλόγιστη χρήση ευρέος φάσματος αντιβιοτικών. Η πρώιμη αποκλιμάκωση της θεραπείας μετά τη γνωστοποίηση του αντιβιογράμματος είναι καθοριστική για τη μείωση της επιλεκτικής πίεσης. Η παρούσα μελέτη έχει αρκετά πλεονεκτήματα. Αποτελεί μία από τις ελάχιστες μελέτες που εστιάζουν ειδικά στον παιδιατρικό πληθυσμό στην Ελλάδα και καλύπτει μια περίοδο 4 ετών, επιτρέποντας μια πιο ολοκληρωμένη αποτύπωση της τοπικής επιδημιολογίας. Επιπλέον, δεν περιορίζεται στην απλή περιγραφή των παθογόνων, αλλά περιλαμβάνει ανάλυση των μηχανισμών αντοχής. Η υποανάλυση των MDR Gram-αρνητικών λοιμώξεων με βάση την προέλευση της λοίμωξης και την προηγούμενη υγειονομική έκθεση προσφέρει επιπλέον επιδημιολογική αξία. Ωστόσο, υπάρχουν και περιορισμοί. Η παρούσα μελέτη ήταν μονοκεντρική, γεγονός που δεν επιτρέπει τη γενίκευση των αποτελεσμάτων, καθώς η επιδημιολογία διαφέρει τόσο σε επίπεδο νοσοκομείου όσο και γεωγραφικά. Η αναδρομική φύση της μελέτης δεν επέτρεψε τη συλλογή περισσότερων κλινικών πληροφοριών, όπως έκβαση, θνητότητα, διάρκεια νοσηλείας ή ανταπόκριση στη θεραπεία. Επιπλέον, ο μικρός αριθμός ορισμένων παθογόνων περιορίζει την αξιοπιστία των συμπερασμάτων για αυτά τα είδη. Τέλος, η απουσία συστηματικής μοριακής ταυτοποίησης για τα πολυανθεκτικά στελέχη δεν επέτρεψε τη διάκριση μεταξύ κλωνικής ενδονοσοκομειακής διασποράς και ανεξάρτητης εμφάνισης ανθεκτικών στελεχών. Στο μέλλον, απαιτούνται πολυκεντρικές, προοπτικές παιδιατρικές μελέτες με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών, λεπτομερή κλινικά δεδομένα και ενσωμάτωση μοριακών μεθόδων. Η χρήση τεχνικών όπως MALDI-TOF MS, τα ταχέα μοριακά πάνελ (PCR) και η αλληλούχηση ολόκληρου γονιδιώματος (WGS) μπορεί να βελτιώσει την ταχύτητα και την ακρίβεια της διάγνωσης, να αναδείξει μηχανισμούς αντοχής και να βοηθήσει στην ανίχνευση ενδονοσοκομειακής μετάδοσης. Ο συνδυασμός ταχείας ταυτοποίησης των παθογόνων και διάθεσης των αντιβιογραμμάτων με ενεργά προγράμματα ορθολογικής χρήσης των αντιβιοτικών, θα επιτρέψει την ταχύτερη έναρξη κατάλληλης θεραπείας, την ασφαλέστερη αποκλιμάκωση και τη διατήρηση των προωθημένων αντιβιοτικών. Συμπερασματικά, τα ESKAPEE παθογόνα αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των βακτηριαιμιών σε νοσηλευόμενα παιδιά, με κυρίαρχα το E. coli και τον S. aureus. Αν και η συνολική επιβάρυνση από MDR και XDR στελέχη ήταν μέτρια, η παρουσία ανθεκτικών στις καρβαπενέμες και XDR παθογόνων υπογραμμίζει ότι η μικροβιακή αντοχή παραμένει σημαντική απειλή και στον παιδιατρικό πληθυσμό. Η διατήρηση της αποτελεσματικότητας των καρβαπενεμών και των γλυκοπεπτιδίων είναι ενθαρρυντική, αλλά δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό. Η συνεχής τοπική επιτήρηση, η ορθολογική χρήση αντιβιοτικών και οι στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης λοιμώξεων, ιδιαίτερα σε ΜΕΘ και ογκολογικές μονάδες, είναι απαραίτητες για τον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης της αντοχής και τη βελτίωση της αντιμετώπισης των παιδιατρικών βακτηριαιμιών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τσαγκλή Παναγιώτα
- Tsagkli Panagiota
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5413012